Việc Vingroup triển khai chương trình đào tạo nhân viên và nhân tài AI thực chiến quy mô lớn, miễn phí và có phụ cấp cho học viên không chỉ là một hoạt động đào tạo nội bộ, mà cho thấy sự dịch chuyển đáng chú ý trong cách doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận bài toán nhân lực công nghệ cao.
Trong nhiều năm, câu chuyện thiếu hụt nhân lực công nghệ, đặc biệt là nhân lực trí tuệ nhân tạo (AI), luôn được nhắc đến như một “điểm nghẽn” của quá trình chuyển đổi số tại Việt Nam. Từ cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo cho đến doanh nghiệp, ai cũng nhìn thấy vấn đề, nhưng cách giải quyết phần lớn vẫn xoay quanh các giải pháp gián tiếp: khuyến khích học tập, xây dựng chương trình, đề xuất cơ chế. Thông tin Vingroup triển khai chương trình đào tạo nhân viên và nhân tài AI thực chiến với quy mô 10.000–20.000 người trong vòng hai năm vì thế tạo ra một dấu mốc khác biệt: doanh nghiệp bước thẳng vào vai trò đào tạo, không chờ thị trường tự điều chỉnh.
Ảnh minh họa
Điểm đáng chú ý trước tiên nằm ở cách Vingroup tiếp cận tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Thay vì dừng lại ở các kế hoạch chiến lược hay tuyên bố định hướng, tập đoàn này lựa chọn con đường cụ thể và tốn kém hơn: đầu tư trực tiếp vào con người. Đào tạo AI, trong cách làm này, không còn là nhiệm vụ riêng của hệ thống giáo dục hay các viện nghiên cứu, mà trở thành một phần trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp lớn.
Cụm từ “AI thực chiến” được nhấn mạnh xuyên suốt chương trình đào tạo cho thấy một quan điểm rõ ràng. Thực tế nhiều năm qua cho thấy khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng vẫn là vấn đề lớn của thị trường lao động công nghệ. Không ít sinh viên, kỹ sư công nghệ thông tin sau khi ra trường phải mất thêm thời gian dài để thích nghi với môi trường làm việc thực tế, nơi dữ liệu không hoàn hảo, bài toán không nằm gọn trong giáo trình và yêu cầu luôn gắn với hiệu quả sản xuất - kinh doanh. Việc thiết kế chương trình đào tạo kéo dài 12 tuần, kết hợp học tập với làm việc trực tiếp trong hệ sinh thái doanh nghiệp, cho thấy nỗ lực thu hẹp khoảng cách đó.
Một chi tiết khác cũng mang nhiều hàm ý là việc học viên được miễn phí đào tạo và nhận phụ cấp 8 triệu đồng mỗi tháng trong suốt quá trình học. Trong bối cảnh nhiều khóa đào tạo AI trên thị trường có chi phí cao và đầu ra chưa rõ ràng, mô hình này thể hiện sự thay đổi trong cách nhìn nhận người học: không phải người đi xin cơ hội, mà là đối tượng được đầu tư. Điều này không chỉ giúp giảm rào cản tiếp cận đối với những người có năng lực nhưng điều kiện kinh tế hạn chế, mà còn tạo ra một cam kết hai chiều rõ ràng giữa doanh nghiệp và học viên.
Ở góc độ rộng hơn, chương trình đào tạo này cho thấy sự chuyển dịch từ tư duy “tìm kiếm nhân tài” sang “tạo dựng nhân lực”. Trong lĩnh vực AI, nơi nguồn nhân lực chất lượng cao luôn trong tình trạng khan hiếm và cạnh tranh toàn cầu gay gắt, việc trông chờ vào thị trường lao động tự điều tiết hoặc thu hút nhân tài từ bên ngoài ngày càng trở nên khó khăn. Bằng cách xây dựng một chuỗi đào tạo - sàng lọc - nâng cao - tuyển dụng, Vingroup đang thử nghiệm mô hình tự sản xuất nguồn nhân lực công nghệ, tương tự cách làm của nhiều tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới.
Vai trò của Đại học VinUni trong chương trình cũng cho thấy một hướng đi mới của giáo dục đại học. Không chỉ dừng lại ở đào tạo học thuật, nhà trường được đặt trong mối liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, trở thành nơi kết nối tri thức, công nghệ và thực tiễn sản xuất. Nếu mô hình này vận hành hiệu quả, nó có thể gợi mở cách thức để các cơ sở đào tạo đại học tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển kinh tế số, thay vì đứng bên lề với vai trò cung cấp bằng cấp.
Tuy nhiên, chương trình đào tạo AI quy mô lớn cũng đặt ra những yêu cầu không nhỏ về chất lượng và tính bền vững. Đào tạo nhanh, số lượng lớn luôn đi kèm nguy cơ dàn trải nếu không có cơ chế sàng lọc và đánh giá nghiêm ngặt. Việc Vingroup thiết kế các tầng đào tạo khác nhau, từ cơ bản đến nâng cao, cùng quá trình tuyển chọn những học viên xuất sắc để tiếp tục phát triển thành chuyên gia, kỹ sư và lãnh đạo dự án AI cho thấy sự nhận thức rõ ràng về thách thức này. Dù vậy, hiệu quả thực tế vẫn cần được kiểm chứng qua thời gian, thông qua chất lượng nhân lực sau đào tạo và khả năng đóng góp của họ vào các dự án cụ thể.
Ở bình diện chính sách, động thái của Vingroup cũng phản ánh sự “khớp pha” ngày càng rõ giữa định hướng phát triển của Nhà nước và hành động của khu vực doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp lớn chủ động tham gia đào tạo nhân lực công nghệ cao, áp lực đối với hệ thống giáo dục và thị trường lao động sẽ thay đổi. Thay vì chỉ chờ nguồn cung từ các trường, doanh nghiệp trở thành một mắt xích trực tiếp trong chuỗi phát triển nhân lực quốc gia. Điều này, nếu được nhân rộng, có thể tạo ra sự thay đổi đáng kể trong cách Việt Nam chuẩn bị nguồn lực cho kỷ nguyên số.
Nhìn tổng thể, chương trình đào tạo nhân viên và nhân tài AI của Vingroup không đơn thuần là một hoạt động tuyển sinh hay đào tạo nội bộ. Nó phản ánh một lựa chọn chiến lược: đi thẳng vào điểm nghẽn nhân lực, chấp nhận đầu tư lớn và rủi ro để tạo ra nguồn lực phù hợp với nhu cầu thực tế. Trong bối cảnh AI ngày càng trở thành nền tảng của nhiều ngành kinh tế, cách tiếp cận này cho thấy vai trò ngày càng rõ của doanh nghiệp lớn trong việc định hình tương lai nguồn nhân lực công nghệ của Việt Nam.
Việc chương trình có đạt được các mục tiêu đặt ra hay không còn phụ thuộc vào quá trình triển khai cụ thể và kết quả đầu ra trong những năm tới. Nhưng ngay từ thời điểm công bố, có thể thấy một tín hiệu rõ ràng: đào tạo AI đã rời khỏi phạm vi khẩu hiệu và đang được đưa vào thực tiễn bằng những hành động cụ thể, đo đếm được. Và trong quá trình đó, doanh nghiệp đang dần trở thành một chủ thể quan trọng, cùng Nhà nước và hệ thống giáo dục, tham gia giải bài toán phát triển nguồn nhân lực cho tương lai số của đất nước.
Đình Sáng