ĐBQH: Cắt điện, nước với công trình vi phạm tại thủ đô là phù hợp

Đại biểu Tô Văn Tám - Ủy viên thường trực Ủy ban Pháp luật lưu ý một số điểm liên quan cho thấy Hà Nội cần đến biện pháp cắt điện, nước. Theo đại biểu, biện pháp trên áp dụng cho cả nước thì chưa phù hợp, nhưng riêng với Hà Nội, xuất phát từ vị trí, vai trò, yêu cầu cao, lại đang được xem xét các cơ chế đặc thù, khác với địa phương khác, nên việc quy định các biện pháp ngăn chặn trên là phù hợp.

Hà Nội không nên dành tiền xây dựng những con đường "đắt nhất hành tinh"

Ngày 27/11, thảo luận tại hội trường Quốc hội về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn Hà Nội) cho rằng, xây dựng Luật Thủ đô phải đặt ra những yêu cầu phát triển cao hơn, phải có cơ chế khai thác các tiềm năng lợi thế nội tại và tạo ra sức hút mạnh mẽ hơn từ bên ngoài; phải quy định được vai trò, trách nhiệm quyền hạn của chính quyền và nhân dân Thủ đô cao hơn so với các địa phương khác của cả nước.

Đại biểu cho rằng yêu cầu trên phải được xác lập một cách đồng bộ, tổng thể mang tính bao trùm để tạo khuôn khổ pháp lý vượt trội cho Thủ đô phát triển.

Theo ông Cường, Luật Thủ đô phải hướng đến 3 mục tiêu: Đặt ra yêu cầu phát triển thủ đô cao hơn, nhanh hơn cả nước; phải có cơ chế thực sự vượt trội để khai thác các tiềm năng, thế mạnh nội tại của thủ đô, tạo sức hút mạnh mẽ nguồn lực từ bên ngoài; quy định vai trò, trách nhiệm, quyền hạn của chính quyền và nhân dân thủ đô phải cao hơn cả nước.

Góp ý cụ thể hơn, vị đại biểu đồng thời là chuyên gia kinh tế đề nghị cần luật hóa mô hình phát triển thủ đô gồm đô thị trung tâm và các thành phố thuộc thủ đô. Luật giao cho HĐND thành phố ban hành các quy định về tiêu chuẩn, quy chuẩn cụ thể phù hợp với thủ đô trên nguyên tắc cao hơn các tiêu chuẩn, quy chuẩn chung quốc gia.

"Khi luật đã trao quyền cho thành phố tự quyết định như trên, thì việc điều chỉnh cục bộ các nội dung quy hoạch sẽ thuộc về thẩm quyền và trách nhiệm của thành phố, không sợ lạm quyền, hay làm phá vỡ quy hoạch"- đại biểu Hoàng Văn Cường nêu.

Lý giải điều này, theo ông Hoàng Văn Cường, luật không nên quy định những vấn đề quá cụ thể, như quy định nội đô lịch sử bao gồm cả quận Đống Đa hay quận Hai Bà Trưng, khiến chương trình cải tạo chung cư cũ đan xen các khu nhà ở lụp xụp tại 2 quận này bao nhiêu năm qua không thực hiện được. Hoặc không nên quy định quá cụ thể như trục sông Hồng là trục xanh, phát triển đô thị hài hòa hai bên sông, vì hai bên ven sông Hồng phải hạn chế phát triển nhà ở.

Nói cách khác, người đứng đầu các cấp chính quyền đô thị phải có vai trò và quyền tự quyết định, tự chịu trách nhiệm cao hơn; số lượng đại biểu HĐND phải nhiều hơn, phải tăng tỉ lệ chuyên trách để tăng tính chuyên nghiệp, yêu cầu về tiêu chuẩn trình độ phải cao hơn; chế độ tiền lương phải thỏa đáng, hiệu quả hơn.

Đáng chú ý, theo đại biểu Cường, "thành phố không nên dành tiền xây dựng những con đường đắt nhất hành tinh", thay vào đó nên phát triển các mô hình đô thị TOD (Transit Oriented Development) - là mô hình phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng, tạo điều kiện cho việc gia tăng mật độ dân cư, phù hợp với những TP lớn. Không chỉ với những khu đô thị mới, mà cả với khu vực tái thiết đô thị, cải tạo các khu chung cư cũ, nhà ở cũ xây dựng tự phát trong khu vực nội đô.

Khai thác không gian ngầm cho phát triển thương mại, dịch vụ; không gian trên cao phát triển diện tích ở tái định cư người dân tại chỗ; không gian mặt đất dành cho cây xanh và các hoạt động công cộng.

Đại biểu Hoàng Văn Cường cũng đồng tình với ý kiến các đại biểu khác về việc sử dụng hình thức dự án BT (Hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao) để huy động nguồn lực. Theo đó, BT thanh toán bằng tiền vốn đầu tư công, thực chất là việc nhà nước dùng ngân sách mua công trình hoặc sản phẩm quan trọng theo đơn đặt hàng của Nhà nước. Nhiều tập đoàn lớn đã ra đời nhờ hình thức đặt hàng của Chính phủ, như tập đoàn Hyundai của Hàn Quốc đã ra đời nhờ đơn đặt hàng đóng tàu cho Chính phủ Park Chung Hee.

"Với phương thức này, chúng ta kỳ vọng sẽ mở đường cho ra đời tập đoàn công nghiệp đường sắt đô thị trong nước, thay cho các dự án đường sắt phải thuê nước ngoài làm như hiện nay. Những cây cầu vượt sông Hồng sẽ nhanh chóng được xây dựng và hoàn thành, không mất thời gian kéo dài như các dự án đầu tư công hiện nay" - đại biểu Hoàng Văn Cường nêu.

Cắt điện, nước với công trình vi phạm tại thủ đô là cần thiết

Về bảo đảm trật tự, an toàn xã hội Thủ đô, dự thảo trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 6 bổ sung 3 lĩnh vực mà Hà Nội được quy định mức phạt tiền cao hơn nhưng không quá 2 lần mức tiền phạt chung do Chính phủ quy định, gồm phòng cháy, chữa cháy, vệ sinh an toàn thực phẩm, quảng cáo.

Đáng chú ý là quy định biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính là ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước tại địa điểm vi phạm đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm trong lĩnh vực đất đai, xây dựng, nhà ở, phòng cháy, chữa cháy đã bị lập biên bản vi phạm hành chính hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính trong các trường hợp quy định cụ thể tại dự thảo luật này.

Băn khoăn về nội dung trên, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Trà Vinh) cho biết, quy định cắt, điện nước với tính chất là biện pháp cưỡng chế hành chính lần đầu tiên được quy định trong Nghị định số 180/2007/NĐ-CP của Chính phủ qy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng về xử lý vi phạm trật tự xây dựng đô thị. Tuy nhiên, năm 2020, Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật xử lý vi phạm hành chính không coi đây là biện pháp cưỡng chế dù nhiều cơ quan, bộ ngành đề xuất.

“Luật không thừa nhận là hợp lý, vì gây ảnh hưởng quyền cơ bản của công dân, cũng ảnh hưởng đến cuộc sống của người không vi phạm hành chính” – ông Thạch Phước Bình lấy ví dụ cắt điện nước tại nhà chung cư, trong khi chủ thể vi phạm là chủ đầu tư, người dân lại có lợi ích liên quan.

Bên cạnh đó, theo đại biểu, cắt điện, nước không phải là biện pháp nhân văn vì rất dễ ảnh hưởng đến quyền cơ bản của con người. Ông đơn cử như theo quy định của pháp luật, cơ sở sản xuất kinh doanh phải đảm bảo các biện pháp an toàn vệ sinh lao động cho người lao động. Việc trang bị buồng tắm, buồng vệ sinh cho người lao động không thể nào thoát ly khỏi việc sử dụng điện, nước.

Do đó, vì lý do cơ sở kinh doanh gây ô nhiễm môi trường mà cắt điện, cắt nước thì vô hình trung đẩy người lao động ra khỏi sự bảo đảm của các biện pháp duy trì an toàn vệ sinh lao động.

Vị đại biểu này cũng đặt vấn đề, nếu cho rằng cắt điện, nước thì cơ sở sản xuất kinh doanh phải đình chỉ luôn hoạt động thì tại sao không áp dụng trực tiếp hình thức xử phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn?

Ngoài ra, theo thiên hướng tìm hiếm lợi nhuận, nếu cắt điện, nước ở 1 nhà xưởng nhất định thì hoàn toàn chủ cơ sở có thể dồn người lao động vào khu nhà xưởng không bị cắt điện, khi đó lại nguy cơ ô nhiễm, phát sinh tình trạng câu điện lậu, trái phép, nguy cơ cháy nổ lại hiện hữu.

“Các quy định hiện hành không thiếu biện pháp xử lý hữu hiệu. Đình chỉ hoạt động có thời hạn là chính danh, hợp lý, có thể ngăn ngừa thì tại sao ưu tiên áp dụng biện pháp khác vốn dĩ không ó tính chính đáng? Việc áp dụng có vướng mắc như không có nhân lực thanh tra, kiểm tra... thì cần gia cố khâu tổ chức thi hành pháp luật chứ không phải vì thiếu công cụ pháp lý. Thừa nhận biện pháp cắt điện, nước, hay nói cách khác chúng ta đang sử dụng biện pháp phi trật tự để duy trì trật tự” – ông Thạch Phước Bình nói.

Nêu ý kiến tranh luận, đại biểu Tô Văn Tám - Ủy viên thường trực Ủy ban Pháp luật lưu ý một số điểm liên quan cho thấy Hà Nội cần đến biện pháp cắt điện, nước.

Thứ nhất, biện pháp này chỉ áp dụng cho một số lĩnh vực chứ không phải tất cả. Thứ hai, cơ sở vi phạm đã bị lập biên bản và xử phạt hành chính rồi nhưng không khắc phục và vẫn tiếp tục thì mới bị áp dụng. Thứ ba, vị trí vai trò của Thủ đô là trung tâm chính trị, văn hóa của cả nước, tập trung lượng rất lớn cư dân và khách du lịch nên  yêu cầu đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội, an ninh sức khỏe, tài sản, tính mạng con người đặt ra rất cao.

“Biện pháp trên áp dụng cho cả nước thì chưa phù hợp, vì thế khi sửa Luật Xử lý vi phạm hành chính cũng chưa được đồng thuận. Nhưng riêng với Hà Nội, xuất phát từ vị trí, vai trò, yêu cầu cao như thế, lại đang được xem xét các cơ chế đặc thù, khác với địa phương khác, nên việc quy định các biện pháp ngăn chặn trên địa bàn Thủ đô là phù hợp. Vấn đề là khi áp dụng biện pháp cắt điện, nước cần chú ý không làm ảnh hưởng cư dân xung quanh để đảm bảo quyền lợi cho họ” – ông Tô Văn Tám nêu quan điểm.

Thẩm tra nội dung này trước đó, Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cho biết, một số ý kiến đề nghị tiếp tục nghiên cứu, rà soát kỹ các trường hợp áp dụng biện pháp này và quy định trình tự, thủ tục áp dụng chặt chẽ để bảo đảm thực sự thích đáng và có tính khả thi, phát huy được hiệu quả khi thực hiện, tránh tùy tiện và lạm dụng trong áp dụng pháp luật. 

Hồng Quang