Từ phân khúc bên lề, thị trường second-hand đang vươn lên thành xu hướng tiêu dùng chủ động, khi người mua ngày càng chú trọng tiết kiệm chi tiêu, trải nghiệm cá nhân và lối sống bền vững.
Từ đồ cũ thành xu hướng tiêu dùng chủ động
Trong nhiều năm, tiêu dùng hiện đại gắn chặt với khái niệm “mới”: sản phẩm mới, mẫu mã mới, xu hướng mới. Việc sở hữu cái mới không chỉ đáp ứng nhu cầu sử dụng mà còn phản ánh địa vị, phong cách sống và khả năng chi tiêu của mỗi cá nhân.
Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, bức tranh bán lẻ đang chứng kiến một sự dịch chuyển rõ rệt khi thị trường second hand, vốn từng bị xem là phân khúc bên lề, dần nổi lên như một dòng chảy chính, song hành cùng nhu cầu tiết kiệm chi tiêu, lối sống bền vững và trải nghiệm tiêu dùng mang màu sắc cá nhân hóa ngày càng rõ nét.
Những cửa hàng chuyên đồ second-hand gần đây thu hút được rất nhiều khách, đặc biệt là các bạn trẻ.
Theo các báo cáo thị trường quốc tế, quy mô thị trường second hand toàn cầu năm 2024 đã đạt khoảng 424 tỷ USD và dự kiến tăng lên gần 475 tỷ USD trong năm 2025, tương đương tốc độ tăng trưởng khoảng 12% mỗi năm. Thậm chí đến năm 2029, con số này có thể vượt mốc 760 tỷ USD. Những số liệu đó cho thấy đồ cũ không còn là lựa chọn tình thế, mà đang trở thành một phần thực chất của tiêu dùng hiện đại.
Thực tế thị trường cũng phản ánh sự thay đổi này khi người mua đồ đã qua sử dụng ngày càng đa dạng, từ sinh viên, người lao động trẻ đến tầng lớp trung lưu tại các đô thị lớn. Áp lực lạm phát, chi phí sinh hoạt gia tăng cùng tâm lý thắt chặt hầu bao buộc người tiêu dùng cân nhắc kỹ hơn trước mỗi quyết định mua sắm.
Trong bối cảnh đó, hàng second hand nổi lên như một phương án hợp lý nhờ mức giá thấp hơn đáng kể nhưng vẫn đáp ứng nhu cầu sử dụng và thẩm mỹ. Chị Nguyễn Thị Mai Anh, 28 tuổi, nhân viên truyền thông, đang sinh sống tại phường Cầu Giấy, Hà Nội, cho biết trước đây chị chỉ ưu tiên mua đồ mới vì tâm lý e ngại đồ cũ. Tuy nhiên, khoảng hai năm trở lại đây, thói quen mua sắm của chị đã thay đổi rõ rệt. Theo chị Mai Anh, một chiếc áo second hand có giá chỉ bằng một nửa hàng mới nhưng chất liệu và kiểu dáng không hề thua kém, quan trọng hơn là giúp chị chi tiêu tỉnh táo hơn và không còn mua sắm theo cảm xúc.
Với nhiều mặt hàng như quần áo, túi xách, đồ gia dụng nhỏ hay sách vở, mức chênh lệch giá phổ biến từ 40 đến 70% đủ sức tạo lực hút mạnh, đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm với giá cả. Tuy vậy, yếu tố kinh tế không còn là động lực duy nhất. Các khảo sát cho thấy phần lớn người mua đồ second hand lựa chọn không chỉ vì tiết kiệm chi phí, mà còn vì tính độc đáo và trải nghiệm săn tìm khác biệt.
Sự bùng nổ của trào lưu thrifting đã biến hành vi mua đồ cũ thành một dạng trải nghiệm tiêu dùng mang tính khám phá, nơi người mua chấp nhận sự ngẫu nhiên, tính độc bản và cả những dấu vết thời gian để đổi lấy cảm giác tìm được món đồ có câu chuyện.
Một bạn trẻ hào hứng chọn cho mình một chiếc áo second-hand - hàng hiệu.
Anh Trần Minh Đức, 24 tuổi, sinh viên đang sinh sống tại phường Hoàn Kiếm, Hà Nội chia sẻ rằng anh thường dành thời gian cuối tuần đi săn đồ second hand như một thú vui. Với anh Đức, mua đồ mới thì nhanh và tiện, nhưng mua đồ cũ lại mang đến cảm giác giống như đi tìm kho báu, có những món đồ anh chọn mua không chỉ để sử dụng mà còn vì thấy chúng có cá tính và câu chuyện rất riêng.
Một chiếc áo vintage, một cuốn sách cũ còn lưu lại ghi chú của người đọc trước hay một món đồ gia dụng mang dấu ấn sử dụng đều tạo ra giá trị cảm xúc mà hàng mới khó mang lại. Trên mạng xã hội, thrifting còn được nâng tầm thành phong cách sống, với hàng loạt video săn đồ cũ, phối đồ vintage, kể lại hành trình tìm được món đồ độc lạ, thu hút lượng lớn người theo dõi, đặc biệt trong giới trẻ.
Chính sự cộng hưởng giữa áp lực kinh tế, thay đổi nhận thức tiêu dùng và tác động của văn hóa mạng xã hội đã đẩy second hand rời khỏi vị trí thị trường ngách để trở thành một xu hướng tiêu dùng chủ động, nơi người mua không chỉ tìm kiếm mức giá thấp, mà còn tìm kiếm sự phù hợp với lối sống, giá trị cá nhân và cách họ định nghĩa tiêu dùng trong một thế giới ngày càng nhiều giới hạn.
Khi tính bền vững trở thành động lực
Bên cạnh yếu tố giá cả và trải nghiệm, tính bền vững đang trở thành trụ cột quan trọng thúc đẩy thị trường bán lẻ second-hand tăng trưởng mạnh mẽ. Trong bối cảnh rác thải thời trang, rác thải nhựa và áp lực môi trường ngày càng được đặt ra gay gắt, việc kéo dài vòng đời sản phẩm được nhiều chuyên gia xem là một giải pháp tiêu dùng thiết thực và khả thi.
Ông Achim Berg, cố vấn cấp cao về thời trang và hàng xa xỉ của McKinsey, từng nhận định rằng thị trường thời trang second-hand tăng trưởng không chỉ vì yếu tố giá rẻ mà còn do người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ, ngày càng quan tâm đến dấu chân môi trường của mỗi sản phẩm họ mua.
Ở góc độ trong nước, ThS. Đặng Thị Hồng Vân, giảng viên Khoa Marketing, Trường Đại học Thương mại, cũng phân tích trên các ấn phẩm kinh tế rằng ngành dệt may là một trong những lĩnh vực tiêu thụ nhiều tài nguyên và phát sinh lượng chất thải lớn.
Vì vậy, tái sử dụng và kéo dài vòng đời sản phẩm, bao gồm quần áo second-hand, là hướng đi cần thiết để tiến tới mô hình kinh tế tuần hoàn và tiêu dùng bền vững tại Việt Nam. Theo bà, khi áp lực môi trường ngày càng gia tăng, hành vi mua sắm đồ đã qua sử dụng không còn là lựa chọn mang tính tình thế, mà dần trở thành biểu hiện của nhận thức tiêu dùng có trách nhiệm.
Đồ second-hand - hàng hiệu được rao bán khá hiều trên mạng xã hội.
Thực tế cho thấy, mỗi món đồ được tái sử dụng đồng nghĩa với việc giảm nhu cầu sản xuất mới, tiết kiệm tài nguyên, năng lượng và hạn chế phát thải, điều đặc biệt có ý nghĩa trong ngành thời trang, vốn được xem là một trong những ngành gây ô nhiễm lớn nhất toàn cầu.
Cùng với sự thay đổi nhận thức đó, thị trường second-hand cũng không còn bó hẹp trong các cửa hàng nhỏ lẻ hay chợ đồ cũ tự phát, mà đang thu hút ngày càng nhiều nền tảng bán lẻ chuyên nghiệp tham gia, cung cấp dịch vụ kiểm định chất lượng, phân loại sản phẩm và bảo vệ giao dịch.
Đáng chú ý, một số thương hiệu lớn đã bắt đầu thử nghiệm mô hình “thu cũ - bán lại” như một phần trong chiến lược phát triển bền vững và giữ chân khách hàng dài hạn, cho thấy second-hand không còn là “chợ phụ”, mà đang được tái định vị như một mắt xích trong hệ sinh thái bán lẻ hiện đại.
Thay vì bỏ ra tiền triệu để sở hữu một chiếc túi mới nhiều người đã lựa chọn bỏ ra vài trăm nghìn đồng mua đồ second-hand.
Dù vậy, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng thị trường này vẫn đối mặt với nhiều thách thức, từ chất lượng sản phẩm không đồng đều, nguy cơ hàng giả trà trộn đến khoảng trống pháp lý trong quản lý hoạt động bán lại.
Tuy nhiên, trong bối cảnh xu hướng tiết kiệm chi tiêu, đề cao trải nghiệm cá nhân và phát triển bền vững ngày càng rõ nét, phần lớn ý kiến chuyên môn đều cho rằng second-hand sẽ tiếp tục mở rộng vai trò trong bức tranh bán lẻ, từ một lựa chọn bên lề trở thành một hình thức tiêu dùng có ý thức, nơi giá trị không chỉ nằm ở việc sở hữu cái mới, mà ở cách sử dụng thông minh và kéo dài vòng đời của sản phẩm.
Quang Anh