Sự phục hồi của thị trường bán lẻ đã tạo ra làn sóng cạnh tranh mới, nơi doanh nghiệp Việt đang nổi lên như lực lượng dẫn dắt. Nhờ khả năng thích ứng nhanh, hiểu rõ thói quen và đặc thù tiêu dùng địa phương, các nhà bán lẻ nội tăng tốc mở rộng và thu hút người mua hiệu quả hơn.
Nếu xu hướng này tiếp tục, lĩnh vực FMCG có thể đạt quy mô 85 tỷ USD vào năm 2030, đánh dấu sự dịch chuyển đáng kể trong cục diện thị trường.
Bức tranh bán lẻ đổi nhịp: Doanh nghiệp nội tăng tốc nhờ hiểu khách Việt
Thị trường bán lẻ Việt Nam đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới sau giai đoạn biến động vì Covid-19. Các dữ liệu gần đây cho thấy sự phục hồi rõ nét: tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ trong chín tháng năm 2025 đạt gần 5,2 triệu tỷ đồng, tăng 9,6% so với cùng kỳ. Sức mua trở lại kéo theo sự dịch chuyển mạnh sang các mô hình mua sắm hiện đại, phản ánh nhu cầu ngày càng cao về sự tiện lợi, an toàn và minh bạch trong tiêu dùng.
Mặc dù kênh truyền thống với hơn 1,4 triệu cửa hàng tạp hóa và hơn 8.300 chợ vẫn giữ vai trò quan trọng, xu hướng thu hẹp đang diễn ra khi người tiêu dùng chuyển dần sang các minimart và cửa hàng tiện lợi. Tính đến cuối năm 2024, Việt Nam có 7.483 cửa hàng thuộc nhóm này, chiếm hơn 93% số điểm bán trong kênh hiện đại, với tốc độ tăng trưởng kép đạt 18,7% trong vòng năm năm. Con số này thể hiện sự thay đổi nhanh chóng trong thói quen mua sắm và sức hấp dẫn lớn của thị trường.
Doanh nghiệp nội giữ vai trò chủ lực khi chiếm 81% tổng số cửa hàng hiện đại. Ảnh: Đinh Toàn
Trong tiến trình mở rộng ấy, doanh nghiệp nội chiếm tới 81% tổng số cửa hàng hiện đại. Đây là lợi thế cốt lõi phản ánh khả năng phủ sâu vào từng khu dân cư, từng địa bàn nhỏ, nơi mà các nhà bán lẻ ngoại thường mất nhiều thời gian để tiếp cận. Năng lực này được thể hiện rõ qua các chuỗi dẫn dắt như WinCommerce và Bách Hóa Xanh. WinCommerce đã đạt hơn 4.357 cửa hàng vào cuối tháng 10/2025, tăng mạnh so với năm trước; doanh thu quý 3 tăng 22,6% và tăng trưởng cùng cửa hàng đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Lợi nhuận sau thuế trong chín tháng đạt 243 tỷ đồng, đánh dấu sự chuyển mình rõ rệt.
Bách Hóa Xanh cũng ghi nhận 255 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong chín tháng và kỳ vọng cả năm vượt 600 tỷ đồng. Việc chuỗi này mở rộng ra miền Bắc cho thấy doanh nghiệp Việt không chỉ củng cố khu vực truyền thống mà còn chủ động tranh thủ giữa các vùng thị trường có sự phân hóa về nhu cầu.
Bên cạnh các chuỗi quy mô lớn, những hệ thống như Co.opmart, Co.opXtra, Lan Chi, FujiMart hay BRG Mart tiếp tục gắn liền với khu dân cư và vận hành dựa trên sự thấu hiểu đặc thù vùng miền. Ngược lại, khối doanh nghiệp ngoại như AEON hay Central Retail dù đóng vai trò quan trọng ở phân khúc đại siêu thị, nhưng xét về tốc độ mở rộng và độ phủ vẫn còn khiêm tốn hơn so với nhóm nội.
Sự đa dạng về mô hình bán lẻ đang tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, nơi mỗi doanh nghiệp chọn cho mình một hướng đi phù hợp. Tuy nhiên, lợi thế đặc biệt nhất vẫn nằm ở khả năng thấu hiểu người Việt – điều mà doanh nghiệp trong nước đang khai thác tối đa trong giai đoạn thị trường bước vào “đổi nhịp”.
Lợi thế thấu hiểu hành vi tiêu dùng – chìa khóa mở cửa thị trường 85 tỷ USD
Nếu tốc độ mở rộng mạng lưới phản ánh sự tăng trưởng về quy mô, thì yếu tố giúp giữ chân và mở rộng tệp khách hàng lại nằm ở khả năng thích ứng với hành vi tiêu dùng vô cùng đa dạng giữa các vùng miền. Doanh nghiệp nội hiểu rõ nhu cầu mua thực phẩm tươi theo ngày, thói quen ưu tiên các thương hiệu quen thuộc và xu hướng lựa chọn hàng Việt trong nhóm FMCG. Đây là lợi thế quan trọng mà các chuỗi nước ngoài khó có thể nhanh chóng nắm bắt.
Nhờ sự am hiểu này, các chuỗi nội dễ dàng điều chỉnh danh mục sản phẩm phù hợp từng khu vực, từ đô thị đông đúc đến nông thôn và miền núi. Một xu hướng nổi bật là người tiêu dùng nông thôn – chiếm hơn 60% dân số – ngày càng chuyển sang ưu tiên tiêu chí chất lượng, an toàn và nguồn gốc rõ ràng. Điều này mở ra không gian tăng trưởng lớn cho kênh bán lẻ hiện đại tại những khu vực vốn lâu nay thuộc về hệ thống truyền thống.
Tỷ trọng bán lẻ hiện đại tại Việt Nam mới đạt khoảng 19%. Ảnh: Đinh Toàn
Tỷ trọng bán lẻ hiện đại tại Việt Nam mới đạt khoảng 19%, thấp hơn rất nhiều so với mức 50 – 60% của các quốc gia trong khu vực như Malaysia, Thái Lan hay Indonesia. Mức nền thấp chính là “đòn bẩy” cho tăng trưởng trong những năm tới. SHS Research dự báo quy mô ngành bán lẻ Việt Nam có thể đạt 547 tỷ USD vào năm 2030, tăng 77% so với năm 2025 với tốc độ tăng trưởng kép hơn 12% mỗi năm. Riêng ngành FMCG được dự báo đạt quy mô 85 tỷ USD, mở ra cơ hội rộng lớn cho các mô hình minimart, siêu thị và cửa hàng tiện lợi.
Sức bật cho thị trường còn đến từ các chương trình do Bộ Công Thương phê duyệt nhằm phát triển thị trường nội địa và kích thích tiêu dùng. Chiến dịch “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” giai đoạn 2025 – 2027 tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần thúc đẩy niềm tin của người tiêu dùng vào hàng Việt, đồng thời mở rộng “sân chơi” minh bạch và phù hợp hơn với doanh nghiệp nội địa.
Nhìn tổng thể, thị trường bán lẻ Việt Nam đang bước vào thời điểm thuận lợi nhất trong nhiều năm qua. Sự kết hợp giữa sức tiêu dùng tăng trở lại, xu hướng hiện đại hóa hệ thống bán lẻ và lợi thế hiểu khách Việt sâu sắc đang giúp doanh nghiệp nội tạo ra khác biệt rõ rệt. Trong bối cảnh quy mô thị trường dự kiến tiếp tục mở rộng nhanh, lợi thế “vàng” này được xem là chìa khóa quyết định khả năng bứt phá và chiếm lĩnh thị phần của các nhà bán lẻ Việt Nam trong thập kỷ tới.
Thanh Phong