Doanh nghiệp bất động sản chưa thể vơi nỗi lo đáo hạn trái phiếu

Áp lực trả nợ đối với các nhà phát hành là doanh nghiệp BĐS trong năm 2024 và 2025 là khá lớn. Thách thức vẫn còn hiện hữu khi thị trường chưa hoàn toàn phục hồi và những thay đổi về chính sách có độ trễ nhất định, dẫn tới doanh nghiệp chưa có đủ thời gian để sắp xếp dòng tiền trả nợ.

Doanh nghiệp bất động sản vẫn chiếm ưu thế phát hành trái phiếu

Báo cáo Cập nhật Thị trường Trái phiếu Doanh nghiệp tháng 4/2024 của Fiin Ratings cho biết, thị trường TPDN riêng lẻ trong tháng 4/2024 ghi nhận giá trị phát hành lớn nhất từ đầu năm. Ghi nhận đến ngày 02/05/2024, trong tháng 4 thị trường đón nhận 13 đợt phát hành mới với tổng giá trị đạt 13,9 nghìn tỷ VNĐ, tăng 29,1% so với tháng trước và tương đương 5,2 lần so với cùng kỳ năm trước.

Bên cạnh nhóm ngành Bất động sản vẫn chiếm ưu thế, các ngân hàng cũng tăng mạnh hoạt động huy động vốn từ kênh trái phiếu. 2 ngành này chiếm lần lượt 56% và 43% tổng giá trị phát hành trong tháng 4.

Các lô trái phiếu có giá trị phát hành lớn bao gồm: Tập đoàn Vingroup (VIC) phát hành 2 lô trái phiếu tổng giá trị 4 nghìn tỷ đồng, có kỳ hạn 2 năm và lãi suất 12,5%; CTPC Vinhomes (VHM) phát hành 1 lô trái phiếu giá trị 2 nghìn tỷ đồng, có kỳ hạn 2 năm và lãi suất 12%; Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (TCB) phát hành 1 lô trái phiếu với tổng giá trị đạt 3 nghìn tỷ VNĐ, có kỳ hạn 3 năm và lãi suất 3,7%; Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam (MSB) phát hành 2 lô trái phiếu với tổng giá trị đạt 2,8 nghìn tỷ VNĐ, có kỳ hạn 3 năm và lãi suất 3,9%; Ngân hàng TMCP Quân đội (MBB) phát hành 6 lô trái phiếu với tổng giá trị đạt 2 nghìn tỷ VNĐ, đều có kỳ hạn trên 5 năm và lãi suất từ 6,2% đến 6,8%.

Theo nhận định của Fiin Ratings, các ngân hàng đẩy mạnh phát hành trái phiếu trong bối cảnh thanh khoản thị trường có dấu hiệu giảm dư thừa, thể hiện ở lãi suất liên ngân hàng qua đêm đã nhảy vọt lên mức trên 4% trong tháng 4. Đây là kết quả của việc NHNN liên tục hút thanh khoản qua kênh nghiệp vụ thị trường mở (OMO) thời gian vừa qua; đồng thời huy động tiền gửi từ dân cư của các tổ chức tín dụng cũng giảm tốc trong Quý 1/2024, ghi nhận mức giảm 0,76% so với cuối năm 2023 (số liệu của Tổng cục thống kê).

Ngân hàng đẩy mạnh phát hành trái phiếu trở lại

Các ngân hàng cũng tăng cường huy động qua kênh trái phiếu để bổ sung nguồn vốn trung dài hạn, khi quy định tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn bị siết chặt đồng thời để cân đối nguồn vốn chuẩn bị cho tăng trưởng tín dụng hồi phục trở lại trong năm nay.

Hoạt động mua lại trong tháng 4 chủ yếu đến từ nhóm ngành Tổ chức tín dụng. Tổng giá trị trái phiếu được mua lại trước đáo hạn đạt 10,4 nghìn tỷ VNĐ, tăng 7,2% so với tháng 3 và tương đương 70,6% so với cùng kỳ năm 2023. Trong đó, trái phiếu ngân hàng chiếm đến 95%, với Ngân hàng TMCP Quân đội (MBB) và Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (TCB) là các bên đang tăng cường thực hiện hoạt động này. Đây cũng chính là các ngân hàng đã phát hành lượng lớn trái phiếu trong tháng 4. Như đã đề cập ở trên, việc mua lại trái phiếu sẽ đáo hạn vào năm sau và phát hành trái phiếu mới giúp ngân hàng cơ cấu nguồn vốn trung dài hạn, đặc biệt là vốn cấp 2 được tính vào tỷ lệ an toàn vốn (đối với ngân hàng MBB phát hành trái phiếu mới kỳ hạn 5 năm trở lên).

Tuy áp lực đáo hạn và hoàn thành nghĩa vụ nợ sau khi thực hiện giãn hoãn hoặc cơ cấu vẫn còn, Fiin Ratings ghi nhận các doanh nghiệp vẫn đang đáp ứng đúng tiến độ. Tính đến 02/05/2024, Fiin Ratings ước lượng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn còn lại trong năm đạt 257,17 nghìn tỷ VNĐ. Trong đó, giá trị trái phiếu của nhóm ngành Bất động sản đạt 100,26 nghìn tỷ VNĐ, chiếm gần 39% tổng khối lượng đáo hạn và tương đương 2/3 số dư vào đầu tháng 12 năm 2023.

Áp lực trả nợ đối với các nhà phát hành là doanh nghiệp BĐS trong năm 2024 và 2025 là khá lớn, đặc biệt là đối với các trái phiếu chậm trả gốc/lãi có thời hạn đáo hạn gốc vào năm 2022 và 2023 và được cơ cấu tối đa 2 năm theo Nghị định 08/2023. Thách thức vẫn còn hiện hữu khi thị trường chưa hoàn toàn phục hồi và những thay đổi về chính sách có độ trễ nhất định, dẫn tới doanh nghiệp chưa có đủ thời gian để sắp xếp dòng tiền trả nợ.

Trong tháng 04/2024, tổng giá trị giao dịch trái phiếu riêng lẻ đạt hơn 74 nghìn tỷ VNĐ, giảm 24,2% so với tháng trước. Khối lượng giao dịch qua hình thức khớp lệnh tuy tăng hơn 2 lần so với tháng 3 nhưng vẫn chiếm tỉ trọng thấp với chỉ 0,37% trên thanh khoản thị trường. Thanh khoản trung bình ngày trong tháng 4 đạt 3,9 nghìn tỷ VNĐ, tương đương 83,8% tháng trước.

Nhóm ngành Tổ chức tín dụng và Bất động sản vẫn chiếm phần lớn khối lượng giao dịch của tháng, với lần lượt tỉ trọng đạt 43,5% và 30,2%. Trong đó, sau diễn biến sôi động của tháng 3, lượng trái phiếu ngân hàng giảm 42,3% trong tháng này, dẫn đến tỉ lệ giá trị giao dịch của nhóm ngành này giảm hơn 12%. Bên cạnh đó, các nhóm ngành khác cũng chứng kiến sự dich chuyển nhẹ về cơ cấu, với mức tăng 5,8% của nhóm ngành Xây dựng và Vật liệu và giảm 3,3% của nhóm ngành Du lịch và Giải trí.

Dựa trên công bố thông tin hiện hành, Fiin Ratings ghi nhận kế hoạch phát hành trái phiếu trong thời gian tới đến từ Ngân hàng TMCP Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (HDBank) và ba doanh nghiệp trong ngành bất động sản bao gồm Vingroup, Vinhomes và Tổng công ty Đầu tư và Phát triển (DIG).

Trung Anh