Từ việc ban hành Luật Công nghiệp Công nghệ số đến loạt chính sách mới mang tính cởi mở, môi trường kinh doanh đang đón nhận “làn gió” cải cách mạnh mẽ. Đây được xem là cú hích kép, mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp tận dụng đà bứt phá. Tuy nhiên, để thực sự chuyển mình, điều cốt lõi là họ phải biết bật đúng “công tắc”, hành động kịp thời, chiến lược rõ ràng.
Từ định hình công nghệ số đến bước đột phá thể chế
Giữa tháng 6/2025, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Công nghiệp Công nghệ số, một cột mốc mang tính đột phá trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành riêng một bộ luật về lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, tạo nền tảng pháp lý vững chắc để các doanh nghiệp (DN) bứt phá trong thời đại số.
Trao đổi với báo chí, bà Huỳnh Thị Mỹ Nương, Tổng giám đốc Công ty TNHH Đào tạo Lãnh đạo và Dịch vụ Phát triển Bền vững (SDLT), sự ra đời của bộ luật này sẽ góp phần định hình rõ nét và bài bản hơn bức tranh về công nghiệp công nghệ số tại Việt Nam.
Bà nhấn mạnh: “Nếu doanh nghiệp muốn hoạt động bền vững, hợp pháp thì không thể thiếu khung pháp lý minh bạch. Bởi dù công nghệ số là xu hướng tất yếu, nhưng nếu luật không theo kịp thì doanh nghiệp rất dễ ‘đi trước luật’ và vấp phải rủi ro pháp lý”.
Bà Nương cho rằng Luật Công nghiệp Công nghệ số được ban hành rất đúng thời điểm, thể hiện bước đi kịp thời của Nhà nước nhằm đồng hành và tạo điều kiện cho doanh nghiệp chuyển mình mạnh mẽ. Không chỉ các DN đã “nhúng chân” vào môi trường số, mà cả những đơn vị còn dè dặt hay chậm thích ứng cũng có thể tận dụng cơ hội này để bước vào “sân chơi” công nghệ một cách bài bản, hiệu quả hơn.
“Việt Nam đang sở hữu lực lượng kỹ sư công nghệ số tiềm năng, thậm chí đủ năng lực để xuất khẩu ra nước ngoài. Đây là lợi thế không nhỏ. Với sự hỗ trợ từ khung chính sách mới, các doanh nghiệp nếu tận dụng tốt có thể vươn lên thành ‘kỳ lân’ công nghệ, chứ không chỉ dừng lại ở mức startup thông thường,” bà Nương kỳ vọng.
Theo bà, để có thể “bật công tắc” tăng trưởng trong kỷ nguyên số, doanh nghiệp cần hiểu và vận dụng hiệu quả không chỉ Luật Công nghiệp Công nghệ số mà còn phải nắm vững các đạo luật có liên quan như Luật Sở hữu trí tuệ một yếu tố sống còn trong quản trị rủi ro và bảo vệ tài sản trí tuệ trong thời đại số hóa.
Trong khi đó chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng cũng nhận định, việc luật Công nghiệp Công nghệ số chính thức có hiệu lực từ 1/1/2026 là sự cụ thể hóa mạnh mẽ tầm nhìn của Đảng về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là bước hiện thực hóa Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, trong đó nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số trong tạo đột phá phát triển quốc gia.
Đồng tình với quan điểm trên, TS. Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP.HCM, cho rằng Luật Công nghiệp Công nghệ số chính là “chìa khóa vàng” mở ra một không gian chính sách mới, thúc đẩy tư duy đổi mới sáng tạo của cộng đồng doanh nghiệp trong nước.
“Trước đây, nhiều doanh nghiệp ngại đầu tư vào lĩnh vực công nghệ số vì hành lang pháp lý chưa rõ ràng. Nay với sự bảo hộ từ luật, DN sẽ mạnh dạn hơn trong nghiên cứu, phát triển sản phẩm, dịch vụ số, từ đó thúc đẩy sức cạnh tranh quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu”, ông Thắng nhận xét.
Theo ông, điều quan trọng không chỉ là ban hành luật, mà phải song hành với thực thi hiệu quả, cải cách thủ tục, và nâng cao năng lực tiếp cận chính sách của cộng đồng DN, nhất là các DN nhỏ và vừa là nhóm dễ bị “bỏ lại phía sau” trong làn sóng chuyển đổi số.
Bên cạnh luật mới, nhiều chính sách điều hành cũng được đánh giá là “cú hích kép” mang lại lợi ích rõ ràng cho doanh nghiệp, từ đó gia tăng hiệu quả sản xuất và sức cạnh tranh.
Đơn cử như ngành phân bón, theo đánh giá mới nhất của Công ty Chứng khoán TPS, các DN trong lĩnh vực này sẽ hưởng lợi lớn từ Luật Thuế Giá trị gia tăng (sửa đổi), có hiệu lực từ 1/7/2025. Nhờ cơ chế khấu trừ thuế VAT đầu vào, chi phí sản xuất giảm đáng kể, giúp phân bón nội địa gia tăng sức cạnh tranh với hàng nhập khẩu.
Tương tự, lĩnh vực sản xuất và phân phối ô tô cũng đón nhận nhiều chính sách tích cực. Việc Chính phủ siết chặt tiêu chuẩn kiểm định khí thải với xe cũ (ô tô và xe máy) đang thúc đẩy nhu cầu mua xe mới. Bên cạnh đó, lãi suất cho vay thấp và sự phục hồi tổng thể của nền kinh tế tiếp tục hỗ trợ thị trường ô tô tăng trưởng trong thời gian tới.
Để thực sự chuyển mình, điều cốt lõi là họ phải biết bật đúng “công tắc”, hành động kịp thời, chiến lược rõ ràng.
Đúng “công tắc”, đúng thời điểm, doanh nghiệp sẽ bật vọt
Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực công nghệ số, làn sóng chính sách mới còn đang lan tỏa sang nhiều lĩnh vực then chốt khác trong đó có năng lượng tái tạo và tạo thêm cú hích cho các doanh nghiệp chủ động nắm bắt thời cơ.
Theo phân tích từ Công ty chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), việc Quy hoạch điện VIII điều chỉnh chính thức được công bố đánh dấu một bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng quốc gia. Với dự báo nhu cầu tiêu thụ điện tăng trung bình 10,3%/năm đến năm 2030, nguồn điện mặt trời và điện gió sẽ đóng vai trò “gánh trụ” bù đắp cho phần thiếu hụt từ điện khí LNG dự kiến chiếm tới 31% tổng công suất phát điện.
Riêng đối với điện gió (bao gồm cả trên bờ, gần bờ và ngoài khơi), công suất dự kiến sẽ chiếm từ 20–22% tổng nguồn cung. Đây là cơ hội vàng cho các doanh nghiệp nội địa có kinh nghiệm trong lĩnh vực đấu thầu và phát triển dự án điện tái tạo.
Đơn cử như CTCP Cơ điện lạnh (REE) – hiện đang sở hữu hơn 1.000 MW công suất phát điện và dự kiến bổ sung thêm 100 MW trong năm 2025, cũng như nâng tổng công suất thêm 300 MW trong ba năm tới. Theo giới phân tích, REE hoàn toàn có khả năng hiện thực hóa kế hoạch này nhờ khung giá điện tái tạo mới được công bố, tạo điều kiện thuận lợi trong đàm phán giá và hoạch định tài chính.
Song song với đó là những chuyển động tích cực từ chính sách vĩ mô, nổi bật là Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Bộ phận phân tích Công ty chứng khoán SSI nhấn mạnh, một trong những điểm then chốt của nghị quyết này là định hình ranh giới rõ ràng giữa nhà đầu tư và nhà thầu.
Theo đó, nhà đầu tư tư nhân được quyền tham gia vào bất kỳ lĩnh vực nào nếu chứng minh được tiềm năng và hiệu quả, miễn là có thể thuê các nhà thầu hoặc đội ngũ quản trị có năng lực.
“Nếu triển khai hiệu quả, sự thay đổi này sẽ phá vỡ nhiều rào cản vô hình đang cản bước doanh nghiệp tư nhân tham gia vào các dự án hạ tầng quy mô lớn,” SSI phân tích.
Cũng theo SSI, trong giai đoạn đầu thực thi, Nghị quyết 68 đang tạo đòn bẩy rõ nét cho các doanh nghiệp tư nhân lớn tiếp cận với các dự án trọng điểm quốc gia, đồng thời mở ra tầm nhìn chiến lược để xây dựng những tập đoàn kinh tế tư nhân mang tầm vóc. Thị trường vốn – vốn là “mạch máu” của nền kinh tế – cũng được kỳ vọng sẽ hưởng lợi lớn từ làn sóng đầu tư tư nhân.
Tổng thể, chuỗi chính sách mới từ luật đến nghị quyết đang mở ra một hành lang thông thoáng, nhất quán, sát với nhu cầu của thị trường. Với tinh thần ấy, như lời bà Huỳnh Thị Mỹ Nương từng chia sẻ, điều quan trọng không chỉ là cơ hội có đến hay không, mà là doanh nghiệp có đủ nhạy bén để “bật” đúng “công tắc” phát triển hay không. Nếu làm được, cú “bật vọt” trong thời đại số là hoàn toàn khả thi.
Quang Anh