Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phản ánh không ít doanh nghiệp Việt lập thêm công ty ở nước ngoài để cung cấp dịch vụ cho khách hàng nhằm giảm nghĩa vụ thuế. Từ đó, đơn vị này đề nghị sửa đổi quy định về thuế VAT đối với dịch vụ xuất khẩu theo hướng vẫn cho phép các dịch vụ này được hưởng thuế suất 0%.
Làm khó doanh nghiệp lĩnh vực dịch vụ xuất khẩu
Mới đây, VCCI vừa có ý kiến đóng góp đối với Ủy ban Tài chính và Ngân sách của Quốc hội về Dự thảo Luật Thuế VAT (sửa đổi). Theo đó, đơn vị này cho rằng, Điều 9.1 dự thảo sửa đổi theo hướng thu hẹp diện hưởng thuế suất 0% với dịch vụ vận tải quốc tế, cho thuê phương tiện vận tải ngoài lãnh thổ Việt Nam và một số dịch vụ liên quan.
Cụ thể, các lĩnh vực dịch vụ xuất khẩu vẫn được hưởng thuế suất 0% chỉ còn vận tải quốc tế, cho thuê phương tiện vận tải ngoài lãnh thổ Việt Nam và một số dịch vụ liên quan. Các lĩnh vực dịch vụ khác sẽ phải chịu nghĩa vụ thuế cao hơn, tương ứng với từng loại dịch vụ cụ thể như 10% hoặc 5% hoặc không được khấu trừ đầu vào do thuộc diện không chịu thuế.
VCCI cho rằng sửa đổi này sẽ làm tăng chi phí thuế của nhiều doanh nghiệp Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ cho khách hàng ngoài biên giới Việt Nam. Ảnh hưởng nặng nhất là các dịch vụ kinh doanh trên môi trường internet, sản xuất nội dung số, sản xuất các ứng dụng, trò chơi điện tử, dịch vụ nghe nhìn, giải trí, dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ tư vấn các loại, dịch vụ thiết kế, dịch vụ máy tính, dịch vụ thông tin…
Phân tích về vấn đề trên, theo VCCI, hầu hết các doanh nghiệp này hiện đang phải cạnh tranh với đối thủ đến từ các nước đang phát triển khác. Nếu họ phải chịu thuế VAT 10% hoặc 5% thì có nguy cơ mất khách hàng, mất thị phần, khó có cơ hội phát triển, từ đó mất đi việc làm trong nước và giảm nguồn thu ngoại tệ cho quốc gia.
Đối với lĩnh vực phần mềm, sản phẩm phần mềm xuất khẩu theo dự thảo sẽ chuyển từ diện 0% sang diện không chịu thuế. Tức là các doanh nghiệp không còn được khấu trừ đầu vào, khiến chi phí sản xuất sẽ tăng 2-3%.
Nhìn một cách tổng thể, các lĩnh vực dịch vụ này doanh nghiệp nội sẽ bị giảm sức cạnh tranh, có nguy cơ mất khách hàng, mất thị phần, khó phát triển. Từ đó mất đi việc làm trong nước và giảm nguồn thu ngoại tệ cho quốc gia.
Theo VCCI, ở nhiều lĩnh vực dịch vụ, doanh nghiệp nội sẽ bị giảm sức cạnh tranh, có nguy cơ mất khách hàng, mất thị phần, khó phát triển.
Ở khía cạnh khác, Luật Thuế giá trị gia tăng hiện hành cho phép dịch vụ xuất khẩu cho thị trường nước ngoài được hưởng thuế suất 0%. Song VCCI cho biết đã nhận được phản ánh của nhiều doanh nghiệp là vẫn thường bị áp mức thuế 10%.
Lý do là cán bộ thuế không phân biệt được đâu là dịch vụ tiêu dùng trong nước, đâu là dịch vụ được xuất khẩu cho thị trường bên ngoài.
Các doanh nghiệp này đã cố gắng thuyết minh, cung cấp cho cơ quan thuế rất nhiều thông tin như dữ liệu của các nền tảng trung gian (Google, Apple…), IP của người dùng, dữ liệu thanh toán ngân hàng, địa chỉ, số điện thoại, số tài khoản của khách hàng, hợp đồng, email trao đổi… nhưng không thuyết phục được thuế vụ.
Thậm chí, có doanh nghiệp đã buộc phải tách sản phẩm của mình thành hai phiên bản để cung cấp cho hai thị trường khác nhau nhưng vẫn không được cơ quan thuế chấp nhận.
Trước tình trạng đó, không ít cá nhân, doanh nghiệp dù nhân lực, công nghệ là trong nước nhưng đã thành lập thêm pháp nhân tại nước ngoài ký hợp đồng cung cấp dịch vụ cho khách hàng trên thế giới. Qua đó, doanh thu chỉ nằm ở nước ngoài, không về nước nhưng lại giảm được nghĩa vụ thuế phải nộp.
Hiện nay, OECD đã có hướng dẫn về việc xác định nơi tiêu dùng dịch vụ trên môi trường số và được nhiều quốc gia áp dụng. Việt Nam cũng đã tiếp thu khuyến nghị này của OECD khi thu thuế dịch vụ nhập khẩu, tức là áp dụng với doanh nghiệp nước ngoài.
Vậy việc pháp luật hiện hành không cho doanh nghiệp trong nước sử dụng cơ chế đó để hưởng thuế suất 0% khi cung cấp dịch vụ xuất khẩu là bất hợp lý.
Từ những lý do trên, VCCI đề nghị sửa đổi quy định về thuế VAT đối với dịch vụ xuất khẩu theo hướng vẫn cho phép các dịch vụ này được hưởng thuế suất 0%. Đồng thời, quy định cụ thể về việc xác định doanh thu đến từ nước ngoài theo phương pháp tương tự như khi đánh thuế dịch vụ nhập khẩu.
Một số doanh nghiệp chế xuất hiện phản ánh tình trạng họ đang phải nộp thuế VAT hai lần cho cùng một lượng hàng hóa bán vào nội địa.
Doanh nghiệp phải nộp thuế VAT hai lần cho một hàng hóa bán vào nội địa
Trước đó, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tháng trước, báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tài chính ngân sách cũng nhận xét việc tăng thuế với xuất khẩu dịch vụ sẽ ảnh hưởng đến những lĩnh vực dịch vụ như thanh toán, marketing, trung tâm hỗ trợ bán hàng, logistics.
Còn Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh dẫn ý kiến doanh nghiệp cho rằng, số thuế phải nộp sẽ tính vào chi phí, dẫn đến giá hàng hóa xuất khẩu tăng. "Cần tính toán để tránh ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh và khả năng cạnh tranh hàng Việt", ông nói.
Liên quan tới khó phân biệt người dùng trong nước và nước ngoài với dịch vụ xuất khẩu, VCCI cho rằng thực tế Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) đã hướng dẫn, được nhiều nước áp dụng. Việt Nam tiếp thu khuyến nghị này của OECD khi thu thuế dịch vụ nhập khẩu. Từ 2021, nhà cung cấp nước ngoài khi cung ứng dịch vụ tại Việt Nam sẽ phải kê khai và nộp thuế. Doanh thu phát sinh của các công ty này được xác định qua nhiều nguồn thông tin, như thẻ tín dụng, tài khoản ngân hàng, địa chỉ IP, vị trí đường dây điện thoại cố định...
Như vậy, tổ chức này cho rằng luật yêu cầu doanh nghiệp nước ngoài sử dụng những thông tin trên để thu thuế dịch vụ nhập khẩu, nhưng lại không cho công ty trong nước dùng để hưởng thuế 0% khi xuất khẩu dịch vụ. Đây là điểm bất hợp lý.
Vì thế, ngoài duy trì thuế VAT 0%, VCCI đề nghị nhà chức trách cần đưa ra cách xác định doanh thu đến từ nước ngoài theo phương pháp tương tự như khi đánh thuế với dịch vụ nhập khẩu.
Cũng theo VCCI, một số doanh nghiệp chế xuất hiện phản ánh tình trạng họ đang phải nộp thuế VAT hai lần cho cùng một lượng hàng hóa bán vào nội địa. Theo đó, khi doanh nghiệp trong khu chế xuất bán hàng hóa vào nội địa sẽ phải mở tờ khai nhập khẩu và (doanh nghiệp đó hoặc người nhập khẩu) phải nộp thuế VAT một lần cho lượng hàng hóa này cho cơ quan hải quan. Đến kỳ kê khai thuế VAT, cơ quan thuế tiếp tục yêu cầu doanh nghiệp kê khai và nộp thuế VAT một lần nữa cho doanh thu từ lượng hàng hóa này.
Về vấn đề này, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo quy định rõ theo hướng doanh nghiệp chế xuất khi bán hàng hóa vào nội địa sẽ phải nộp thuế VAT khi làm thủ tục hải quan mà không phải nộp thuế VAT cho hàng hóa đó theo kỳ tính thuế nữa.
Hồng Quang