Trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng truyền thống tại châu Âu suy giảm mạnh, thị trường EU đang dần chuyển hướng sang các sản phẩm thay thế có giá cạnh tranh hơn. Diễn biến này mở ra cơ hội đáng kể cho cá rô phi – mặt hàng đang ghi nhận tăng trưởng xuất khẩu ấn tượng của Việt Nam trong thời gian gần đây.
Nguồn cung cá thịt trắng suy giảm, EU gia tăng nhu cầu thay thế
Thị trường thủy sản châu Âu đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung cá thịt trắng, đặc biệt là các loài chủ lực như cá tuyết và cá minh thái. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc cắt giảm hạn ngạch khai thác, sản lượng cập cảng thấp và những yếu tố địa chính trị ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng. Giá cá tuyết Đại Tây Dương và cá minh thái Alaska vì vậy liên tục duy trì ở mức cao, tạo áp lực lớn lên các doanh nghiệp chế biến và hệ thống bán lẻ.
Trong bối cảnh đó, cá rô phi được xem là một lựa chọn phù hợp trong phân khúc giá tầm trung. Với hương vị trung tính, phi lê dễ chế biến và chi phí thấp hơn đáng kể so với các loài cá thịt trắng như cá tuyết hay cá haddock, cá rô phi ngày càng được nhiều nhà bán lẻ và doanh nghiệp dịch vụ ăn uống tại châu Âu quan tâm. Khi giá các loài cá thịt trắng truyền thống tăng cao, cá rô phi có thể đóng vai trò như một sản phẩm thay thế hợp lý về chi phí.
Cá rô phi được kỳ vọng thay thế cá tuyết tại thị trường châu Âu
Xu hướng này được thể hiện rõ tại Diễn đàn Thủy sản Bắc Đại Tây Dương tổ chức đầu tháng 3 tại Bergen (Na Uy), nơi cá rô phi nuôi đã được sử dụng thay thế cá tuyết trong một số món ăn truyền thống và nhận phản hồi tích cực từ các doanh nghiệp ngành thực phẩm.
Theo ông Graham Ellis, Giám đốc điều hành Regal Springs, giá cá tuyết tăng cao đang tạo ra thách thức lớn cho các doanh nghiệp chế biến, bán lẻ và dịch vụ ăn uống tại châu Âu. Trong bối cảnh đó, cá rô phi có thể giúp lấp khoảng trống nguồn cung nhờ chi phí cạnh tranh hơn.
Regal Springs đang phát triển các giống rô phi kích cỡ lớn mới mang tên “Emperor Tilapia” có thể đạt trọng lượng tới 1,5 kg, với phi lê dày và kích thước tương đương một miếng ức gà, giúp mở rộng khả năng chế biến trong ngành thực phẩm. Giá bán dự kiến của các sản phẩm rô phi mới dao động từ 5 đến 10 euro/kg, cao hơn rô phi thông thường nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với cá tuyết giúp giảm áp lực chi phí cho ngành chế biến và dịch vụ ăn uống.
Doanh nghiệp này cũng xây dựng các tiêu chuẩn mới về quy trình nuôi, phúc lợi động vật, phân loại và chế biến nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, qua đó cải thiện hình ảnh của cá rô phi trong các phân khúc thị trường cao cấp
Theo ông Simon Smith, Chủ tịch Liên đoàn Thủy sản Anh, sự phát triển của nuôi trồng cá thịt trắng mở ra cơ hội để cá rô phi tham gia thị trường. Tuy khó có thể thay thế hoàn toàn cá tuyết, nhưng việc đưa rô phi trở thành một loài cá phổ biến trong tiêu dùng đại chúng có thể giúp giảm áp lực nguồn cung và ổn định chi phí cho ngành thủy sản.
Xuất khẩu cá rô phi Việt Nam tăng tốc, cơ hội đi kèm thách thức
Trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu gia tăng, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam đang ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu trong tháng 2/2026 đạt 8,4 triệu USD, tăng 148% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế hai tháng đầu năm đạt 23 triệu USD, tăng tới 242%, phản ánh sự mở rộng nhanh chóng về thị trường tiêu thụ.
Brazil hiện vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm gần 50% kim ngạch trong tháng 2 với khoảng 4 triệu USD, chủ yếu ở sản phẩm phi lê đông lạnh. Bên cạnh đó, các thị trường như Nga, Malaysia hay một số khu vực mới nổi như Cộng hòa Dominica cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh.
Đáng chú ý, thị trường châu Âu cũng bắt đầu xuất hiện tín hiệu tích cực, với Hà Lan - cửa ngõ nhập khẩu quan trọng - ghi nhận mức tăng trưởng hơn 220%. Đây được xem là bước đệm để cá rô phi Việt Nam mở rộng hiện diện sâu hơn tại EU trong thời gian tới.
Xuất khẩu cá rô phi tăng hơn 240%, cơ hội ở thị trường nào?
Tuy nhiên, cơ hội đi kèm với không ít thách thức. Trước hết là sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia xuất khẩu lớn như Trung Quốc và Brazil. Trung Quốc vẫn giữ lợi thế về quy mô sản xuất, chi phí thấp và hệ thống logistics hoàn thiện, trong khi Brazil nổi bật với sản phẩm được tiêu chuẩn hóa cao, đáp ứng tốt các yêu cầu khắt khe của thị trường châu Âu về chất lượng và phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, cấu trúc thị trường xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn phụ thuộc vào hai thị trường lớn là Mỹ và Brazil, trong đó kim ngạch xuất khẩu sang Brazil trong 2 tháng đầu năm 2026 đạt 13 triệu USD, còn Mỹ đạt 4 triệu USD. Sự phụ thuộc tương đối lớn vào một số ít thị trường khiến ngành cá rô phi tiềm ẩn nhiều rủi ro trước biến động về chính sách và nhu cầu.
Thị trường EU tuy là thị trường lớn, tiềm năng nhưng sự cạnh tranh đang ngày càng khốc liệt. Sản phẩm cá rô phi Việt Nam sẽ cần chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn và quy định, đồng thời xây dựng giá trị gia tăng và thương hiệu riêng để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng truyền thống tiếp tục bị siết chặt và nhu cầu tiêu dùng tại châu Âu có xu hướng dịch chuyển, cá rô phi Việt Nam đang đứng trước một cơ hội quan trọng. Tuy nhiên, để tận dụng được lợi thế này, ngành cần một chiến lược dài hạn, trong đó nâng cao giá trị gia tăng, xây dựng thương hiệu và đa dạng hóa thị trường sẽ là những yếu tố then chốt quyết định khả năng cạnh tranh trong giai đoạn tới.
Trung Anh