EU nới lỏng lệnh cấm xe động cơ đốt trong, đưa ra yêu cầu thay thế sau năm 2035

Ủy ban châu Âu (EC) ngày 16/12 đã công bố kế hoạch điều chỉnh chính sách khí hậu đối với ngành ô tô, theo đó bãi bỏ hiệu lực lệnh cấm tuyệt đối đối với xe động cơ đốt trong mới từ năm 2035. Quyết định này cho phép tiếp tục bán một số dòng xe không thuần điện, bao gồm xe hybrid, sau thời điểm vốn được coi là “dấu mốc chấm dứt” động cơ xăng và diesel tại châu Âu.

Theo Reuters, đây được xem là bước lùi lớn nhất của EU khỏi các chính sách xanh trong những năm gần đây, phản ánh sự nhượng bộ rõ rệt trước áp lực ngày càng gia tăng từ ngành công nghiệp ô tô và các quốc gia thành viên lớn. Đề xuất này hiện vẫn cần được các chính phủ EU và Nghị viện châu Âu phê chuẩn trước khi chính thức có hiệu lực.

Thay vì yêu cầu tất cả ô tô và xe tải nhẹ mới phải đạt mức phát thải bằng 0 từ năm 2035 như quy định hiện hành, EU chuyển sang mục tiêu giảm 90% lượng khí thải CO₂ so với mức năm 2021. Khoảng 10% lượng phát thải còn lại sẽ được phép tồn tại nếu được bù đắp thông qua các giải pháp thay thế.

Cụ thể, các nhà sản xuất ô tô sẽ phải sử dụng thép carbon thấp sản xuất trong EU, nhiên liệu điện tử tổng hợp (e-fuel) hoặc nhiên liệu sinh học không cạnh tranh với lương thực như dầu ăn đã qua sử dụng hay chất thải nông nghiệp nhằm trung hòa phần khí thải chưa cắt giảm.

Bên cạnh đó, EC cũng điều chỉnh các mốc trung gian. Mục tiêu giảm 55% khí thải CO₂ đối với ô tô mới sẽ được lùi thời hạn từ năm 2030 sang năm 2032. Đối với xe tải nhẹ, mục tiêu giảm khí thải vào năm 2030 được nới lỏng từ 50% xuống còn 40%.

Những thay đổi này được coi là sự nhượng bộ trực tiếp trước yêu cầu của các nhà sản xuất ô tô về việc tiếp tục bán xe hybrid sạc điện và các mẫu xe có bộ mở rộng phạm vi hoạt động sử dụng nhiên liệu đốt trong, trong bối cảnh thị trường xe điện tăng trưởng chậm hơn kỳ vọng.

Hãng Volkswagen (Đức) đã hoan nghênh đề xuất mới, cho rằng việc cho phép xe động cơ đốt trong tồn tại song song với yêu cầu bù đắp khí thải là giải pháp thực tế, phù hợp với điều kiện kinh tế hiện nay. Ngành công nghiệp ô tô Đức hiện đang chịu áp lực lớn khi mất thị phần tại Trung Quốc và đối mặt với cạnh tranh gay gắt từ xe điện nhập khẩu ngay tại thị trường nội địa.

Tuy vậy, bà Hildegard Müller, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Ô tô Đức (VDA), cho rằng các nhượng bộ này vẫn chưa đủ. Bà chỉ trích việc Brussels tiếp tục đưa ra các yêu cầu mới liên quan đến thép xanh và nhiên liệu tái tạo, coi gói chính sách tổng thể là “đòn giáng mạnh” vào ngành trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng khốc liệt.

Ở chiều ngược lại, các tổ chức môi trường và nhiều hãng xe điện bày tỏ lo ngại rằng việc nới lỏng mục tiêu khí thải sẽ làm suy giảm động lực đầu tư vào hạ tầng sạc, khiến châu Âu tụt hậu so với Trung Quốc trong cuộc đua xe điện.

Ông Dominic Phinn, người đứng đầu mảng vận tải của tổ chức Climate Group, nhận định đây là một “chiến thắng bi thảm” của ngành công nghiệp ô tô, đi ngược lại nỗ lực loại bỏ dần động cơ xăng và diesel. Theo ông, nhiều tập đoàn lớn tại châu Âu đã đầu tư hàng tỷ USD vào xe điện và cần một môi trường chính sách ổn định để tiếp tục chuyển đổi.

Đồng quan điểm, ông Michael Lohscheller – CEO hãng xe điện Polestar – cho rằng sự điều chỉnh này không chỉ gây tổn hại đến môi trường mà còn làm suy yếu năng lực cạnh tranh dài hạn của châu Âu. Ông William Todts từ nhóm vận động Transport & Environment (T&E) cũng cảnh báo EU đang “lãng phí thời gian” khi cố bám víu vào động cơ đốt trong.

Quyết định của EU được đưa ra trong bối cảnh ngành ô tô toàn cầu bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ. Công ty môi giới Jefferies nhận định, ngành đang dịch chuyển từ mô hình cắt giảm phát thải cứng nhắc sang cơ chế tuân thủ linh hoạt hơn, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong câu chuyện chuyển đổi xanh của châu Âu.

Nhật Hạ (Theo CNN, Reuters)