EVN dừng huy động 172 MW điện mặt trời của Trung Nam Thuận Nam có đúng quy định?

Ban Dân nguyện cho rằng việc Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) dừng huy động phần công suất 172 MW của Dự án điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam là vi phạm Điều 4, Quyết định 13/QĐ-TTg ngày 6/4/2020 của Thủ tướng Chính phủ quy định về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời tại Việt Nam. Tuy nhiên, EVN lại cho rằng, việc này hoàn toàn đúng với quy định của pháp luật.

Vi phạm quy định về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời?

Tại phiên họp 21 của UBTVQH diễn ra chiều 15/3 mới đây, trình bày Báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội, Trưởng Ban Dân nguyện Dương Thanh Bình cho biết, thực hiện Kết luận tại Phiên họp thứ 18 và Phiên họp thứ 20 của UBTVQH về báo cáo công tác dân nguyện, ngày 8/3/2023, Ban Dân nguyện đã chủ trì, phối hợp làm việc với các cơ quan bộ ngành liên quan về vụ việc kiến nghị của Công ty TNHH Điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam ở Ninh Thuận.

Báo cáo cho biết, Dự án Nhà máy Điện mặt trời 450MW kết hợp với đầu tư trạm biến áp 500 kV Thuận Nam và các đường dây 500kV, 220kV đấu nối vào hệ thống lưới điện quốc gia được Thủ tướng Chính phủ đồng ý bổ sung quy hoạch và đưa vào vận hành đồng bộ trong năm 2020 để truyền tải, giải tỏa hết công suất nhà máy điện mặt trời này và nhà máy điện năng lượng tái tạo khác trong khu vực.

Dự án đã được Bộ Công Thương hướng dẫn, UBND tỉnh Ninh Thuận tổ chức đấu thầu để lựa chọn chủ đầu tư theo đúng quy định của pháp luật. Đến nay dự án đã đi vào hoạt động mang lại hiệu quả và có đóng góp lớn cho hệ thống điện quốc gia.

Tuy nhiên, dự án gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình vận hành thương mại. Cụ thể là EVN dừng huy động 172 MW của Nhà máy Điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam từ 00h00 ngày 01/9/2022 với lý do chưa có cơ chế giá điện đồng nghĩa với việc Dự án chỉ vận hành thương mại được 60% so với thiết kế gây thiệt hại cho Công ty (mỗi ngày thiệt hại khoảng 2 tỷ đồng).

Dự án đã đi vào vận hành thương mại hơn 2 năm nhưng EVN chưa tiếp nhận quản lý trạm biến áp và hệ thống đường dây dẫn mà Công ty Trung Nam Thuận Nam đã đầu tư, xây dựng theo cam kết của dự án khiến nhà đầu tư gặp rất nhiều khó khăn và chịu áp lực lớn trong việc trả nợ vay cho ngân hàng.

Trên cơ sở báo cáo, trao đổi với các cơ quan tại buổi làm việc, Ban Dân nguyện nhận thấy việc EVN dừng huy động 172 MW là vi phạm Điều 4, Quyết định 13/QĐ-TTg ngày 06/4/2020 của Thủ tướng Chính phủ quy định về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời tại Việt Nam, chưa đúng với Hợp đồng mua bán điện đã được ký kết giữa các bên và gây thiệt hại lớn về kinh tế cho Công ty Trung Nam Thuận Nam, lãng phí nguồn lực đầu tư của xã hội, làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và nguồn thu ngân sách trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận.

Bên cạnh đó, việc EVN cho rằng việc dừng huy động 172 MW do chưa có cơ chế giá điện là thiếu cơ sở pháp lý, bởi Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 15 ngày 03/10/2022 quy định phương pháp xây dựng khung giá phát điện nhà máy điện mặt trời, điện gió chuyển tiếp; ban hành Quyết định số 21ngày 07/01/2023 về khung giá phát điện nhà máy điện mặt trời, điện gió chuyển tiếp. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để EVN thực hiện thỏa thuận đơn giá mua điện đối với các nhà máy điện mặt trời, điện gió chuyển tiếp.   

Về việc EVN chưa thực hiện tiếp nhận, quản lý, vận hành Trạm biến áp 500 kV và đường dây 500 kV, 220kV đấu nối, Ban Dân nguyện cho biết trên thực tế thực hiện hoạt động vận hành, điều độ điện tại trạm hiện nay là do Công ty Trung Nam Thuận Nam thuê đơn vị truyền tải thuộc EVN vận hành, điều độ để đảm bảo an toàn hệ thống điện quốc gia và đây là công trình đặc biệt quan trọng. Tuy nhiên, do pháp luật chưa có quy định cụ thể về việc chuyển giao tài sản trong trường hợp này nên EVN chưa thực hiện tiếp nhận quản lý, vận hành.

Dừng huy động nguồn điện của Trung Nam là đúng quy định?

Trong khi đó, thông tin về vấn đề này, EVN cho rằng, việc dừng huy động phần công suất 172,12MW của nhà máy điện Mặt Trời Trung Nam chưa có giá.

Trước đó, Chính phủ và Bộ Công Thương đã có nhiều chỉ đạo với nội dung là “EVN huy động phát điện của nhà máy điện Mặt Trời Trung Nam trên cơ sở hợp đồng mua bán điện PPA đã ký và theo các quy định của pháp luật.”

Liên quan tới việc này, đại diện EVN cho biết tại văn bản số 12158/BCT-ĐTĐL ngày 19/12/2016 của Bộ Công Thương chỉ đạo, kể từ ngày 1/1/2017, nếu các nhà máy điện (trừ các nhà máy điện lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh được quy định tại Quyết định 2012/QĐ-TTg và các nhà máy điện phối hợp vận hành với các nhà máy điện lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh được quy định tại Quyết định 4712/QĐ-BCT) không có hợp đồng mua bán điện hoặc có hợp đồng mua bán điện nhưng giá điện đã hết hiệu lực, Bộ Công Thương yêu cầu EVN chỉ đạo các đơn vị liên quan không huy động các nhà máy điện này phát điện lên lưới điện quốc gia trừ trường hợp cần thiết huy động để đảm bảo an ninh cung cấp điện.

Ngoài ra, EVN cho rằng, tại Điều 4 Thông tư số 13/2017/TT-BCT ngày 3/8/2017 của Bộ Công Thương quy định, Tập đoàn Điện lực Việt Nam không thực hiện việc tạm thanh toán hoặc thanh toán tiền điện cho nhà máy điện khi vận hành, phát điện lên lưới mà không ký kết chính thức hợp đồng mua bán điện.

Trong trường hợp phải huy động các nhà máy này do yêu cầu đảm bảo an ninh cung cấp điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam có trách nhiệm báo cáo Bộ Công Thương, phối hợp với đơn vị phát điện thực hiện việc huy động, vận hành và thanh toán tiền điện cho nhà máy điện.

“Như vậy với các căn cứ nêu trên, việc dừng huy động phần công suất 172,12 MW chưa có cơ chế giá của nhà máy điện mặt trời Trung Nam-Thuận Nam là tuân thủ đúng với các văn bản pháp lý theo quy định của pháp luật,” đại diện EVN cho hay.

Trong khi đó, ngày 3/10/2022 Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 15 ban hành quy định về cách tính khung giá cho các dự án năng lượng tái tạo chuyển tiếp mà không đáp ứng được các cơ chế khuyến khích của Thủ tướng ban hành tại Quyết định 13 và Quyết định 37 liên quan đến điện gió và điện Mặt Trời. Sau đó, ngày 7/1/2023 Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 21 về khung giá cho các dự án chuyển tiếp này.

Đại diện EVN cho hay, tập đoàn đã yêu cầu Công ty Mua bán điện (thuộc EVN) mời công ty Trung Nam đến để họp bàn và thống nhất việc triển khai Thông tư 15 cũng như Quyết định 21 của Bộ Công Thương vào ngày 16/2/2023.

Cũng theo EVN, căn cứ điểm b khoản 2, Điều 1 Thông tư 15, Công ty Trung Nam và Công ty Mua bán điện thuộc EVN đã có trao đổi và thống nhất với 172MW mà hiện nay chưa được huy động nằm trong danh mục các công suất chuyển tiếp thực hiện theo quy định trong Thông tư 15 và Quyết định 21.

Bên cạnh đó, căn cứ Khoản 1, Điều 26 Nghị định số 137/2013/NĐ-CP ngày 21/10/2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật điện lực và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật điện lực nêu rõ: "Giá phát điện và giá bán buôn điện theo hợp đồng mua bán điện có thời hạn do bên mua điện và bên bán điện thỏa thuận theo phương pháp do Bộ Công Thương hướng dẫn, nhưng không được vượt quá khung giá đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt."

Trên cơ sở quy định các văn bản pháp luật, EVN đã đề nghị Công ty Trung Nam khẩn trương rà soát, chuẩn bị các hồ sơ pháp lý của dự án và tham khảo phương pháp đàm phán giá điện theo hướng dẫn tại Thông tư 57 ngày 31/12/2020 của Bộ Công Thương về phương pháp xác định giá hợp đồng mua bán điện.

“Đến nay, sau khi làm việc giữa hai bên, Công ty Trung Nam đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để chuyển cho Công ty Mua bán điện để thực hiện công tác đàm phán hợp đồng. Tới đây, sau khi Công ty Trung Nam hoàn thiện các hồ sơ pháp lý theo đúng Thông tư 15 và Quyết định 21 gửi Công ty Mua bán điện, hai bên sẽ tiến hành đàm phán theo hướng dẫn của Bộ Công Thương,” đại diện EVN thông tin thêm.

Hồng Quang (t/h)