Trong những tháng đầu năm, tình hình xuất khẩu gạo rất tốt và giá gạo của Việt Nam còn cao hơn giá gạo của đối thủ Thái Lan. Sau nhiều năm bị lép vế trước đối thủ Thái Lan, gạo xuất khẩu Việt Nam đã có nhiều khởi sắc.
Theo Bộ NN-PTNT, xuất khẩu gạo những tháng đầu năm đã thực sự khởi sắc sau một thời gian dài trầm lắng. Cụ thể, 2 tháng đầu năm 2018, kim ngạch xuất khẩu gạo đạt 419 triệu USD, tăng 33,9% so với cùng kỳ năm ngoái.
Bộ NN-PTNT cho hay, giá gạo xuất khẩu bình quân trong năm 2016 chỉ đạt 435 USD/tấn, năm 2017 là 450 USD/tấn thì sang đến những tháng đầu năm 2018, giá gạo Việt xuất khẩu đã bật tăng lên 475 USD/tấn. Đây được xem là mức giá cao nhất trong vòng 3-4 năm trở lại đây, và cao hơn cả giá gạo Thái Lan sau nhiều năm được đánh giá là lép vế về giá và chất lượng.
Ước tính khối lượng gạo xuất khẩu tháng I/2018 đạt 524.000 tấn với giá trị 249 triệu USD, tăng mạnh 56,5% về khối lượng và tăng tới 74,2% về giá trị so với cùng kỳ năm 2017.
Cụ thể, gạo 5% tấm của Việt Nam đã tăng 45 USD/tấn trong tháng 1, từ mức 390 USD - 395 USD/tấn lên 420 USD - 430 USD/tấn. Nguyên nhân là do tác động từ các hợp đồng thương mại gạo ngay trong tháng 1, đặc biệt là đơn hàng với Indonesia.
 Gạo Việt Nam thoát cảnh lép vế trước Thái Lan |
Theo ông Nguyễn Quốc Toản, Phó cục trưởng thường trực Cục Chế biến và phát triển thị trường nông sản (Bộ NN-PTNT), trong 2 năm trở lại đây, thị trường gạo xuất khẩu đã có sự tham gia nhiều hơn của khối doanh nghiệp tư nhân nên chất lượng gạo đã được cải thiện rõ rệt.
Gạo Việt xuất khẩu được giá cao là do chất lượng gạo đã tăng lên. Như trước đây chúng ta thường xuất khẩu gạo thường IR 50404, giờ chủ yếu xuất gạo nếp thơm, ngon. Cụ thể, trong năm 2017, tỷ lệ gạo chất lượng cao chiếm 81% trong cơ cấu xuất khẩu.
Dù chưa thể sánh với Thái Lan trong khâu xây dựng thương hiệu và chế biến, nhưng các doanh nghiệp đã bước đầu quan tâm, đầu tư nhiều hơn trong đẩy mạnh chế biến gạo, dù vậy tỷ lệ vẫn còn ở mức thấp.
Theo Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Hà Công Tuấn, giá gạo xuất khẩu tăng do Việt Nam nhiều năm tái cơ cấu ngành lúa gạo nhằm nâng cao chất lượng và bước đầu đã có kết quả tốt. Hơn nữa, các nước cùng tham gia đấu giá công khai với doanh nghiệp Việt Nam. Trong khi, cơ bản chất lượng gạo của các đối thủ không cải thiện nhiều, còn gạo Việt có cải tiến đáng kể.
Để tiếp tục nâng cao giá trị lĩnh vực này, ông Tuấn cho rằng ngành nông nghiệp cần tiếp tục kiên trì sản xuất và chế biến gạo với các giống lúa chất lượng cao. Qua theo dõi số lượng hợp đồng đã ký từ các doanh nghiệp, trong năm nay, Việt Nam dự báo sẽ xuất khẩu được 6,5 triệu tấn gạo.
Đinh Văn Phương