GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01%, trong đó quý III đạt mức tăng 9,95%. Kết quả này tạo nền tảng thuận lợi cho mục tiêu tăng trưởng cao trong cả năm, nhưng đồng thời đặt nền kinh tế trước yêu cầu lớn hơn về khả năng hấp thụ nguồn lực trong những tháng cuối năm.
Khi thời gian để tạo thêm động lực tăng trưởng ngày càng thu hẹp, vấn đề không chỉ nằm ở việc huy động thêm vốn hay mở rộng đầu tư. Quan trọng hơn là đưa những nguồn lực đang được kỳ vọng vào hoạt động thực tế, từ đất đai, vốn đầu tư, hạ tầng đến các dự án đang gặp vướng mắc, qua đó chuyển hóa thành năng lực sản xuất và giá trị gia tăng.
Dư địa tăng trưởng nằm ở khả năng giải phóng nguồn lực
Quý III/2026, GDP tăng 9,95%, cao hơn mức tăng 8,81% của quý II và 8,15% của quý I. Tính chung 9 tháng, khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 11,21%, trong khi khu vực dịch vụ tăng 8,69%, tiếp tục đóng góp đáng kể vào mức tăng chung của nền kinh tế.
Những con số này cho thấy hoạt động sản xuất, kinh doanh đang duy trì nhịp tăng trưởng tương đối cao. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trong quý IV, việc khai thác các nguồn lực hiện hữu sẽ có ý nghĩa không nhỏ, nhất là trong bối cảnh một số dự án, tài sản và nguồn vốn vẫn chưa được đưa vào sử dụng với hiệu quả kỳ vọng.
Đất đai, tài sản công, hạ tầng, vốn đầu tư, dữ liệu và nguồn nhân lực đều có thể tạo thêm năng lực cho nền kinh tế nếu được phân bổ và sử dụng hiệu quả. Đây là nguồn lực không nhất thiết phải chờ một chu kỳ đầu tư mới để phát huy tác dụng, nhưng cần được tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục, pháp lý, tổ chức thực hiện và khả năng phối hợp giữa các cơ quan.
Đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng được kỳ vọng góp phần đưa nguồn vốn đầu tư công vào nền kinh tế và tạo thêm năng lực tăng trưởng - Ảnh minh hoạ/TL.
Định hướng này cũng được đặt trong yêu cầu thực hiện Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và đầu tư công giai đoạn 2026-2030, gắn với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng 2 con số.
Với đầu tư công, bài toán càng thể hiện rõ. Trong 9 tháng năm 2026, giải ngân đạt khoảng 643.000 tỷ đồng, tăng 12,9% so với cùng kỳ. Phần vốn còn lại trong những tháng cuối năm vì vậy không chỉ đặt ra yêu cầu về tiến độ giải ngân mà còn về lựa chọn dự án và hiệu quả sử dụng vốn.
Nếu nguồn vốn được tập trung vào những công trình có khả năng cải thiện kết nối giao thông, giảm chi phí logistics, mở rộng hạ tầng đô thị và tạo điều kiện cho khu vực tư nhân đầu tư, tác động của đầu tư công có thể vượt ra ngoài giá trị của chính dự án được triển khai.
Ngược lại, giải ngân nhanh nhưng hiệu quả đầu tư thấp sẽ khó tạo ra động lực tăng trưởng tương xứng. Vì vậy, thước đo quan trọng trong giai đoạn cuối năm không chỉ là lượng vốn được giải ngân mà còn là năng lực mới được hình thành sau khi dòng vốn đi vào nền kinh tế.
Bên cạnh giao thông, hạ tầng số, năng lượng, trung tâm dữ liệu và các dự án công nghệ cao cũng được xem là những lĩnh vực có khả năng tạo nền tảng cho tăng trưởng trong trung và dài hạn. Việc đẩy nhanh các dự án này cần gắn với yêu cầu về hiệu quả, khả năng kết nối và tác động lan tỏa.
Quý IV là phép thử về khả năng hấp thụ vốn và chính sách
Nếu "khơi thông" là điều kiện cần, thì "hấp thụ" mới là bước quyết định để nguồn lực tạo ra tăng trưởng thực tế. Đây cũng là điểm đáng chú ý khi nhìn vào diễn biến của khu vực doanh nghiệp.
Trong 9 tháng, khoảng 223.900 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, cho thấy hoạt động kinh doanh tiếp tục có sự bổ sung về số lượng. Tuy nhiên, khoảng 172.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cũng cho thấy khu vực doanh nghiệp đang chịu những sức ép nhất định liên quan đến chi phí, thị trường và khả năng tiếp cận nguồn lực.
Trong bối cảnh đó, cải cách thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh chỉ thực sự tạo tác động khi giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian triển khai, giảm chi phí tuân thủ và tăng khả năng đưa vốn vào sản xuất, kinh doanh. Các chủ trương cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục vì vậy cần được chuyển hóa thành kết quả thực tế ở từng lĩnh vực, từng dự án.
Một dư địa khác nằm ở các dự án đã được cơ quan chức năng rà soát và xử lý khó khăn, vướng mắc. Hơn 1.000 dự án được cho là đã được tháo gỡ trong thời gian qua cho thấy quy mô nguồn lực có thể được đưa trở lại hoạt động là đáng kể. Tuy nhiên, xử lý vướng mắc pháp lý mới là điều kiện để dự án có thể tiếp tục; hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng triển khai, huy động vốn và đưa dự án vào vận hành.
Trong quý IV, yêu cầu đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, đồng thời điều chuyển vốn từ những nơi có tiến độ thấp sang các dự án có khả năng hấp thụ tốt hơn, được đặt ra nhằm hạn chế tình trạng vốn chờ dự án. Các tập đoàn, tổng công ty nhà nước cũng được kỳ vọng phát huy vai trò trong đầu tư và sản xuất, kinh doanh theo chức năng, nhiệm vụ được giao.
Tuy nhiên, tăng trưởng trong giai đoạn tới khó có thể chỉ dựa vào việc mở rộng lượng vốn đầu vào. Khi dư địa từ các yếu tố truyền thống dần thu hẹp, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có vai trò ngày càng rõ hơn trong việc nâng năng suất và tạo ra năng lực sản xuất mới.
Điều này đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ "có bao nhiêu nguồn lực" sang "nguồn lực tạo ra bao nhiêu giá trị". Một dự án được tháo gỡ nhưng không triển khai, một khoản vốn được bố trí nhưng chậm đi vào nền kinh tế hay một doanh nghiệp được thành lập nhưng không duy trì được hoạt động đều chưa thể trở thành động lực tăng trưởng bền vững.
Với mức tăng GDP 9,01% trong 9 tháng, nền kinh tế đang có một nền tảng đáng kể để bước vào quý IV. Nhưng chặng cuối cũng là giai đoạn kiểm chứng khả năng thực thi. Việc biến vốn, đất đai, hạ tầng, công nghệ và các dự án đang được tháo gỡ thành năng lực sản xuất, doanh thu và giá trị gia tăng thực tế sẽ có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng tăng trưởng năm 2026 và nền tảng cho các năm tiếp theo.
PV