Giá cà phê trong nước tăng “phi mã”, dự báo sẽ tiếp tục tăng cao

Tính đến sáng 4/4, giá cà phê nhân xô tại các tỉnh Tây Nguyên đã lên tới 100.000 đồng/kg, tăng 2.800 – 3.000 đồng/kg so với ngày 3/4. Giá cà phê xuất khẩu bình quân 3 tháng đầu năm 2023 cũng đang ở mức rất cao, lên tới 3.200 USD/tấn...

Giá cà phê nhân xô tại thị trường nội địa Việt Nam đã tăng không ngừng nghỉ trong hơn một năm qua và liên tục thiết lập những mốc kỷ lục mới, từ mức 38.000 đồng/kg vào đầu tháng 1/2023, đã vọt lên mức 61.000 đồng/kg vào giữa tháng 11/2023.

Đến đầu năm 2024, giá đạt 70.000 đồng/kg và tăng lên 80.000 đồng/kg vào ngày 15/2/2024, sau đó tiếp tục vượt qua ngưỡng 90.000 đồng vào giữa tháng 3/2024.

GIÁ CÀ PHÊ TRONG NƯỚC TĂNG "PHI MÃ" GIÁ CÀ PHÊ XUẤT KHẨU LẬP KỶ LỤC MỚI

Như Thương Trường đã đưa tin, giá cà phê hôm nay (4/4) tại thị trường trong nước tăng “phi mã”, mức tăng từ 2.800 - 3.000 đồng/kg, vượt mốc 100.000 đồng/kg. Hiện giá mua trung bình tại các tỉnh Tây Nguyên là 101.600 đồng/kg, giá mua cao nhất tại tỉnh Đắk Nông là 101.700 đồng/kg. Như vậy, giá cà phê nhân xô tại các tỉnh Tây Nguyên đã tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái và tăng hơn 30% so với cuối năm 2023.

Theo ghi nhận mới nhất, giá cà phê trên thị trường thế giới cùng tăng. Cụ thể, giá cà phê trực tuyến robusta tại London giao tháng 5/2024 được ghi nhận tại mức 3.825 USD/tấn sau khi tăng 4,42%. Giá cà phê arabica giao tháng 5/2024 tại New York ở mức 203,4 UScent/pound sau khi tăng 3,07%.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong 3 tháng đầu năm 2024, Việt Nam xuất khẩu 799 nghìn tấn cà phê, thu về 1,9 tỷ USD; tăng 44,45 về lượng và tăng 54,2% về trị giá so với cùng kỳ năm 2023. Như vậy, kim ngạch xuất khẩu cà phê lập kỷ lục lịch sử khi gần cán mốc 2 tỷ USD chỉ sau 3 tháng.

Về chủng loại, Việt Nam tăng xuất khẩu cà phê Robusta và Arabica, nhưng giảm xuất khẩu cà phê Excelsa và chế biến. Về thị trường, đẩy mạnh xuất khẩu cà phê Robusta sang nhiều thị trường, như: Ý, Tây Ban Nha, Nga, Indonesia, Bỉ, Trung Quốc, Philippines...

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, giá cà phê xuất khẩu tăng mạnh, bình quân 3 tháng đầu năm đạt 2.373 USD/tấn.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), thực tế từ đầu năm đến nay, giá cà phê xuất khẩu trung bình ở mức rất cao, lên đến 3.200 USD/tấn.

"Sự thiếu hụt nguồn cà phê trên thế giới đã tạo điều kiện cho hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt. Với diễn biến thị trường như hiện tại, xuất khẩu cà phê của Việt Nam năm 2024 sẽ "cầm chắc" kim ngạch 5 tỷ USD”, Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch (VICOFA) nhận định.

Một số ý kiến từ các doanh nghiệp xuất khẩu cho rằng cà phê Việt Nam đang có vị thế tương đối vững chắc, không thể thay thế trên thị trường thế giới. Dù nguồn cung có thiếu hụt, hạt cà phê nước ta vẫn được các nhà rang xay nước ngoài "săn đón", chờ đợi thay vì tìm kiếm nguồn cung mới. Điều này sẽ là cơ sở, dư địa để giá xuất khẩu cà phê tiếp tục tăng.

Theo nhận định của các chuyên gia xuất khẩu, vấn đề cần quan tâm hiện nay là giải pháp làm sao cho ngành cà phê phát triển bền vững, không để con số 5 tỷ USD chỉ là cột mốc thoáng qua trong lịch sử. Doanh nghiệp và người nông dân cần phải tập trung tái canh cây cà phê, cải thiện chất lượng, quy hoạch lại vùng trồng cà phê để loại nông sản chủ lực này có hướng phát triển bền vững trong tương lai gần, từng bước có các sản phẩm chế biến sâu từ hạt cà phê.

THẾ KHÓ CỦA NGƯỜI TRỒNG LẪN NGƯỜI BÁN

Khi giá cà phê tăng phi mã cũng là lúc nhiều đơn vị chế biến và xuất khẩu cà phê lâm vào thế khó do không kịp trữ nguyên liệu cho các đơn hàng sắp đến hạn giao. Nay buộc phải mua nguyên liệu với giá cao để bảo đảm tiến độ giao hàng, dù lỗ.

Chia sẻ với Kinh tế Sài Gòn, ông Nguyễn Ngọc Luận - Nhà sáng lập thương hiệu cà phê nông sản Meet More cho biết, chưa bao giờ doanh nghiệp lại khó “trở tay” như năm nay. Hàng năm, giá cà phê không biến động “sốc” nên việc thu mua nguyên liệu để chế biến khá dễ dàng. Tuy nhiên, năm nay, các doanh nghiệp không thể mua dự trữ do giá leo thang. Trường hợp nhập được, họ chỉ dám mua số lượng “nhỏ giọt” để chế biến và giao cho các khách hàng đã ký kết.

“Trước đó, công ty đã ký đơn hàng với các khách hàng ở Mỹ, Hàn Quốc… phải giao hàng trong quý đầu năm nay nhưng hiện tại gần như không mua được nguyên liệu hoặc phải mua với giá cao gấp 3-4 lần so với giá trước đó. Do đó, khi càng xuất nhiều, doanh nghiệp càng lỗ nhiều và thậm chí, không dám ký đơn hàng mới vì rất khó để đàm phán theo giá tăng”, ông Luận nói.

Tình cảnh trên cũng đang diễn ra ở các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê nhân. Theo Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Phúc Sinh, người trồng thấy giá cao nên trữ hàng không bán. Điều này càng làm cho thị trường khan hiếm, đẩy giá tăng cao hơn. Doanh nghiệp phải chịu lỗ nặng khi mua cao, bán thấp.

“Các công ty mua hàng để giao cho các hợp đồng đã ký lỗ chưa từng có. Giá lỗ hàng chục triệu đồng mỗi tấn mà hợp đồng cà phê thì hàng trăm đến hàng nghìn tấn. Số tiền lỗ khó tưởng tượng”, ông Thông chia sẻ.

Tuy vậy, theo ghi nhận của báo Lâm Đồng Online, phần lớn người trồng đã bán hết cà phê sau thu hoạch ở thời điểm cuối vụ kết thúc vào tháng 1/2024 và hiện không còn cà phê để bán. Như lời ông Trần Văn Xuất, Giám đốc HTX Nông nghiệp Nam Ban (huyện Lâm Hà) đến cuối vụ 2023 khoảng 70% số người trồng cà phê đã bán cà phê ở mức giá 65.000 – 70.000 đồng/ký, khoảng hơn 10% bán được với giá trên 70.000 đồng. Số lượng người dân dự đoán, quyết định tích trữ cà phê tới giờ còn lại rất ít.

Còn bà Nguyễn Hải Hà (huyện Bảo Lâm) cũng cho biết, gia đình bà là số ít gia đình trong xã chủ động trữ hàng và vừa qua bán được 3 tấn cà phê nhân với giá 80.000 đồng/ký. Mức giá này đã rất cao so với mọi năm và bản thân bà và nhiều người trồng đều hết sức bất ngờ với mức giá 100.000 đồng/ký vừa rồi và dù tiếc, nhưng bà Hà không còn cà phê để bán.

Theo các bộ ngành liên quan của Lâm Đồng, tới thời điểm này, cà phê trong người dân gần như không còn. Thường thì sau đầu vụ thu hoạch khoảng 2-3 tháng, tức khoảng tháng 3, tháng 4 hàng năm người dân đã bán hết cà phê. Hiện nay, không chỉ có người dân không còn cà phê để bán, các doanh nghiệp thu mua cũng đã cạn nguồn hàng để xuất sang các nước Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu…

DỰ BÁO XU HƯƠNG TĂNG SẼ DIỄN RA TRONG THỜI GIAN TỚI

Tại Việt Nam, do yếu tố thời tiết không thuận lợi khiến sản lượng cà phê Robusta niên vụ 2024/2025 ước tính sẽ giảm so với niên vụ 2023/2024, đạt khoảng 1,6 – 1,7 triệu tấn, thấp hơn so với 1,78 triệu tấn niên vụ 2023/2024.

Tháng 3/2024, giá cà phê Robusta tại thị trường nội địa ghi nhận mức tăng cao kỷ lục so với cuối tháng 2/2024 do nhu cầu tăng. Ngày 28/3/2024, giá cà phê Robusta tăng từ 16.100 – 16.900 đồng/kg (tùy từng khu vực khảo sát) so với ngày 28/2/2024, lên tới 99.300 – 99.800 đồng/kg.

Giá cà phê Robusta đã tăng lên mức cao kỷ lục vào thứ Tư tuần trước, sau khi Hiệp hội Cà phê Việt Nam cho biết rằng xuất khẩu cà phê niên vụ 2023/2024 của Việt Nam có thể giảm tới 20% so với cùng kỳ do thời tiết khô hạn làm giảm sản lượng.

Nhà nhập khẩu cà phê DRWakefield cho biết “điều kiện thời tiết ở Việt Nam không mấy khả quan và có những lo ngại về khả năng thiếu nước tưới tiêu, điều này có thể ảnh hưởng đến sản lượng cà phê cho vụ tới”.

Giá cà phê Arabica khởi đầu tuần mới được hỗ trợ giá do lo ngại mưa lớn gần đây ở các vùng trồng cà phê của Brazil có thể gây thiệt hại cho cây cà phê.

Tiếp đó là sự đánh giá và cảm nhận của thị trường khi nguồn cung cà phê Robusta ngày càng khan hiếm từ Việt Nam, đây là yếu tố tăng giá chính.

Viện Cà phê Quốc gia Costa Rica (ICAFE) đã báo cáo rằng xuất khẩu cà phê của Việt Nam trong tháng 3 thấp hơn 29,35% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt tổng cộng 94.379 bao. Như vậy lượng xuất của Costa Rica vụ 2023/2024 tính đến thời điểm hiện tại thấp hơn 14,05% so với cùng kỳ năm trước.

ICAFE đã ước tính sản lượng cà phê niên vụ 2023/2024 sẽ đạt tổng cộng 1,30 triệu bao hoặc thấp hơn 13% so với niên vụ cà phê trước đó, điều này chủ yếu là do thời tiết không thuận lợi.

Trong năm qua, dự trữ cà phê toàn cầu đã giảm đáng kể. Những lý do được cho là bởi sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm sự tăng trưởng giá cà phê theo thời gian, chi phí vốn cho hàng tồn kho được giữ lại ở các thị trường cà phê trưởng thành khi lãi suất dương được giữ vững, cùng một giai đoạn thụt lùi kéo dài do nhu cầu, nhằm lúc các nhà rang xay đẩy mạnh việc rút hàng ra từ kho dự trữ của những nước tiêu dùng.

Việc phân bổ và nhu cầu cà phê Robusta trên thị trường quốc tế ngày càng tăng, và hai năm sản lượng liên tục thấp hơn so với ước tính là khoảng 2 triệu bao, sự thiếu hụt tiềm năng đến từ nhà sản xuất và xuất khẩu cà phê Robusta hàng đầu, Việt Nam. Gần đây nhất, sự leo thang căng thẳng ở Biển Đỏ đã tạo ra những phức tạp không lường trước được trong các tuyến vận chuyển, lượng container sẵn có và tính toàn vẹn của lịch trình tàu, thúc đẩy nhu cầu của các nhà rang xay chuyển sang dự trữ cà phê tại quốc gia tiêu dùng.

Trước những yếu tố trên, Cục Xuất Nhập khẩu (Bộ Công Thương) dự báo giá cà phê Robusta và Arabica đồng loạt tăng trong thời gian tới do nhu cầu thế giới tăng mạnh, trong khi nguồn cung hạn chế. 

Hoàng Hậu (t/h)