Giải pháp ổn định thị trường lao động trong năm 2023

Để thị trường lao động ổn định, đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế, bảo đảm cuộc sống cho người lao động trong năm 2023, một số giải pháp có thể áp dụng như: Tiếp tục triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động; phát động các chương trình kích cầu nội địa, hỗ trợ xúc tiến thương mại, tìm kiếm khai thác thị trường mới, đơn hàng mới cho doanh nghiệp.

Thị trường lao động thời kỳ hậu COVID-19

Sau thời kỳ hậu đại dịch, thị trường lao động đang hướng tới sự phát triển linh hoạt, hiện đại, hiệu quả, bền vững và hội nhập nhằm đáp ứng yêu cầu của phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế…

Tại Hà Nội, những tác động của đại dịch COVID-19 suốt hai năm qua gây ra nhiều áp lực trong việc đảm bảo đời sống người dân, đặc biệt là các đối tượng người nghèo, người lao động bị mất việc làm, đối tượng bảo trợ xã hội. Thế nhưng, bằng tinh thần quyết tâm, quyết liệt cùng nhiều giải pháp, biện pháp linh hoạt, năm 2022, thành phố đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng đạt được nhiều kết quả tích cực. Nổi bật là kinh tế phục hồi phát triển nhanh, tăng trưởng đạt gần 9%. Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn vượt dự toán, đạt hơn 330 nghìn tỷ đồng.

Theo Phó Chủ tịch thường trực UBND thành phố Hà Nội Lê Hồng Sơn, cùng với tập trung các nhiệm vụ phát triển kinh tế, thành phố Hà Nội tập trung đảm bảo an sinh xã hội với quan điểm chăm lo an sinh xã hội tương xứng và đồng bộ với tăng trưởng kinh tế. Công tác an sinh xã hội nói chung, công tác lao động, người có công và xã hội nói riêng đạt được nhiều kết quả tích cực. Đặc biệt, những tháng cuối năm 2022, tình hình lao động việc làm có biến động suy giảm. Hà Nội đã tạo việc làm mới cho hơn 200 nghìn người lao động. Tỷ lệ hộ nghèo còn dưới 0,1% với 16/30 quận, huyện, thị xã không còn hộ nghèo. Hầu hết trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được chăm sóc, trợ giúp bằng nhiều hình thức khác nhau.

Tại TP Hồ Chí Minh, thời điểm quý IV/2022, mặc dù đã được khống chế nhưng những tác động của đại dịch vẫn tiếp tục làm gián đoạn hoạt động kinh tế. Trong bối cảnh đó, Thành phố Hồ Chí Minh không tránh khỏi những khó khăn và thách thức. Tuy nhiên, đầu tàu kinh tế của cả nước vẫn có tốc độ tăng trưởng nhanh và cao hơn mức tăng trưởng chung cả nước. Kết thúc năm 2022, Thành phố thực hiện được 14 trong số 19 chỉ tiêu chủ yếu, trong đó kinh tế tăng trưởng đạt 9,03%. Con số ấn tượng này đã thể hiện sức sống mạnh mẽ của Thành phố, thể hiện sự nỗ lực, quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền và người dân, sự chung sức đồng lòng, bằng sự năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm đã đem lại hiệu quả thực tế.

Đi vào cụ thể từng lĩnh vực, sự hồi phục mạnh mẽ của nền kinh tế đầu tàu đã được minh chứng qua nhiều chỉ số vĩ mô tốt, đầy thuyết phục, nhất là việc Thành phố đã giải quyết việc làm cho 315.612 lượt người, vượt 5,3% kế hoạch năm, trong đó có 141.312 lao động có việc làm mới. Số lao động đang làm việc đã qua đào tạo thực hiện là 161.676 người lao động được cấp chứng chỉ hoặc giấy chứng nhận, vượt 38,38% kế hoạch năm. Thành phố thực hiện giảm 16.154 hộ nghèo và giảm 9.723 hộ cận nghèo, kéo giảm tỷ lệ thất nghiệp xuống dưới 4%.

Năm 2022, Hà Nội và TP Hồ Chí Minh cũng như các tỉnh, thành khác trên cả nước đã từng bước phục hồi và phát triển trong thời kỳ hậu COVID-19 dưới sự chỉ đạo kịp thời, linh hoạt, sáng tạo của Đảng, Nhà nước, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ. Đời sống nhân dân được cải thiện, các chính sách an sinh xã hội được đảm bảo, niềm tin xã hội, sự ủng hộ của nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp ngày một lớn hơn.

Nhiều chuyên gia kinh tế đã nhìn nhận, sự phục hồi, phát triển này có vai trò quan trọng từ các giải pháp điều tiết thị trường lao động, các chính sách hỗ trợ của Đảng, Nhà nước. Các chính sách đã giúp thị trường lao động phục hồi nhanh chóng, giúp các khu công nghiệp, khu chế xuất, các vùng kinh tế trọng điểm cơ bản duy trì được lực lượng lao động ổn định, không để gián đoạn, đứt gãy chuỗi cung ứng lao động, góp phần cùng cả nước phục hồi, phát triển kinh tế.

Giải pháp ổn định thị trường lao động trong năm 2023

Đánh giá về thị trường lao động năm 2022, Tổng cục trưởng Nguyễn Thị Hương cho biết, thị trường lao động tuy phục hồi chậm lại vào quý IV năm nay nhưng tính chung cả năm 2022, thị trường lao động vẫn tiếp tục phục hồi. Lực lượng lao động, lao động có việc làm, thu nhập đều tăng so với năm 2021, tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm thấp hơn năm 2021.

Dự báo, trong thời gian tới, tình hình trong nước và thế giới tiếp tục có nhiều biến động khó lường. Tình hình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp còn gặp khó khăn, đơn hàng sẽ tiếp tục bị cắt giảm có thể hết quý I, thậm chí quý II/2023 dẫn đến nhiều người lao động bị thiếu, mất việc làm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thu nhập, đời sống.

Để thị trường lao động ổn định, đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế, bảo đảm cuộc sống cho người lao động trong năm 2023, Tổng cục Thống kê đề xuất một số giải pháp như: Tiếp tục triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động; phát động các chương trình kích cầu nội địa, hỗ trợ xúc tiến thương mại, tìm kiếm khai thác thị trường mới, đơn hàng mới cho doanh nghiệp.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh thực hiện các giải pháp phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển của các ngành, lĩnh vực. 

Đồng thời, sắp xếp, tổ chức, cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, bảo đảm cung cấp đủ lao động có kỹ năng nghề đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội; tiếp tục thực hiện chích sách hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại cho người lao động để duy trì việc làm.

Ngoài ra, các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản trị thị trường lao động phù hợp, từng bước hiện đại, minh bạch có kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu khác làm cơ sở xây dựng và tổ chức triển khai kịp thời, hiệu quả kết nối cung cầu lao động, việc làm, an sinh xã hội.

Theo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục thúc đẩy thị trường lao động phát triển theo hướng hiện đại, đầy đủ, phù hợp với các cam kết quốc tế, vận hành linh hoạt nhằm kết nối cung - cầu lao động, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực.

Bộ triển khai thực hiện Nghị quyết số 6/NQ-CP của Chính phủ về phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiện đại, hiệu quả, bền vững và hội nhập nhằm phục hồi nhanh kinh tế - xã hội; thực hiện các giải pháp ổn định và phát triển thị trường lao động bảo đảm hiện đại, linh hoạt, bền vững và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế, kịp thời ứng phó với các thách thức của kinh tế trong và ngoài nước; tăng cường kết nối và điều tiết cung - cầu lao động nhằm huy động và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực cho phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội…

Theo Bộ trưởng Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung, năm 2023 được dự báo có nhiều thách thức, như vấn đề già hóa dân số. Theo đó, Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Theo dự báo, đến năm 2038, nhóm dân số từ 60 tuổi trở lên sẽ chiếm trên 20% tổng dân số. Già hóa dân số nhanh sẽ tác động đến hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có vấn đề quan trọng là thị trường lao động.

Thách thức khác đến từ vấn đề việc làm phi chính thức. Thực tế, tỷ trọng lao động trong khu vực phi chính thức vẫn ở mức cao, phần đông người lao động Việt Nam vẫn phải đang chấp nhận làm các công việc dễ tổn thương…

Những thách thức đó buộc người làm chính sách, điều hành phải thay đổi tư duy để phản ứng nhanh và chính xác để phù hợp với xu thế của thời đại. Bộ đã yêu cầu ngành Lao động - Thương binh và Xã hội cần phải chủ động đổi mới tư duy, đổi mới phương thức làm việc, chủ động trong công tác dự báo, linh hoạt ứng phó với những biến động có thể xảy ra.

Về lâu dài, cần tiếp tục rà soát hoàn thiện toàn bộ khung khổ pháp lý, cơ chế, chính sách để xây dựng và hình thành từng bước thị trường lao động linh hoạt, đồng bộ và hiện đại, thúc đẩy tăng năng suất lao động từ nền tảng lực lượng nhân lực khoa học công nghệ, nâng cao khả năng cạnh tranh quốc gia - Bộ trưởng Đào Ngọc Dung nhấn mạnh.

Đức Minh