Giải pháp tăng cường công tác quản lý giết mổ gia súc, gia cầm tại Hà Nội

Hiện nay, nhu cầu tiêu thụ thực phẩm của người dân Thủ đô tương đối lớn, trong khi đó nhiều các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư, các điểm tự phát chưa được kiểm soát khiến công tác quản lý và đảm bảo an toàn thực phẩm gặp nhiều khó khăn.

Khó khăn trong công tác quản lý

Thông tin từ Chi cục Thú y Hà Nội cho biết, quy định về kiểm soát giết mổ, vận chuyển gia súc, gia cầm rất rõ ràng. Tuy nhiên, do nhiều lỗ hổng và hạn chế trong công tác quản lý, xử phạt dẫn tới việc kiểm soát lĩnh vực này còn khá gian nan. Chế tài xử lý vi phạm đã rõ, nhưng để giải quyết tận gốc vấn đề kiểm dịch, kiểm soát giết mổ trên địa bàn thành phố vẫn đang là thách thức không nhỏ. Hiện nay, tình trạng chăn nuôi gia súc, gia cầm nhỏ lẻ và giết mổ không bảo đảm vệ sinh thú y vẫn diễn ra khá phổ biến.

Toàn TP Hà Nội hiện có 1.070 điểm giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ nhưng chỉ có 116 cơ sở được cấp giấy phép hoạt động. Hiện, mỗi ngày các ngành chức năng mới kiểm soát khoảng 650 tấn thịt gia súc, gia cầm, đáp ứng hơn 60% nhu cầu tiêu thụ. Phần còn lại được cung cấp bởi các điểm, hộ giết mổ thủ công, nhỏ lẻ nằm trong khu dân cư chưa được kiểm soát toàn bộ.

Nói về những khó khăn, tồn tại này, ông Vương Xuân Thạch, Trạm trưởng Trạm Thú y huyện Sóc Sơn bức xúc: Do chính quyền cơ sở chưa quyết liệt dẹp bỏ cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ nên lực lượng thú y phải “dàn” quân để kiểm soát, nhưng mỗi cơ sở cũng chỉ được từ 2 đến 10 con lợn/ngày. Đáng nói, các nhà hàng, khách sạn, trường học, bếp ăn tập thể… trên địa bàn huyện chưa chú trọng chọn mua sản phẩm động vật có dấu kiểm dịch, mà vẫn chỉ dừng ở việc kiểm tra giấy tờ ban đầu về hoạt động sản xuất, kinh doanh của đơn vị cung ứng. Đây là kẽ hở lớn tiếp tay cho các đơn vị làm ăn gian dối, trà trộn hàng hóa không rõ nguồn gốc.

Hơn nữa, do đặc thù của hoạt động giết mổ gia súc, gia cầm chủ yếu diễn ra vào ban đêm, trong khi lực lượng cán bộ thú y mỏng nên gặp nhiều khó khăn trong kiểm soát các điểm giết mổ nhỏ lẻ. Hơn nữa, hoạt động giết mổ nhỏ lẻ, thủ công hầu hết không có địa điểm cố định mà nằm rải rác trong các khu dân cư của các huyện, thị xã.

Không chỉ khó khăn trong kiểm soát giết mổ, hiện TP Hà Nội còn phải đối mặt với việc quản lý vận chuyển gia súc, gia cầm vào thành phố. Theo quy định, hiện nay chỉ thực hiện kiểm dịch đối với động vật, sản phẩm động vật trên cạn vận chuyển ra khỏi địa bàn tỉnh, thành phố. Vì thế, khi phát hiện người bán không có giấy chứng nhận kiểm dịch nhưng chủ hàng khai báo nguồn gốc trong tỉnh, thành phố thì cán bộ thú y không có cơ sở kiểm tra, xử lý. Đây là thực trạng đáng lo bởi tình trạng bán thịt gia súc, gia cầm ngoài khu vực chợ hoặc trong khu dân cư khá nhiều, ý thức chấp hành quy định của người sản xuất, kinh doanh chưa cao, thậm chí còn thủ đoạn buôn gian bán lận thì khó có thể bảo đảm nguồn hàng là an toàn cho người sử dụng.

Ông Nguyễn Huy Đăng, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Hà Nội cho hay: Việc bãi bỏ quy định kiểm dịch nội tỉnh, thành phố chỉ phù hợp khi trình độ chăn nuôi phát triển, các doanh nghiệp sản xuất khép kín, đăng ký mã vùng, mã vạch để truy xuất nguồn gốc, chịu trách nhiệm về sản phẩm... Còn với thực trạng chăn nuôi hiện nay ở nước ta, cộng với thói quen sử dụng các sản phẩm không có dấu kiểm dịch, hoặc không rõ nguồn gốc thì việc bãi bỏ kiểm dịch nội tỉnh, thành phố là một thách thức lớn.

Giải pháp kiểm soát hoạt động giết mổ trước khi đưa vào kinh doanh

Vai trò rất lớn trong hoạt động kiểm soát giết mổ là đảm bảo an toàn dịch bệnh cho đàn gia súc gia cầm và đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Hơn nữa việc quản lý tốt cơ sở giết mổ gia súc còn tạo đà phát triển chuỗi liên kết, chăn nuôi phát triển bền vững. Tuy nhiên những năm qua hoạt động quản lý các cơ sở giết mổ gặp không ít khó khăn, bất cập. Cụ thể như về quy hoạch giết mổ đã được UBND Thành phố phê duyệt từ năm 2012, sau 07 năm triển khai thực hiện đã bộc lộ một số tồn tại, hạn chế do điều kiện kinh tế, xã hội của Thành phố đã có nhiều thay đổi. Đặc biệt là sự thay đổi về cơ cấu ngành nông nghiệp, chưa phù hợp với quy hoạch xây dựng nông thôn mới của các địa phương, địa điểm quy hoạch được phê duyệt bố trí chưa phù hợp với nhu cầu thực tiễn tại địa phương nên số lượng các cơ sở giết mổ được hình thành đi vào hoạt động theo quy hoạch còn thấp. Các cơ quan chuyên môn thuộc các sở ngành thường xuyên phải tiến hành rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch trình UBND Thành phố phê duyệt.

Một số giải pháp thời gian tới trên địa bàn Thành phố là xây dựng “Mạng lưới cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung” theo yêu cầu của Luật quy hoạch. Rà soát, đánh giá, điều chỉnh, bổ sung các cơ sở giết mổ công nghiệp tập trung theo chuỗi giá trị khép kín, áp dụng công nghệ tiên tiến đồng bộ trên thế giới; các cơ sở giết mổ tập trung gắn với các chợ bán sản phẩm thịt gia súc, gia cầm hiện có tại từng địa phương nhằm đảm bảo thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển của Thành phố và phù hợp với tình hình thực tiễn tại các huyện.

Đẩy nhanh tiến độ hình thành các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung trên địa bàn Thành phố. Tích cực tìm kiếm, thu hút, giới thiệu và tạo điều kiện cho các nhà đầu tư vào đầu tư xây dựng các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung theo quy hoạch. Hướng dẫn nhà đầu tư các thủ tục, trình tự lập hồ sơ dự án và thẩm định dự án đầu tư theo quy định; hướng dẫn, giới thiệu nhà đầu tư lựa chọn dây chuyền công nghệ giết mổ tiên tiến, hiện đại, thân thiện môi trường, phù hợp với tình hình thực tế của Thành phố và khả năng đầu tư của doanh nghiệp.

Với các địa phương cần ưu tiên bố trí quỹ đất dành cho việc triển khai xây dựng các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung trên địa bàn theo quy hoạch, đảm bảo thuận tiện trong việc gắn kết cơ sở giết mổ với vùng nguyên liệu và thị trường tiêu thụ sản phẩm. Tập trung tháo gỡ, giải quyết những khó khăn, vướng mắc của nhà đầu tư trong quá trình đầu tư xây dựng cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm đảm bảo tiến độ thực hiện dự án theo thẩm quyền quản lý của các cơ quan chuyên môn.

Rà soát hoàn thiện chính sách hỗ trợ, khuyến khích đầu tư xây dựng các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung. Căn cứ các quy định hiện hành của Trung ương và Thành phố, Ngành Nông nghiệp cùng các ngành tham mưu UBND Thành phố về cơ chế, chính sách hỗ trợ, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư xây dựng cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung trên địa bàn Thành phố phù hợp với đặc thù phát triển của Thủ Đô. Tổ chức triển khai thực hiện hỗ trợ các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung đáp ứng các tiêu chí hỗ trợ theo các chính sách hiện hành.

Tăng cường công tác quản lý giết mổ gia súc, gia cầm trên địa bàn Thành phố, tích cực chủ động tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động giết mổ, kinh doanh gia súc, gia cầm trên địa bàn quản lý theo phân cấp; phối hợp các cơ quan chức năng liên quan trong công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định của pháp luật; có lộ trình và giải pháp đưa các điểm, hộ giết mổ nhỏ lẻ, không đảm bảo vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm và môi trường vào giết mổ tại các cơ sở giết mổ tập trung theo quy hoạch.

Tăng cường đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý hoạt động giết mổ, kinh doanha gia súc, gia cầm; đầu tư nguồn nhân lực, trang thiết bị và kinh phí cho công tác kiểm dịch, kiểm soát giết mổ, kiểm tra vệ sinh thú y. Tăng cường việc quản lý nguồn gốc gia súc, gia cầm và sản phẩm gia súc, gia cầm trên địa bàn Thành phố bằng hệ thống thông tin điện tử.

Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về các cơ chế, chính sách của Trung ương và Thành phố trong lĩnh vực giết mổ gia súc, gia cầm. Tăng cường công tác tuyên truyền vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh thú y, xây dựng chuỗi truy xuất nguồn gốc, giới thiệu các dây chuyền công nghệ giết mổ hiện đại, các mô hình giết mổ điển hình. Tuyên truyền, vận động các hộ giết mổ nhỏ lẻ vào các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung.

Đề xuất với Thành phố đưa ra những quy định chỉ những sản phẩm gia súc, gia cầm có nguồn gốc rõ ràng, xuất phát từ những cơ sở được cơ quan chuyên môn kiểm soát, đáp ứng các điều kiện về an toàn thực phẩm mới được tiêu thụ trên địa bàn. Tiếp tục có sự phân cấp trong lĩnh vực quản lý giết mổ gia súc, gia cầm đối với mỗi loại hình giết mổ khác nhau. Ban hành chế tài bắt buộc các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ không đảm bảo điều kiện vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm phải di dời vào cơ sở giết mổ tập trung có kiểm soát; chấm dứt việc giết mổ trong khu dân cư tại các địa phương; chấm dứt việc vận chuyển thịt gia súc, gia cầm không đảm bảo vệ sinh. Có cơ chế, chính sách đặc thù (về đất đai, đầu tư hạ tầng... ) trong việc thu hút, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư xây dựng cơ sở giết mổ và chế biến gia súc, gia cầm công nghiệp, bán công nghiệp tập trung và xây dựng chuỗi giá trị. Có các cơ chế, chính sách hỗ trợ, xã hội hóa việc xây dựng các chợ đầu mối bán sản phẩm thịt gia súc, gia cầm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Với những giải pháp trên được thực hiện đồng bộ, sự vào cuộc của các cấp chính quyền và người dân, chắc chắn hoạt động kiểm soát giết mổ sẽ có chuyển biến tích cực.

Hồng Quang