Tiêu điểm

12:19 02/11/2023

Giám đốc Sở Y tế Hà Nội đề nghị sửa luật đấu thầu để giải quyết việc thiếu trang thiết bị y tế

Giám đốc Sở Y tế Hà Nội đề nghị Chính phủ quan tâm tới quy định chuyển tiếp liên quan đến đầu thầu mua sắm trang thiết bị, vật tư y tế từ Thông tư 14 sang thực hiện theo quy định của Luật Đấu thầu và các văn bản hướng dẫn có liên quan, đảm bảo việc thực hiện đấu thầu mua sắm trang thiết bị y tế không bị chậm trễ, không phải chờ các văn bản hướng dẫn, sẽ ảnh hưởng đến tiến độ và kết quả giải ngân đ

Vướng mắc trong đấu thầu mua sắm trang thiết bị y tế

Sáng 2/11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 6, Quốc hội thảo luận ở hội trường về đánh giá giữa nhiệm kỳ thực hiện Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025; Kế hoạch tài chính quốc gia và vay, trả nợ công 5 năm giai đoạn 2021 - 2025…

Tham gia ý kiến về một số vấn đề trong lĩnh vực y tế, đại biểu Trần Thị Nhị Hà (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội), Giám đốc Sở Y tế Hà Nội cho rằng, những vướng mắc trong xác định tiêu chuẩn, định mức trang thiết bị y tế chuyên dùng đối với việc xây dựng mới cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Một trong những giải pháp để giải ngân vốn đầu tư công hiệu quả trong lĩnh vực y tế là xây dựng các bệnh viện mới, vừa chủ động thực hiện chỉ tiêu giường bệnh/vạn dân, đồng thời giải quyết được vấn đề quy hoạch mạng lưới y tế, hài hòa giữa y tế cơ sở và y tế chuyên sâu, tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao.

"Hà Nội đã dành 19.000 tỷ để đầu tư công trung hạn cho lĩnh vực y tế giai đoạn 2021- 2025, trong đó ưu tiên hoàn thành sớm một số bệnh viện đa khoa lớn. Tuy nhiên, một trong vướng mắc trong quá trình triển khai các Dự án là việc xác định tiêu chuẩn, định mức trang thiết bị y tế chuyên dùng khi xây dựng mới bệnh viện", đại biểu nêu dẫn chứng cụ thể.

Giám đốc Sở Y tế Hà Nội đề nghị sửa luật đấu thầu để giải quyết việc thiếu trang thiết bị y tế — Đại biểu Trần Thị Nhị Hà (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội).

Đại biểu cho rằng, theo quy định tại Thông tư 08 của Bộ Y tế , hồ sơ phê duyệt tiêu chuẩn định mức trang thiết bị y tế chuyên dụng yêu cầu phải có cơ cấu tổ chức cụ thể, kê khai nhân lực, văn bản phê duyệt phạm vi hoạt động chuyên môn của cơ sở, nhu cầu sử dụng từng loại trang thiết bị trong 03 năm tiếp theo, đây là yêu cầu dành cho các cơ sở y tế đang hoạt động. Đối với những bệnh viện đang trong quá trình lập dự án, triển khai xây dựng mới thì những nội dung theo yêu cầu của Thông tư 08 chỉ là dự kiến, không cụ thể chi tiết, vì vậy không thể đủ cơ sở theo quy định của Thông tư để xác định tiểu chuẩn định mức máy móc, trang thiết bị y tế để thực hiện lập hồ sơ, đề xuất chủ trương xây dựng bệnh viện mới.

Đại biểu đề nghị Bộ Y tế sớm sửa đổi Thông tư 08 để hướng dẫn cụ thể việc xác định tiêu chuẩn, định mức sử dụng trang thiết bị y tế chuyên dùng làm cơ sở lập hồ sở, đề xuất chủ trương, triển khai mua sắm tại các dự án đầu tư xây dựng mới các Bệnh viện.

Đại biểu Trần Thị Nhị Hà cho biết, năm 2023 có nhiều văn bản liên quan đến công tác mua sắm trang thiết bị y tế. Trong tháng 3, Chính phủ ban hành Nghị định 07 sửa đổi bổ sung Nghị định 98 năm 2021 về quản lý trang thiết bị y tế, đồng thời để tháo gỡ khó khăn trong bảo đảm thuốc và trang thiết bị y tế, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 30. Đến ngày 30/06, Bộ Y tế mới ban hành Thông tư 14 quy định trình tự, thủ tục xây dựng giá gói thầu mua sắm hàng hóa và cung cấp dịch vụ thuộc lĩnh vực trang thiết bị y tế tại các cơ sở y tế công lập, bước đầu đưa các chủ trương quyết liệt nhằm tháo gỡ khó khăn của Chính phủ đi vào thực tiễn. Thông tư 14 được xem như giải pháp có tính tình thế, tạm thời vì hiệu lực của Thông tư chỉ kéo dài cho đến hết năm 2023.

"Trên thực tế, việc mua sắm trang thiết bị y tế từ giai đoạn lựa chọn danh mục đến phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, ký kết hợp đồng có thể kéo dài từ 3 đến 8 tháng phụ thuộc vào danh mục trang thiết bị. Có thể thấy, thời gian có hiệu lực của Thông tư 14 quá ngắn đối với việc triển khai mua sắm trang thiết bị y tế", đại biểu nêu vấn đề.

Bên cạnh đó, đại biểu đoàn Hà Nội cho rằng, vướng mắc cũng nằm ở thời điểm 1/1/2024, khi Luật Đấu thầu số 22 vừa được Quốc hội thông qua có hiệu lực. Trường hợp, đến ngày 01/01/2024 các dự án đầu tư xây dựng Bệnh viện có các gói thầu mua sắm trang thiết bị y tế đã tổ chức họp Hội đồng lựa chọn danh mục, yêu cầu về tính năng và yêu cầu kỹ thuật cơ bản, tham khảo giá thiết bị y tế theo Thông tư 14, nhưng các văn bản hướng dẫn Luật Đấu thầu số 22 chưa ban hành kịp, hoặc quy định hướng dẫn khác với quy định tại Thông tư 14, thì các dự dự án triển khai sẽ rất vướng mắc và cũng tốn kém chi phí cho công tác chuẩn bị đầu tư trước đó.

"Tôi đề nghị, Chính phủ quan tâm tới quy định chuyển tiếp liên quan đến đầu thầu mua sắm trang thiết bị, vật tư y tế từ Thông tư 14 sang thực hiện theo quy định của Luật Đấu thầu và các văn bản hướng dẫn có liên quan, đảm bảo việc thực hiện đấu thầu mua sắm trang thiết bị y tế không bị chậm trễ, không phải chờ các văn bản hướng dẫn, sẽ ảnh hưởng đến tiến độ và kết quả giải ngân đầu tư công. Lâu dài, cần ban hành các văn bản có tính căn cơ để giải quyết vấn đề mua sắm trang thiết bị y tế", bà Nhị Hà đề xuất.

Đề nghị bổ sung chính sách dự trữ quốc gia về các thuốc hiếm

Trước đó, các đại biểu cho rằng, tình hình thiếu thuốc, trang thiết bị, vật tư y tế từ hầu khắp các bệnh viện từ trung ương đến địa phương là vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm nêu kiến nghị tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế xã hội 2024. Theo nhiều đại biểu, Chính phủ cần tiếp tục quan tâm tháo gỡ về tình hình cung ứng thuốc, vật tư y tế và danh mục thuốc bảo hiểm xã hội, trong đó cần sửa đổi văn bản pháp luật và đơn giản hoá thủ tục.

Hiện nay có thể thấy các khó khăn thì không phải chỉ là từ yếu tố khách quan, không phải chỉ từ chuyện thiếu tiền hay thiếu nhân lực mà còn do các quy định, các thủ tục quá phức tạp và chậm sửa đổi. Theo các đại biểu, những nỗ lực này, nếu chỉ xuất phát từ ngành y tế thì không đủ mà rất cần có sự quan tâm của Chính phủ, sự chỉ đạo đồng bộ để tất cả các ngành cùng vào cuộc. Mặc dù ngành y tế đã hết sức nỗ lực và cũng đã có một số cải thiện trong những lĩnh vực của ngành y tế, nhưng cần được Chính phủ nhìn nhận, phân tích rõ để giải quyết những tình trạng này tận gốc rễ.

Theo đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, đại biểu Quốc hội thành phố Hồ Chí Minh đề nghị Chính phủ đánh gía kỹ hơn về tình hình cung ứng thuốc, vật tư y tế, cũng như danh mục thuốc bảo hiểm y tế. Theo đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, ngoài việc thuốc và vật tư y tế có thời gian đã không được cung ứng đủ cho bệnh nhân. Cập nhật danh mục thuốc để cho bệnh nhân có thể kịp thời sử dụng những thành quả mới nhất của nhân loại cũng rất chậm nếu so với các nước. Đơn cử đối với các nước: Nhật chỉ mất khoảng 3 tháng, Pháp 15 tháng, Hàn Quốc 18 tháng, nhưng chúng ta mất trung bình từ 2 tới 4 năm để cho 1 loại thuốc mới có thể được vào danh mục thuốc bảo hiểm y tế và như vậy mất quyền lợi của người dân hưởng bảo hiểm y tế.

Từ đó, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan đề nghị có bổ sung tình hình chính sách dự trữ quốc gia về các thuốc hiếm để giải quyết một số những bệnh đặc biệt, một số trường hợp đặc biệt; việc thiếu vaccine cho tiêm chủng mở rộng vẫn là một nguy cơ, hiện nay ở tại một số địa phương cũng vẫn chưa đầy đủ được trong vấn đề này. Bổ sung thêm chính sách đãi ngộ cho nhân viên y tế có gì khác chưa? để có thể thể hiện một cách đúng nhất việc quan tâm tới ngành y tế, cũng là quan tâm tới an sinh xã hội, tới sức khỏe, tới quyền lợi, tới tính mạng của bệnh nhân.

Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, đại biểu Quốc hội tỉnh Bình Định, Giám đốc đại học Y Hà Nội làm rõ hơn nguyên nhân của sự chậm trễ trong việc cung ứng thuốc trong thời gian vừa qua. Nguyên nhân khách quan là có quá nhiều quy định về pháp luật liên quan đến lĩnh vực nhạy cảm này, rất khó để đưa ra quyết định mua sắm, đáp ứng đầy đủ các quy định của nhiều bộ, ngành khác nhau.

"Bệnh viện Đại học Y chúng tôi thì thuộc nhóm trực thuộc Bộ Y tế được phân cấp mạnh. Do đó, thủ trưởng đơn vị được tự phê duyệt và chịu trách nhiệm nên chúng tôi không bị thiếu dụng cụ, thuốc. Tuy nhiên, khó khăn nhất hiện nay đó là không thể mua được hàng chất lượng tốt và phát triển được các kỹ thuật mới; rất nhiều hàng chất lượng không tốt vẫn vượt qua khe cửa hẹp để trúng thầu với giá rẻ. Có những hãng sẵn sàng in sửa lại catalog để đáp ứng yêu cầu đưa vào danh sách đấu thầu." đại biểu Nguyễn Lân Hiếu chia sẻ.

Chính vì vậy, theo đại biểu Nguyễn Lân Hiếu cho rằng, cần đẩy mạnh tiêu chí bảo hành, chuyển giao kỹ thuật, phân nhóm, chỉ có hãng chất lượng tốt mới chấp nhận bảo hành, bảo trì lên đến 5 năm, kèm theo các điều khoản đào tạo, chuyển giao. Nếu các tiêu chí này được pháp luật khuyến khích bằng các văn bản hướng dẫn cụ thể sẽ giúp ích rất nhiều cho ngành y tế.

Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu cũng nêu lên thực tế, nhiều năm nay, việc cấp phép nhập khẩu cho phép sử dụng các dụng cụ mới tại Việt Nam bị bế tắc, ngay bản thân tôi vẫn phải đưa bệnh nhân sang nước ngoài để chữa vì không có các dụng cụ nhập khẩu dễ dàng vào Việt Nam. Các hãng lớn nhìn thấy các quy định về thủ tục, thời gian trung bình để được cấp phép đều lắc đầu ngao ngán, có những công ty không định hướng phát triển, thậm chí rút khỏi thị trường Việt Nam. Đối với bệnh viện tỉnh thì khó khăn càng nhiều hơn, vì quá nhiều khâu phê duyệt, kiểm tra. Do đó, việc mua sắm phụ thuộc vào các Sở Y tế, Sở Tài chính, Ủy ban nhân dân, sợ trách nhiệm dẫn đến tâm lý trì hoãn, hồ sơ để trên bàn không đọc, gần hết hạn thì tìm ra một vài lỗi nhỏ để trả về cơ sở, sửa xong nộp lại tìm thấy một lỗi khác, cứ như vậy hết thời gian quy định thẩm định, mọi việc lại trở về vạch số 0. Cứ vậy là hết thời gian và cuối cùng chúng ta không có hàng để sử dụng cho người bệnh.

Chính vì vậy, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu đề xuất giao trách nhiệm chính cho những người sử dụng sản phẩm đấu thầu, giao cho bệnh viện quyền và chịu trách nhiệm về các quyết định của mình trước bệnh nhân và pháp luật.

Vẫn còn tình trạng thiếu thuốc cục bộ

Giải trình về thiếu trang thiết bị vật tư, thiếu thuốc, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhìn nhận, sau đại dịch Covid-19, lĩnh vực y tế của nước ta cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới đối mặt nhiều khó khăn, bộc lộ nhiều hạn chế.

Có thể nói đây là giai đoạn cực kỳ khó khăn của ngành y tế với khối lượng công việc tồn đọng sau gần 3 năm tập trung chống dịch. Cùng với đó là vấn đề thiếu thuốc, trang thiết bị, vật tư y tế trầm trọng ở nhiều cơ sở y tế.

Cán bộ, nhân viên y tế từ Trung ương xuống địa phương có nhiều người vi phạm pháp luật; làn sóng xin nghỉ việc chuyển ra khỏi khu vực y tế công. Cơ chế chính sách còn nhiều vướng mắc, gây khó khăn cho quá trình triển khai thực hiện.

Trong bối cảnh đó, đội ngũ nhân viên ngành y tế đã nỗ lực, cố gắng đoàn kết vượt qua khó khăn, đổi mới phương pháp, làm việc tập trung cao nhất để giải quyết khó khăn, vướng mắc, bất cập của ngành trước mắt cũng như định hướng lâu dài để ngành phát triển bền vững.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, ngành y tế đã tập trung thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ của Quốc hội, Chính phủ giao. Cùng với đó, ưu tiên hàng đầu cho công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, chiến lược trong lĩnh vực y tế để tạo hành lang pháp lý đảm bảo cho công tác khám, chữa bệnh phục vụ người dân cũng như thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế của ngành; tập trung nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh ở các cấp; tăng cường công tác phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm...

Về việc khắc phục tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế, Bộ trưởng Bộ Y tế nhìn nhận, theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới, thiếu thuốc, thiết bị vật y tế là một thách thức dai dẳng. Đây không phải là hiện tượng mới, xảy ra ở nhiều nước, đặc biệt nghiêm trọng hơn trong và sau đại dịch Covid-19. Tình trạng này ảnh hưởng đến việc chăm sóc sức khỏe của người dân ngay ở các quốc gia phát triển có hệ thống y tế tiên tiến, hiện đại như các quốc gia châu Âu.

Bộ trưởng Bộ Y tế chỉ ra tình trạng này xảy ra do nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chủ yếu do nguồn cung nguyên liệu hoạt chất trên thế giới khan hiếm, giá cả biến động trên quy mô toàn cầu, xung đột giữa các quốc gia… làm tăng chi phí đầu vào, giá thành sản phẩm tăng cao, chuỗi cung ứng gián đoạn.

Tại Việt Nam, Bộ trưởng cho biết việc tổ chức thực hiện đấu thầu thuốc được thực hiện ở 3 cấp. Đấu thầu ở cấp Trung ương chiếm 16,5% đến 18% số lượng thuốc toàn quốc. Cấp địa phương và các cơ sở y tế tự thực hiện việc mua sắm. Tình trạng thiếu thuốc, trang thiết bị vật tư y tế tại các cơ sở y tế công lập xuất hiện nhiều hơn sau đại dịch Covid-19.

Bên cạnh nguyên nhân khách quan còn nguyên nhân chủ quan, Bộ trưởng chỉ ra đó là do hệ thống văn bản pháp luật liên quan còn bất cập; việc thực tổ chức thực hiện đấu thầu còn vướng mắc; công tác phối hợp mua sắm giữa các đơn vị chưa kịp thời, chưa hiệu quả. “Đặc biệt là có tâm lý e ngại, sợ sai ở một số cá nhân, đơn vị và địa phương”, Bộ trưởng Bộ Y tế chỉ ra.

Hồng Quang