Việc Thanh tra Chính phủ trực tiếp thanh tra 6 dự án bất động sản lớn trên địa bàn Hà Nội không chỉ cho thấy tính chất phức tạp, quy mô đầu tư lớn của các dự án này mà còn phản ánh mối lo ngại ngày càng rõ nét về những dấu hiệu sai phạm có thể gây ra thất thoát ngân sách, sử dụng đất không hiệu quả và chậm trễ kéo dài.
Trong số 6 dự án bị thanh tra, 4 dự án có chung một chủ đầu tư – Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD), gồm: Khu đô thị mới Tây Nam hồ Linh Đàm (2.148 tỷ đồng), Khu đô thị mới Vân Canh (1.368 tỷ đồng), Khu đô thị Pháp Vân – Tứ Hiệp và Khu đô thị dịch vụ tổng hợp hồ Linh Đàm. Hai dự án còn lại gồm Khu đô thị mới Văn Khê mở rộng (Usilk City) do Sông Đà Thăng Long làm chủ đầu tư và KĐT mới Đặng Xá II.
Khu đô thị Pháp Vân – Tứ Hiệp
Đây đều là các dự án có diện tích từ vài chục ha trở lên, tổng mức đầu tư từ vài trăm đến hơn 2.000 tỷ đồng, nhưng thực tế triển khai lại chưa đáp ứng kỳ vọng.
Một số dự án như Usilk City từng được kỳ vọng là “đô thị hiện đại bậc nhất phía Tây Hà Nội”, nhưng sau nhiều năm triển khai vẫn trong tình trạng dang dở, khiến hàng trăm khách hàng lâm vào cảnh “tiền đã nộp, nhà chưa thấy”.
Trong khi Dự án Tây Nam Linh Đàm, nằm ở vị trí đất vàng cửa ngõ Thủ đô từng bị phản ánh là triển khai chậm, có thay đổi điều chỉnh quy hoạch cục bộ làm gia tăng mật độ xây dựng, ảnh hưởng hạ tầng khu vực.
Khu đô thị Linh Đàm
Theo chỉ đạo của Tổng Thanh tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong, các nội dung thanh tra sẽ tập trung vào chuỗi quy trình có nguy cơ sai phạm cao như: việc phê duyệt chủ trương đầu tư, thẩm định dự án, lựa chọn nhà đầu tư, đấu thầu, chỉ định thầu, ký hợp đồng BT/PPP, giao đất, cho thuê đất, tính giá đất và nghĩa vụ tài chính… Đây cũng là những “điểm nóng” lâu nay trong công tác quản lý đầu tư công, bất động sản và đất đai.
Đáng lưu ý, hàng loạt dự án trong danh sách có dấu hiệu chậm tiến độ nhiều năm, làm phát sinh nguy cơ lãng phí nguồn lực đất đai và cơ sở hạ tầng xã hội. Việc chậm tiến độ cũng khiến ngân sách Nhà nước thiệt hại bởi nhà đầu tư chậm nộp tiền sử dụng đất, hoặc định giá đất chưa sát thực tế thị trường tại thời điểm giao đất gây ra “lỗ hổng kép” về tài chính công và công bằng xã hội.
Khu đô thị mới Văn Khê mở rộng (Usilk City)
Riêng với các dự án do HUD làm chủ đầu tư, vốn là doanh nghiệp nhà nước lớn trực thuộc Bộ Xây dựng, việc bị thanh tra trực tiếp từ Thanh tra Chính phủ phản ánh sự cần thiết phải làm rõ hiệu quả quản trị, tính minh bạch trong sử dụng vốn và đất công. Việc đánh giá tổng thể các dự án này sẽ giúp trả lời câu hỏi lớn: liệu có việc lợi dụng cơ chế, chính sách để trục lợi từ đất công, các mối quan hệ “thân hữu” giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp?
Một khía cạnh quan trọng khác là các dự án này đều được phê duyệt và giao đất trước năm 2020 – thời điểm mà các quy định về đấu giá đất, nghĩa vụ tài chính, quy hoạch 1/500... còn nhiều lỗ hổng, dễ bị lách luật. Điều này càng khiến yêu cầu thanh tra trở nên cấp thiết trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đẩy mạnh phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong lĩnh vực đất đai – xây dựng – bất động sản.
Từ các cuộc thanh tra này, dư luận kỳ vọng sẽ không chỉ dừng ở việc “rà soát” trên giấy, mà phải đi sâu phát hiện sai phạm cụ thể, làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân, tập thể nếu có dấu hiệu vi phạm trong quản lý đầu tư công, đấu thầu, quy hoạch, cấp phép và sử dụng đất./.
Hải Bình