Giữa Thủ đô tấp nập, những “quái xế” vô tư chở nguyên con hoặc nửa con lợn đã giết mổ, phớt lờ mọi tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm, “rong ruổi” qua các con phố đông đúc, tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an toàn vệ sinh thực phẩm.
Liệu bạn có từng thắc mắc: những miếng thịt lợn tươi rói, thơm ngon mà bạn mua về chế biến mỗi ngày - trước khi được bày bán sạch sẽ - đã trải qua hành trình như thế nào không?
Có một bí mật ít ai dám đối mặt, đó là hành trình “trần trụi” và hỗn loạn của mỗi con lợn trước khi đến tay người tiêu dùng. Từng thớ thịt, từng con lợn đã xẻ, cứ thế “phơi mình” trên những chiếc xe máy cũ nát, xuyên qua dòng xe cộ dày đặc, “tắm” mình trong khói bụi ô nhiễm và ánh nắng gay gắt của Thủ đô.
Đây không phải là câu chuyện về giao thông hay hình ảnh phản cảm nơi phố thị, mà là hồi chuông cảnh báo về “lỗ hổng” trong chuỗi kiểm soát an toàn thực phẩm đang bị phớt lờ mỗi ngày.
Hành trình lợn “ngao du” khắp phố
Vào các buổi sáng sớm hoặc đầu giờ chiều, dễ dàng bắt gặp hình ảnh những đoàn xe máy cũ kỹ, chở theo những tảng thịt lợn đã giết mổ, bóp còi inh ỏi, lạng lách, đánh võng, hay thậm chí vượt cả đèn đỏ.
Theo tìm hiểu của PV Thương Trường, đây chính là hoạt động thường nhật của những người bán thịt lợn tại các chợ cóc, chợ tạm trên địa bàn Thủ đô. Đều đặn mỗi ngày hai buổi, họ lặn lội đến các lò mổ hoặc điểm tập kết thịt để lấy hàng. Sau đó, những chuyến xe chở thịt này lại hối hả vận chuyển xuyên qua quãng đường dài, len lỏi vào các khu vực dân cư đông đúc trong nội thành Hà Nội để kịp phiên chợ sớm hay chợ chiều.
Toàn bộ khối thịt đỏ tươi “trần trụi” đối mặt trực tiếp với mọi tác nhân từ môi trường.
Một người đàn ông điều khiển xe máy, phía sau buộc một “vật thể” lớn được bọc trong một tấm chăn lớn. Dù được che phủ, nhưng qua hình dáng và kích thước, không khó để nhận ra đây là một con lợn đã giết mổ. Đáng nói, tấm vải này chỉ mang tính chất che đậy tạm thời và gần như vô hiệu trong việc bảo vệ khối thịt. Vật thể nặng nề này được cố định một cách hết sức sơ sài, chỉ vài sợi dây buộc hờ hững khiến nó luôn trong trạng thái chao đảo, tiềm ẩn nguy cơ tuột khỏi xe bất cứ lúc nào, gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông.
Thậm chí còn đáng lo ngại hơn, là hình ảnh một “quái xế” khác chở nguyên nửa con lợn đã xẻ, với xương sườn và các phần thịt tươi sống phơi bày gần như hoàn toàn. Không một mảnh vải. Không một lớp bọc. Toàn bộ khối thịt đỏ tươi “trần trụi” đối mặt trực tiếp với mọi tác nhân từ môi trường. Phần được “bảo quản” duy nhất, nếu có thể gọi như vậy, chỉ là khu vực chính giữa được buộc tạm bợ trên yên xe để giữ cho khối thịt không bị rơi. Ngoài ra, tất cả các bề mặt thịt còn lại đều tiếp xúc trực diện với không khí ô nhiễm, các hạt bụi siêu nhỏ bám vào từng thớ thịt, khói xe chứa đầy hóa chất độc hại, và cả ánh nắng mặt trời gay gắt hay ẩm ướt của mưa.
Quan trọng hơn, hầu hết những chiếc xe máy được sử dụng để vận chuyển đều đã quá cũ nát, bám đầy bụi bẩn và không đảm bảo vệ sinh. Chưa kể, những người này cũng không hề sử dụng bất kỳ biện pháp bảo quản lạnh nào, cũng như không có lớp che chắn kín đáo nào chống lại bụi bẩn, khói xe dày đặc từ môi trường đường phố ô nhiễm. Suốt hành trình “rong ruổi” trên đường, khối thịt không ngừng tiếp xúc trực tiếp với không khí bụi bặm, hơi nóng từ động cơ xe và sự thay đổi của nhiệt độ môi trường, tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi, phát triển.
Những hình ảnh này không chỉ gây mất vệ sinh, mất mỹ quan đô thị mà còn tiềm ẩn những rủi ro về an toàn giao thông, đồng thời là lời cảnh báo đanh thép về nguy cơ ngộ độc thực phẩm và lây lan dịch bệnh đang rình rập, đe dọa trực tiếp sức khỏe của người tiêu dùng.
Phớt lờ quy định, đánh đổi sức khỏe cộng đồng
Trên thực tế, việc vận chuyển gia súc, gia cầm trên các phương tiện thô sơ như xe máy đã bị cấm triệt để tại Điều 4, theo Quyết định số 51/2009/QĐ - UBND của Thành phố Hà Nội. Quy định này nêu rõ: Phương tiện vận chuyển phải là phương tiện chuyên dụng theo tiêu chuẩn, đảm bảo các điều kiện về vệ sinh thú y, tiêu độc, khử trùng, được cơ quan thú y cấp Giấy chứng nhận vệ sinh thú y. Cấm vận chuyển gia súc, gia cầm và sản phẩm gia súc, gia cầm trên xe máy, xích lô, xe đạp hoặc các phương tiện thô sơ khác
Rõ ràng, những phương thức vận chuyển thịt lợn như trên đã và đang vi phạm nghiêm trọng các quy định hiện hành về an toàn vệ sinh thực phẩm. Việc thịt lợn được vận chuyển “trần trụi” trên đường phố trong điều kiện thời tiết nắng nóng, bụi bẩn không chỉ khiến thịt nhanh chóng bị ôi thiu, biến chất mà còn biến nó thành một ổ chứa khổng lồ cho các loại vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm nguy hiểm như E.coli, Salmonella, tụ cầu vàng... Những vi khuẩn này, vốn đã có mặt tự nhiên trên thịt, sẽ nhân lên với tốc độ chóng mặt khi thịt không được bảo quản lạnh và tiếp xúc với nhiệt độ cao, độ ẩm và các tác nhân ô nhiễm từ môi trường.
Ngoài ra, việc thịt lợn tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài còn ẩn chứa mối nguy lây nhiễm chéo các mầm bệnh từ động vật sang người, hay từ môi trường sang thịt và ngược lại. Điều này đặc biệt đáng lo ngại trong bối cảnh các dịch bệnh về gia súc, gia cầm như dịch tả lợn châu Phi, cúm gia cầm vẫn đang diễn biến phức tạp và có nguy cơ tái bùng phát bất cứ lúc nào.
Việc vận chuyển gia súc, gia cầm trên các phương tiện thô sơ như xe máy đã bị cấm triệt để tại Điều 4, theo Quyết định số 51/2009/QĐ - UBND của Thành phố Hà Nội.
Khi người tiêu dùng ăn phải thịt bị nhiễm khuẩn hoặc mang mầm bệnh, họ có nguy cơ cao bị ngộ độc thực phẩm với các triệu chứng cấp tính như đau bụng dữ dội, nôn mửa, tiêu chảy, sốt cao. Trong những trường hợp nặng, tình trạng ngộ độc có thể dẫn đến mất nước nghiêm trọng, suy thận, thậm chí đe dọa tính mạng.
Mặc dù quy định đã nêu rõ, nhưng thực trạng “quái xế chở thịt” vẫn diễn ra công khai, tràn lan trên đường phố Thủ đô, cho thấy công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm của các cơ quan chức năng còn nhiều hạn chế và chưa thực sự quyết liệt.
Cùng với đó, ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người kinh doanh, vì lợi nhuận trước mắt, cũng chưa được nâng cao, bất chấp những rủi ro khôn lường mà họ đang gây ra cho sức khỏe hàng triệu người tiêu dùng. Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng khỏi những mối nguy hiểm rình rập này, việc tăng cường thực thi pháp luật, kiểm tra đột xuất và xử phạt nghiêm minh các trường hợp vi phạm là vô cùng cấp thiết.
Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cả người kinh doanh về trách nhiệm và người tiêu dùng về quyền được sử dụng thực phẩm an toàn, từ đó cùng nhau đẩy lùi vấn nạn vận chuyển thịt không đảm bảo vệ sinh.
ML