Thị trường Hoa Kỳ tiếp tục mở rộng dư địa cho hàng hóa Việt Nam, song yêu cầu về xuất xứ, tiêu chuẩn, pháp lý và minh bạch chuỗi cung ứng ngày càng cao. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động, lợi thế về giá và năng lực sản xuất không còn đủ để doanh nghiệp duy trì vị thế tại thị trường này.
Không chỉ kiểm soát sản phẩm, phải quản trị cả chuỗi cung ứng
Tại hội thảo "Thị trường Hoa Kỳ 2026: Cơ hội, thách thức và các giải pháp cho doanh nghiệp Việt Nam" diễn ra tại Hà Nội, các chuyên gia cho rằng bài toán đối với doanh nghiệp Việt không chỉ là mở rộng xuất khẩu mà còn phải duy trì khả năng hoạt động ổn định khi chính sách thương mại liên tục thay đổi.
Theo VCCI, doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật các quy định liên quan đến chính sách thương mại, thuế, pháp lý, logistics và quản trị rủi ro khi kinh doanh tại Hoa Kỳ. Đây là thị trường có quy mô lớn nhưng cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với doanh nghiệp xuất khẩu.
Môi trường thương mại mới đang chú trọng hơn đến tính đối ứng, cân bằng thương mại, an ninh kinh tế, năng lực sản xuất trong nước và khả năng bảo đảm chuỗi cung ứng. Vì vậy, cạnh tranh tại Hoa Kỳ không còn đơn thuần xoay quanh giá thành, năng lực giao hàng hay quy mô sản xuất.
Hàng nông sản Việt được chế biến, kiểm soát chất lượng và hoàn thiện trước khi đưa vào chuỗi xuất khẩu, đáp ứng ngày càng cao các yêu cầu về tiêu chuẩn và truy xuất nguồn gốc - Ảnh minh hoạ/TL.
Nguồn gốc nguyên liệu, tỷ lệ nội địa hóa, hồ sơ truy xuất, quy trình sản xuất và mối liên kết giữa các doanh nghiệp trong chuỗi đều có thể trở thành những yếu tố cần được kiểm chứng. Bộ Công Thương cũng khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam tăng cường truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và kiểm soát chặt nguyên liệu đầu vào trước những yêu cầu ngày càng cao từ thị trường Hoa Kỳ.
Rủi ro này đã thể hiện rõ qua các vụ việc phòng vệ thương mại. Cục Phòng vệ thương mại liên tục cập nhật các vụ việc liên quan đến hàng hóa Việt Nam tại Hoa Kỳ, trong đó có các cuộc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ đạt khoảng 137,42 tỷ USD, tăng 23,4% so với cùng kỳ năm 2025. Hoa Kỳ chiếm khoảng 32,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.
Quy mô giao thương ngày càng lớn mở ra thêm cơ hội cho doanh nghiệp, nhưng đồng thời cũng khiến yêu cầu kiểm soát nguồn gốc, dữ liệu và tuân thủ pháp lý trở nên quan trọng hơn. Với những doanh nghiệp có chuỗi cung ứng phức tạp, việc thiếu hồ sơ hoặc không chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu có thể trở thành điểm yếu khi cơ quan chức năng hoặc đối tác yêu cầu xác minh.
Nâng giá trị hàng hóa để giữ thị trường
Theo các chuyên gia, thay đổi quan trọng đối với doanh nghiệp Việt là chuyển trọng tâm từ tăng sản lượng sang nâng giá trị sản phẩm. Các nhóm hàng như điện tử, máy móc thiết bị, đồ gỗ, dệt may, giày dép, thực phẩm, nông sản và sản phẩm xanh vẫn còn dư địa nếu doanh nghiệp nâng hàm lượng công nghệ, chất lượng và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn.
Cùng với xuất khẩu trực tiếp, doanh nghiệp có thể tính đến việc xây dựng thương hiệu, phát triển hệ thống phân phối và tăng hiện diện tại thị trường Hoa Kỳ. Khi đó, pháp nhân, thuế, hợp đồng, logistics, bảo hiểm và cơ chế giải quyết tranh chấp không còn là những vấn đề phát sinh sau khi bán hàng mà trở thành một phần trong chiến lược thâm nhập thị trường.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với xu hướng mở rộng hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ sang các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng xanh, logistics, sản xuất tự động, nông nghiệp - thực phẩm, giáo dục và y tế.
Thay vì chỉ coi Hoa Kỳ là thị trường tiêu thụ, doanh nghiệp Việt có thể tìm cách tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, kết nối với các đối tác công nghệ và nhà đầu tư, qua đó nâng vị trí từ nhà cung cấp sản phẩm sang đối tác trong chuỗi giá trị.
Để làm được điều này, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống dữ liệu đủ khả năng chứng minh nguồn gốc, chất lượng và tính minh bạch của hàng hóa. Đây không chỉ là yêu cầu để đáp ứng quy định của thị trường mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi chính sách thay đổi hoặc phát sinh các vụ việc phòng vệ thương mại.
Hoa Kỳ vẫn là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của Việt Nam, nhưng cách cạnh tranh tại đây đang thay đổi. Bài toán không còn chỉ là bán được bao nhiêu hàng hóa mà còn là doanh nghiệp có thể chứng minh nguồn gốc, đáp ứng tiêu chuẩn và kiểm soát chuỗi cung ứng đến đâu.
Trong bối cảnh yêu cầu về xuất xứ, pháp lý và minh bạch ngày càng được chú trọng, năng lực quản trị và khả năng thích ứng sẽ trở thành yếu tố quan trọng giúp hàng Việt duy trì thị phần và nâng giá trị tại thị trường Hoa Kỳ.
Thanh Phong