Để thúc đẩy thị trường bán lẻ phát triển, giúp các nhà bán lẻ trong nước tiếp cận và khai thác hiệu quả lực lượng tiềm năng là dân số trẻ.
Với dân số 100 triệu người, trong đó có tới 50% là dân số trẻ, đây là một trong những lực lượng tiềm năng để thúc đẩy thị trường bán lẻ phát triển, giúp các nhà bán lẻ trong nước tiếp cận và khai thác hiệu quả.
Hơn thế, đầu tư cho các nhà bán lẻ trong nước cũng rất dồi dồi, chất lượng bảo đảm, cùng với điều kiện thu mua với cự ly gần, giảm được chi phí vận chuyển, rất phù hợp với điều kiện khai thác để tiêu thụ…
Lợi thế là vậy, song trong bối cảnh sức cạnh tranh đang gia tăng từ các “ông lớn” bán lẻ ngoại quốc, cùng với nhiều vấn đề chưa đồng bộ khác đang khiến áp lực cạnh tranh của các nhà bán lẻ nội địa, gây nhiều áp lực khiến cho sự phát triển của họ thêm phần khó khăn.
Thực tế, thị trường bán lẻ Việt Nam đang có nhiều dấu chân từ các “ông lớn” đến từ các quốc gia có tầm vóc như Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc… Họ “đổ bộ” vào Việt Nam, tạo ra một mạng lưới bán lẻ cả truyền thống và hiện đại, có độ “phủ sóng” rộng trên các địa bàn, đáp ứng sự gia tăng cả về quy mô và trình độ phát triển cũng như nhu cầu mua sắm của các tầng lớp dân cư.
Theo ông Vũ Vinh Phú, để hoá giải áp lực, trước mắt cần nhận thức đúng tầm quan trọng của bán lẻ để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng chợ, chợ đầu mối, kho bãi phục vụ hoạt động bán lẻ.
Theo thông tin từ Bộ Công Thương, cả nước hiện có 1.163 siêu thị và 250 trung tâm thương mại, với các thương hiệu mạnh như: Lotte, Central Group, TCCGroup, Aeon, CircleK, KMart, Auchan, Family Mart,....
Các “ông lớn” bán lẻ nước ngoài đổ bộ đã góp phần làm cho sự phát triển đa dạng trong hệ thống bán lẻ của quốc gia, song với sự đầu tư mạnh mẽ và có phần ồ ạt này cũng gây nên sức ép nhất định cho các nhà bán lẻ trong nước.
Không chỉ vậy, thách thức từ hạ tầng cũng như các chi phí liên quan đến hậu cần logistics cũng đang gây thêm áp lực cho các nhà bán lẻ trong nước. Dữ liệu từ Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (Vecom), cho thấy chi phí logistics tại các doanh nghiệp bán lẻ chiếm tỷ trọng khá lớn trong giá thành, dao động từ 10 - 20%.
Trong khi đó, nhiều đơn vị kinh doanh thương mại điện tử hiện chỉ mới chú trọng vào phát triển các hệ thống giao nhận, kho bãi, quản lý hoạt động logistics, chưa có nhiều đơn vị chú trọng vào phát triển các giải pháp công nghệ xử lý nghiệp vụ sau giao hàng như đổi trả, thu hồi, gây tác động trực tiếp đến quyền lợi và trải nghiệm của người dùng.
Trước thực trạng nêu trên, và để hoá giải áp lực cũng như khó khăn cho các nhà bán lẻ trong nước, chuyên gia kinh tế thương mại Vũ Vinh Phú, nguyên Chủ tịch Hội Siêu thị Hà Nội, cho rằng cần xác định giải pháp trước mắt và giải pháp lâu dài.
Theo ông Phú, trước mắt, cần nhận thức đúng tầm quan trọng của bán lẻ để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng chợ, chợ đầu mối, kho bãi phục vụ hoạt động bán lẻ. Quy hoạch lại sản xuất và phân phối, liên kết giải quyết đầu ra cho sản phẩm ổn định, tránh tình trạng được mùa mất giá; thiết lập chuỗi cung ứng, bớt rườm rà thủ tục, tạo sự công bằng giữa các doanh nghiệp bán lẻ…
Về lâu dài, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ cần có chiến lược phát triển ngành thương mại về chợ, siêu thị đạt mức phục vụ nhân dân ra sao trong vòng 10 đến 15 năm tới.
“Chúng ta phải có quy hoạch, phải đầu tư, có chính sách về thuế đối với từng mặt hàng bán lẻ, mặt hàng thiết yếu hay không thiết yếu. Bộ Công Thương cần phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kết nối giữa sản xuất với thị trường theo chuỗi cung ứng nhằm bảo đảm ổn định cung cầu, giá cả hàng hóa và nguồn gốc sản phẩm. Đồng thời quản lý chất lượng hàng hóa lưu thông trong nước bằng các quy định, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật phù hợp với thông lệ quốc tế”, ông Phú bày tỏ.
Về phía doanh nghiệp, theo ông Phú, các doanh nghiệp trong nước phải chú trọng xây dựng thương hiệu, đạo đức văn hóa kinh doanh. Bên cạnh cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, nhà sản xuất và doanh nghiệp phải luôn đặt vấn đề làm sao để hàng Việt Nam chinh phục được người Việt Nam; vừa cạnh tranh vừa hợp tác với các doanh nghiệp nước ngoài.
Các doanh nghiêp, nhà sản xuất nhỏ lẻ trong nước cần liên kết với nhau, cùng nhau tạo nên một mạng lưới độc lập, vững chắc. Hơn nữa cần chú trọng cải thiện thái độ, chất lượng dịch vụ, chất lượng hàng hóa.
Cùng quan điểm với chuyên gia Vũ Vinh Phú, TS.Nguyễn Đức Trọng, Đại học Bách Khoa Hà Nội nhận định, rằng để thúc đẩy phát triển thương mại nội địa theo hướng hiện đại, thời gian tới, các sở, ban, ngành và chính quyền các địa phương sẽ tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, khuyến khích đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thương mại. Tăng cường quản lý nhà nước về xây dựng dự án đầu tư hạ tầng dịch vụ thương mại phù hợp với điều kiện và định hướng cho từng vùng, từng địa phương.
Ngoài ra, các cơ quan chức năng cần tiếp tục đẩy nhanh việc rà soát, sửa đổi, xây dựng và hoàn thiện một số văn bản quy phạm pháp luật về phát triển thị trường trong nước, bảo đảm phù hợp tình hình thực tiễn, phục vụ hiệu quả cho công tác điều hành kinh tế vĩ mô và hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa của người dân và doanh nghiệp.
Minh Đức