HSBC: Lạm phát được kiểm soát không có nghĩa rủi ro tăng giá đã biến mất

Theo báo cáo của HSBC, các dấu hiệu tích cực như lạm phát nằm trong tầm kiểm soát và triển vọng kinh tế, đặc biệt trên phương diện bên ngoài, đang có sự ổn định nhất định. Tuy nhiên, HSBC cho rằng điều đó không có nghĩa rủi ro tăng giá đã hoàn toàn biến mất. HSBC kỳ vọng cơ quan quản lý tiền tệ sẽ giữ lãi suất chính sách ổn định ở mức 4,5% trong toàn năm 2024.

Xuất khẩu Việt Nam tiếp tục được cải thiện

Theo báo cáo mới nhất của Bộ phận Nghiên cứu Toàn cầu Ngân hàng HSBC, kể từ quý 4, xuất khẩu Việt Nam bắt đầu cải thiện. Tháng 11 đánh dấu tháng thứ ba liên tiếp Việt Nam chứng kiến xuất khẩu tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước sau giai đoạn trì trệ kéo dài đến tận quý 3.

Trong đó, tăng trưởng xuất khẩu tháng 11 đạt mức 6,7% so với cùng kỳ năm trước. Tuy xuất khẩu các mặt hàng dệt may và giày dép còn trì trệ, nhưng xuất khẩu các nhóm mặt hàng khác như linh kiện máy tính đã tăng 20,2% so với cùng kỳ năm trước; máy móc tăng 5,0% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy những dấu hiệu ổn định và đáng khích lệ, mặc dù một phần là do hiệu ứng cơ sở thuận lợi.

Các mảng mới có tiềm năng tăng trưởng xuất khẩu, chẳng hạn như nông sản, cũng tiếp tục cho thấy dấu hiệu tăng trưởng mạnh mẽ hỗ trợ một mức cải thiện dù còn khiêm tốn, hướng tới cuối năm. Cụ thể, theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong tháng 11/2023, các sản phẩm của ngành nông nghiệp tiếp tục có những đóng góp ấn tượng, là điểm sáng trong hoạt động xuất khẩu cả nước, trong đó nhiều sản phẩm nông sản tăng cả về giá trị và lượng so với tháng trước như: Gạo đạt 462 triệu USD, tăng 13,5% (lượng tăng 10,2%); cao su đạt 343 triệu USD, tăng 16,6% (lượng tăng 14,5%); cà phê đạt 252 triệu USD, tăng 59,9% (lượng tăng 83%); sắn và sản phẩm của sắn đạt 151 triệu USD, tăng 10,6% (lượng tăng 11,8%); hạt tiêu đạt 77 triệu USD, tăng 4,9% (lượng tăng 3,1%); chè đạt 24 triệu USD, tăng 10,7% (lượng tăng 8,1%).

Mặc dù vậy, HSBC nhận định vẫn cần thận trọng về triển vọng thương mại vì nhu cầu hàng hóa ở các đối tác thương mại lớn vẫn còn nhiều khó khăn. Thực tế, chỉ số sản xuất PMI đã tiếp tục giảm xuống còn 47,3 trong tháng 11, trong đó cả sản lượng lẫn đơn hàng mới đều thu hẹp.

Cũng theo HSBC, các hoạt động trong nước tiếp tục là trụ cột vững chắc trong tháng 11. Việc nới lỏng chính sách thị thực từ tháng 8 đã thúc đẩy phục hồi ổn định số lượng du khách quốc tế, trong đó, riêng tháng 11 Việt Nam đã đón hơn một triệu du khách. Đây cũng là tháng thứ năm liên tiếp du lịch Việt Nam đạt cột mốc này.

HSBC nhận định, với tổng số 11,2 triệu lượt khách tính từ đầu năm, mục tiêu 12-13 triệu khách cho năm 2023 có vẻ đảm bảo trong tầm tay. Tuy nhiên, sự phục hồi trong nhóm du khách Trung Quốc có vẻ không mấy thay đổi, chỉ phục hồi ở mức 30% của năm 2019. Ngoài ra, sự cạnh tranh trong du lịch ở nội khối ASEAN đang trở nên căng thẳng. Sau khi Thái Lan miễn thị thực cho du khách Trung Quốc và Ấn Độ, Malaysia là nước tiếp theo áp dụng chính sách này.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 11 mới đây, Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Trần Quốc Phương cho biết, các kết quả cuối năm 2023 hiện nay cơ bản rất tích cực, mặc dù không đạt những mục tiêu cao như kỳ vọng hay đặt ra ban đầu, nhưng trong bối cảnh quốc tế, khu vực như hiện nay thì kết quả như vậy là rất tích cực, tạo đà tốt cho việc triển khai các mục tiêu, nhiệm vụ năm 2024.

Đặc biệt, qua rà soát, đánh giá, Bộ KH&ĐT nhận thấy ba động lực tăng trưởng kinh tế chính là đầu tư, xuất khẩu, tiêu dùng đều cơ hội tăng trưởng tốt trong năm 2024. Cụ thể, xuất khẩu đang có đà phục hồi tháng sau tốt hơn tháng trước, dần dần lấy lại đà tăng trưởng xuất khẩu. Đối với tiêu dùng, hiện nay tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đã trên 9%, tiệm cận mức 2 con số.

Và trong lĩnh vực đầu tư, theo Thứ trưởng, cả ba khu vực Nhà nước, FDI và tư nhân đều có cơ hội khá tốt, đặc biệt là thu hút đầu tư nước ngoài nhờ công tác đối ngoại, ngoại giao kinh tế năm 2023 mang lại, như đầu tư trong lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo, chip bán dẫn, ngành nghề khác phục vụ cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

"Đầu tư tư nhân mặc dù năm 2023 gặp rất nhiều khó khăn, tác động của các bất cập thị trường trong nước như thị trường vốn, trái phiếu doanh nghiệp, chứng khoán, nhưng qua đánh giá sơ bộ cho thấy năm 2024, khả năng phục hồi và hoạt động trở lại của các thị trường này khá tốt. Như vậy, kích thích được đầu tư trong nước gắn với phục hồi thị trường xuất khẩu có thể khởi sắc hơn", Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Trần Quốc Phương đánh giá.

Lạm phát được kiểm soát không có nghĩa rủi ro tăng giá đã biến mất

Cũng theo báo cáo của HSBC, lạm phát nhìn chung duy trì trong mức kiểm soát. Lạm phát toàn phần chỉ tăng 0,2% so với tháng trước kéo theo lạm phát so với cùng kỳ năm trước cũng dịu xuống 3,4% trong tháng 11.

Mặc dù giá gạo trong nước tiếp tục đối mặt với áp lực lan tỏa từ giá gạo quốc tế tăng lên, giá thịt lợn giảm dư sức bù đắp cho mức tăng giá gạo. Trong khi đó, giá dầu thấp đi cũng giúp kiềm chế lạm phát. Tuy nhiên, diễn biến đáng chú ý nhất trong tháng 11 là chi phí y tế tăng lần đầu tiên trong vòng bốn năm trở lại là kết quả của những thay đổi trong định giá dịch vụ y tế toàn quốc.

"Còn nhớ trước đại dịch, chính phủ đã thúc giục cải cách chăm sóc y tế, tăng chi phí y tế định kỳ. Sau khi bị gián đoạn bởi đại dịch, tháng 11 đánh dấu thời điểm những nỗ lực này được khôi phục trở lại", nhìn nhận của đội ngũ phân tích HSBC.

Với Ngân hàng Nhà nước, các dấu hiệu tích cực như lạm phát nằm trong tầm kiểm soát và triển vọng kinh tế, đặc biệt trên phương diện bên ngoài, đang có sự ổn định nhất định.

Tuy nhiên, HSBC cho rằng điều đó không có nghĩa rủi ro tăng giá đã hoàn toàn biến mất. Điện lực Việt Nam, công ty tiện ích nhà nước, đã tăng giá điện 4,5% trong tháng 11 nhằm giải quyết tình trạng sụt giảm sản lượng thủy điện do hiện tượng El Nino, thay đổi này thường sẽ thể hiện trong chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chậm một tháng.

Mặc dù cần lưu tâm đến các rủi ro tăng giá như giá thực phẩm và năng lượng, HSBC kỳ vọng cơ quan quản lý tiền tệ sẽ giữ lãi suất chính sách ổn định ở mức 4,5% trong toàn năm 2024.

Trước đó, với kết quả GDP quý 3/2023 tăng 5,33% so với cùng kỳ, Việt Nam đã đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế 4,24% trong 9 tháng đầu năm. Theo kết quả này, ông Frederic Neumann, Giám đốc Điều hành, Kinh tế trưởng khu vực châu Á của HSBC dự báo, Việt Nam sẽ đạt tăng trưởng 5% trong năm 2023, đồng nghĩa, tăng trưởng quý 4 sẽ khoảng 6%, khi bứt phá trong 3 tháng cuối năm.

Mặc dù tốc độ tăng trưởng năm nay thấp hơn so với mục tiêu của Chính phủ, song đây là mức hồi phục phi thường khi so sánh với các nền kinh tế khác, theo HSBC. Nhận định này được ông Frederic Neumann, kinh tế trưởng khối Nghiên cứu kinh tế châu Á của HSBC, nêu tại hội thảo về triển vọng kinh doanh với tiêu đề "Con đường phía trước"

Ông Frederic dự báo năm 2024, Việt Nam sẽ đạt tốc độ tăng trưởng 6,3%, một con số ấn tượng nếu so với mức dự báo 2,3% của toàn thế giới, 4,6% của Trung Quốc, 4,5% của Malaysia hay 5,2% của Philippines.

Động lực đầu tiên cho kinh tế Việt Nam năm sau được chuyên gia HSBC chỉ ra là chi tiêu nội địa, gồm tiêu dùng và mua sắm Chính phủ, được dự báo tăng. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, 9 tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 9,7%, chỉ bằng một nửa so với cùng kỳ 2022.

Theo nghiên cứu của HSBC, hiện tăng trưởng tiêu dùng nội địa của Việt Nam nằm trong top 10 các thị trường toàn cầu. Số lượng người trưởng thành có tài sản trên 250.000 USD, tương đương khoảng 6 tỷ đồng tăng lên nhanh chóng, hứa hẹn sẽ gia tăng chi tiêu mạnh mẽ hơn nữa.

Động lực thứ hai, theo ông Frederic Neumann, xuất khẩu sẽ tăng vào năm 2024 khi lực cầu trở lại, giúp Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ hơn.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu tháng 9 đạt trên 31,4 tỷ USD, giảm khoảng 4% so với tháng trước. Tính chung 9 tháng, giá trị xuất khẩu đạt gần 260 tỷ USD, giảm hơn 8% so với cùng kỳ 2022.

"Một trong những lý do sản xuất năm nay yếu vì tình trạng quá mua trong thời kỳ đại dịch. Sau đó, nhu cầu mua sắm hàng hóa giảm đi, người tiêu dùng quay sang đi du lịch, đến nhà hàng. Nhưng tình thế này sẽ xoay chiều trong năm sau khi cơ cấu của tăng trưởng kinh tế toàn cầu thay đổi, dịch vụ có thể giảm tốc, còn sản xuất tăng trở lại do nhu cầu mua sắm tăng cao", chuyên gia HSBC phân tích.

Điều này có nghĩa nhu cầu tại các thị trường xuất khẩu chủ lực của Việt Nam tăng, giúp xuất khẩu cải thiện, hỗ trợ tăng trưởng.

Một động lực không thể thiếu, theo HSBC là FDI. Bất chấp những thách thức thương mại diễn ra gay gắt, HSBC nhận định, Việt Nam vẫn tiếp tục đi đầu trong việc thu hút FDI chất lượng. Đặc biệt, vốn FDI mới đổ vào lĩnh vực sản xuất từ đầu năm tới giờ đã vượt mức đầu tư mỗi năm trong ba năm vừa qua một cách đáng ngạc nhiên.

Kinh tế trưởng khối Nghiên cứu Kinh tế châu Á HSBC đánh giá, Việt Nam vẫn sẽ là điểm đến hấp dẫn dòng vốn FDI trong thời gian tới, không chỉ những lĩnh vực truyền thống, mà sẽ đặc biệt chú trọng vào kinh tế xanh, năng lượng sạch, những ngành phục vụ cho xuất khẩu, các lĩnh vực liên quan tới tiêu dùng nội địa như chăm sóc sức khỏe, lưu trú, bán lẻ, tài chính…

Đề cập đến thách thức lớn nhất với kinh tế Việt Nam 2024, ông Frederic cho rằng nếu loại trừ các yếu tố mang tính toàn cầu như giá năng lượng và giá thực phẩm, lạm phát không phải là mối đe doạ chính. Rủi ro lớn nhất đến từ bên ngoài, nếu tăng trưởng kinh tế thế giới không đạt như kỳ vọng sẽ ảnh hưởng lớn đến việc hồi phục xuất khẩu của Việt Nam.

Hồng Quang