Huy động thiết bị cùng lúc cho nhiều gói thầu, Công ty Thành Trung có gian lận khi trúng thầu lớn tại Ninh Bình?

Dù kê khai những thiết bị đã huy động cho gói thầu khác có thời gian huy động trùng với thời gian thực hiện Gói thầu số 11: Thi công xây dựng công trình và lắp đặt thiết bị xây dựng cầu Chà Là, nhưng Công ty Thành Trung vẫn được Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông Ninh Bình đánh giá Đạt yêu cầu và trúng gói thầu hơn 91 tỷ đồng. Như vậy có đúng quy định?

Trúng loạt gói thầu tiết kiệm thấp tại Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông Ninh Bình

Ngày 29/7/2024, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã ký ban hành Chỉ thị số 24/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thi hành Luật Đấu thầu. Chỉ thị nêu rõ, cơ quan quản lý về đấu thầu chú trọng thực hiện giám sát thường xuyên đối với hoạt động đấu thầu khi phát hiện có dấu hiệu không bảo đảm mục tiêu cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế để có các biện pháp chấn chỉnh kịp thời.

Chỉ thị cũng yêu cầu, các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước tăng cường tổ chức thanh tra, kiểm tra thường xuyên về công tác đấu thầu theo quy định. Đồng thời, chú trọng kiểm tra đối với những gói thầu có ít nhà thầu tham dự, giá trị tiết kiệm thấp; gói thầu quy mô lớn, phức tạp; các gói thầu có nhiều kiến nghị, khiếu nại, tố cáo; một nhà thầu trúng nhiều gói thầu tại một địa phương, một chủ đầu tư trong thời gian dài nhưng có hiệu quả kinh tế thấp.

Các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước thường xuyên nắm bắt các thông tin, phản ánh, kiến nghị về các hành vi tiêu cực, vi phạm trong đấu thầu để kịp thời xác minh, xử lý…

Có thể thấy, sau khi Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 5 và có hiệu lực thi hành từ 01/01/ 2024, công tác đấu thầu đã được quan tâm, chú trọng nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong công tác sử dụng vốn đầu tư công. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, vẫn còn không ít những tồn tại, những gói thầu có nhiều kiến nghị, khiếu nại, hay tình trạng gói thầu có chỉ 01 nhà thầu địa phương tham dự và trúng thầu khiến giá trị tiết kiệm thấp, hiệu quả kinh tế thấp,…

Đơn cử, nhiều dấu hiệu nêu trên cũng dễ dàng nhận thấy khi nhìn vào hoạt động đấu thầu của Công ty TNHH Xây dựng và Thương Mại Thành Trung (Công ty Thành Trung) tại Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông Ninh Bình. Theo đó, Công ty Thành Trung có địa tại Phố 9, Phường Đông Thành, Thành phố Ninh Bình, đã trúng nhiều gói thầu lớn tại chủ đầu tư này khi là nhà thầu duy nhất tham dự, từ đó trúng các gói thầu có trị lên đến hàng trăm tỷ đồng nhưng tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách Nhà nước lại rất thấp, không đáng kể…

Cụ thể, gần đây nhất là ngày 24/01/2024, Công ty Thành Trung góp mặt trong liên danh trúng thầu Gói thầu số 19: Thi công xây dựng công trình và lắp đặt thiết bị (an toàn giao thông, cây xanh, phần chiếu sáng, đèn tín hiệu giao thông) thuộc Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Đông - Tây, tỉnh Ninh Bình (giai đoạn I) với giá trúng thầu 83.731.726.000 VND. Trong khi đó, giá dự toán của gói thầu 84.037.579.000 VND, tức tiết kiệm khoảng 305 triệu đồng, tương đương 0,36% cho ngân sách Nhà nước.

Công ty Thành Trung trúng thầu theo Quyết định số 76/QĐ-BDAGT, do ông Đặng Hữu Trường – Phó giám đốc Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông tỉnh Ninh Bình ký ngày 24/01/2024, thời gian thực hiện 389 ngày.

Đáng chú ý, theo kết quả mở thầu, liên danh của Công ty Thành Trung là đơn vị duy nhất tham gia dự thầu và sau đó trúng thầu, nên không phải cạnh tranh nhiều về giá.

Ngoài ra, việc liên danh của Công ty Thành Trung trúng gói thầu nêu trên không phải là kết quả bất ngờ, hay “có thể đoán trước”, vì đầu năm 2022 đây chính là đơn vị đã trúng Gói thầu số 12: Thi công xây dựng công trình (không bao gồm điện chiếu sáng, trạm biến áp, cây xanh, hệ thống ATGT) thuộc Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Đông - Tây, tỉnh Ninh Bình (giai đoạn I). Cụ thể, ngày 22/03/2022, Công ty Thành Trung cũng đã trúng gói thầu nêu trên do Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông tỉnh Ninh Bình làm chủ đầu tư. Công ty Thành Trung trúng thầu với giá 735.391.775.000 VND; thực hiện trong 33 tháng. Trong khi giá dự toán là 738.047.715.000 VND; tỷ lệ tiết kiệm “quen thuộc” khi chỉ đạt khoảng 0,36%.

Hơn nữa, tại gói thầu này, liên danh của Công ty Thành Trung cũng là doanh nghiệp duy nhất tham dự và trúng thầu theo Quyết định số 299/QĐ-BDAGT ngày 22/3/2022 do ông Trần Đức Trường – Phó giám đốc Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông tỉnh Ninh Bình ký. Thời gian thực hiện là 33 tháng.

Ngoài các gói thầu nêu trên, Công ty Thành Trung cũng trúng các gói thầu lớn khác tại Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông tỉnh Ninh Bình. Cụ thể, ngày 23/08/2023, với vai trò độc lập Công ty Thành Trung trúng Gói thầu số 11: Thi công xây dựng công trình và lắp đặt thiết bị; Dự án đầu tư xây dựng cầu Chà Là, thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình. Gói thầu này có giá dự toán 91.711.808.000 VND. Là nhà thầu duy nhất tham dự, Công ty Thành Trung trúng thầu với giá 91.408.527.000 VND, chỉ tiết kiệm khoảng 300 triệu đồng, tương đương tỷ lệ chỉ 0,33% cho ngân sách Nhà nước.

Trước nữa, ngày 30/07/2021, ông Phạm Quốc Chính – Phó Giám đốc Sở GTVT tỉnh Ninh Bình đã ký Quyết định số 54/QĐ-SGTVT về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu số 20: Thi công xây kè chống xói lở bở sông Đáy tại khu vực xây dựng cầu Nam Bình thuộc dự án thành phần đầu tư xây dựng đoạn Cao Bồ - Mai Sơn thuộc Dự án xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017-2020. Công ty Thành Trung trúng thầu với giá 5.921.621.000 VND, tiết kiệm cho ngân sách 14 triệu đồng, tương đương tỷ lệ 0,2%.

Huy động thiết bị cùng lúc cho nhiều gói thầu, Công ty Thành Trung có gian lận?

Không chỉ có vấn đề trên, hồ sơ của Thương Trường còn cho thấy, quá trình kê khai dự thầu của Công ty Thành Trung có nhiều dấu hiệu không trung thực, nhiều dấu hiệu gian lận khi kê khai những thiết bị đã huy động ở gói thầu khác có thời gian huy động trùng với thời gian thực hiện khi dự thầu Gói thầu số 11: Thi công xây dựng công trình và lắp đặt thiết bị; Dự án đầu tư xây dựng cầu Chà Là. Vậy nhưng HSDT của Công ty Thành Trung vẫn được Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông Ninh Bình đánh giá đạt yêu cầu và trúng gói thầu có giá trị hơn 91 tỷ đồng này?

Cụ thể, ngày 08/06/2022, Liên danh Công ty Thành Trung và Tập đoàn Thuận An (TAG – doanh nghiệp đã bị khởi tố do sai phạm liên quan đến hoạt động đấu thầu) trúng Gói thầu số 27: Thi công các hạng mục công trình chính từ Km 0+000 đến Km 7+000 thuộc dự án Xây dựng tuyến đường liên kết vùng đoạn từ thị xã Tân Châu đến thành phố Châu Đốc, kết nối với tỉnh Kiên Giang và Đồng Tháp. Thời gian thực hiện 30 tháng (Tức đến thàng 12/2024). Trong đó, Công ty Thành Trung thực hiện 49% công việc.

Trúng gói thầu này, Công ty Thành Trung kê khai huy động thiết bị gồm:

- Máy đào (Thể tích gầu lớn hơn hoặc bằng 1,25m3): Máy đào 35XA-0422 nhà sản xuất VOLVO, đời 2014 do nhà thầu sở hữu, Máy đào 35XA-0778 nhà sản xuất VOLVO, đời 2014 do nhà thầu sở hữu

- Máy ủi: Máy ủi 35XA-0424 nhà sản xuất KOMATSU, đời 2014 do nhà thầu sở hữu,

- Máy lu rung (tải trọng lớn nhất lớn hơn hoặc bằng 25T: Lu bánh kép 35SA-0369, Lu rung 35SA-0282, Lu rung 35SA-0283,...

Tuy nhiên, chỉ đến tháng 08/2023, tham dự Gói thầu số 11: Thi công xây dựng công trình và lắp đặt thiết bị; Dự án đầu tư xây dựng cầu Chà Là, thành phố Ninh Bình, Công ty Thành Trung tiếp tục kê khai huy động toàn bộ những thiết bị nêu trên làm thiết bị thi công chủ yếu tại dự án sau khi trúng thầu. Như vậy, rõ ràng Công ty Thành Trung đã kê khai những thiết bị đã huy động cho gói thầu khác có thời gian huy động trùng với thời gian thực hiện gói thầu này để dự thầu, nhưng không bị tổ chuyên gia của Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông tỉnh Ninh Bình phát hiện và xử lý. Sau đó, Công ty Thành Trung vẫn được duyệt trúng thầu?

Được biết, theo HSMT gói thầu này quy định “Thiết bị thi công chủ yếu có thể của nhà thầu hoặc do nhà thầu huy động. Trường hợp thiết bị mà nhà thầu kê khai trong E-HSDT không đáp ứng yêu cầu của E-HSMT, bên mời thầu cho phép nhà thầu làm rõ, thay đổi, bổ sung thiết bị để đáp ứng yêu cầu trong một khoảng thời gian phù hợp nhưng không ít hơn 03 ngày làm việc. Đối với mỗi thiết bị không đáp ứng, nhà thầu chỉ được thay thế một lần. Trường hợp nhà thầu không có thiết bị thay thế đáp ứng yêu cầu của E-HSMT thì nhà thầu bị loại. Trường hợp nhà thầu kê khai không trung thực thì nhà thầu sẽ bị đánh giá là gian lận, không được thay thế thiết bị và bị loại.”

Như vậy, rõ ràng theo quy định, Công ty Thành Trung cần phải kê khai thiết bị mà sẵn sàng huy động khi trúng gói thầu để quá trình thi công đảm bảo tiến độ đã cam kết. Cùng với đó, phải kê khai trung thực các thiết bị này khi dự thầu. Tuy nhiên, Công ty Thành Trung đã kê khai nhiều thiết bị đã huy động cho gói thầu khác có thời gian huy động trùng với thời gian thực hiện gói thầu này nhưng không bị tổ chuyên gia phát hiện?

Theo lý giải của đại diện Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông tỉnh Ninh Bình, Công ty Thành Trung đúng là huy động những thiết bị này khi dự thầu gói thầu Thi công xây dựng Cầu Chà Là. Tuy nhiên, vị đại diện cũng cho biết, việc kê khai như vậy là không trái với quy định pháp luật, nhà thầu có thể kê khai huy động thiết bị thuộc sở hữu của doanh nghiệp hoặc nhà thầu huy động (đi thuê). Việc kê khai này chỉ không đảm bảo khi nhà thầu trúng thầu nhưng không huy động được các thiết bị đúng, đạt yêu cầu theo HSMT.

Đó là lý giải của Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông tỉnh Ninh Bình, còn theo tìm hiểu về quy định của pháp luật và hướng dẫn của Bộ Kế hoạch và Đầu tư nêu rõ: “Khoản 1 Điều 15 Nghị định số 63/2014/NĐ-CP quy định việc đánh giá HSDT phải căn cứ vào tiêu chuẩn đánh giá HSDT và các yêu cầu khác trong HSMT, căn cứ vào HSDT đã nộp, các tài liệu giải thích, làm rõ HSDT của nhà thầu để bảo đảm lựa chọn được nhà thầu có đủ năng lực và kinh nghiệm, có giải pháp khả thi để thực hiện gói thầu.

Theo hướng dẫn tại Mẫu số 04B và Mẫu số 11D Chương IV Mẫu HSMT xây lắp qua mạng ban hành kèm theo Thông tư số 04/2017/TT-BKHĐT thì nhà thầu phải kê khai thông tin chi tiết về các thiết bị thi công chủ yếu dự kiến huy động để thực hiện gói thầu theo Mẫu số 11D Chương IV.

Nhà thầu chỉ được kê khai những thiết bị thi công chủ yếu đáp ứng yêu cầu đối với E-HSMT mà có thể sẵn sàng huy động cho gói thầu; không được kê khai những thiết bị đã huy động cho gói thầu khác có thời gian huy động trùng với thời gian thực hiện gói thầu này. Trường hợp kê khai không trung thực thì nhà thầu sẽ bị đánh giá là gian lận.”

Cùng với đó, Khoản 4, Điều 30, Thông tư 08/2022 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư quy định: “Trong mọi trường hợp, nếu nhà thầu kê khai nhân sự, thiết bị không trung thực thì nhà thầu không được thay thế nhân sự, thiết bị khác theo quy định tại điểm d khoản 1 và điểm b khoản 2 Điều này, E-HSDT của nhà thầu bị loại và nhà thầu sẽ bị coi là gian lận theo quy định tại khoản 4 Điều 89 của Luật Đấu thầu và bị xử lý theo quy định tại khoản 1 Điều 122 của Nghị định số 63/2014/NĐ-CP.”

Đáng nói hơn, trong khi Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông tỉnh Ninh Bình vẫn chấm Đạt và phê duyệt trúng thầu cho Công ty Thành Trung ở gói thầu nêu trên, thì mới đây, với hành vi tương tự, doanh nghiệp này đã bị đánh giá là kê khai dự thầu không trung thực nên đã bị đánh trượt thầu.

Vậy, hành vi kê khai dự thầu tại Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông tỉnh Ninh Bình nêu trên của Công ty Thành Trung liệu có trung thực hay không? Doanh nghiệp có bị đánh giá là gian lận? Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin./.

PV