Kho lạnh quá tải, hải sản giảm giá mạnh, bày bán đầy chợ dân sinh

Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam vừa báo cáo lên Bộ trưởng NN&PTNT để có chính sách hỗ trợ xây dựng kho lạnh tồn trữ (có công suất tối thiểu là 5.000 pallet trở lên) do hệ thống kho lạnh đang quá tải không còn chỗ chứa cá tra, tôm trong mùa dịch Covid-19. Trong khi đó, tại các chợ dân sinh, hải sản đã được bày bán nhiều hơn trước, giảm giá mạnh nhưng vẫn không nhiều người mua.

Đề xuất hỗ trợ xay dựng kho lạnh do quá tải

Ngày 02/4/2020, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đã ban hành công văn số 35/2020/CV-VASEP gửi Bộ trưởng NN&PTNT đề xuất miễn giảm thuế TNDN và hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp đầu tư kho lạnh trữ hàng.

Vasep cho rằng, hệ thống kho lạnh là một mắt xích cốt lõi đối với cả chuỗi sản xuất và xuất khẩu thủy sản của Việt Nam, cho cả bối cảnh vượt qua đại dịch trước mắt và cả tầm chiến lược cho ngành hàng trong tương lai.

Trong bối cảnh khó khăn, ách tắc như đại dịch COVID-19 hiện nay, kho lạnh trữ hàng càng cần thiết hơn bao giờ hết. Tuy nhiên Việt Nam đang thiếu kho lạnh trầm trọng. Các DN không thể thu mua được hơn nguồn nguyên liệu tôm, cá mà cho bà con nông, ngư dân, cũng như khó có thể tạo ra được nguồn hàng lớn chủ động khi thế giới có nhu cầu lớn trở lại.

Theo Vasep do việc đầu tư kho lạnh trữ thủy sản mất chi phí khá lớn nên công suất kho lạnh tại Việt Nam đến nay vẫn còn chưa theo kịp được nhu cầu của ngành. Hiệp hội này đề nghị Thủ tướng và Ngân hàng Nhà nước có chính sách cho phát triển kho lạnh.

Cụ thể, cần hỗ trợ lãi suất 0% trong 2 năm đầu và giảm lãi suất 50% trong 4 năm tiếp theo đối với các khoản cho vay dài hạn để đầu tư xây dựng kho lạnh tồn trữ với các kho lạnh có công suất tối thiểu là 5.000 pallet (dùng để kê hàng hóa) trở lên. Ngoài ra, cần hỗ trợ giảm 50% thuế thu nhập DN cho 2 năm đầu khi các kho lạnh kể trên đi vào vận hành.

Giá hải sản giảm mạnh, bày bán đầy chợ dân sinh

Theo Vasep, đến nay, do dịch COVD-19, tỷ lệ các đơn hàng xuất khẩu đã ký bị khách yêu cầu cầu tạm hoãn và tỷ lệ các đơn hàng bị khách yêu cầu dừng hoặc hủy khá cao (lần lượt 20-40% và 20-30%).

Các thị trường có yêu cầu hoãn, hủy đơn hàng nhiều nhất là EU, Hàn Quốc và Trung Quốc (từ tháng 3, Trung Quốc bắt đầu có dần các đơn hàng trở lại); con số này ít hơn ở các thị trường Nhật, Mỹ, Nga. Đặc biệt tại thị trường châu Âu phần lớn các đơn hàng tôm bị yêu cầu hoãn hoặc hủy đơn hàng, mặt hàng cá tra chịu tác động ít hơn do giá tiêu thụ rẻ hơn và chủ yếu bán cho các hệ thống siêu thị. Đối với các đơn hàng trong quý II, quý III/2002, Vasep cho biết, việc ký kết các đơn hàng mới cũng rất khó khăn, đặc biệt tại các nhóm thị trường chính như Mỹ, Nhật, EU... Nhiều DN vừa và nhỏ gần như không có các đơn hàng mới trong quý II, quý III, một số doanh nghiệp khác có được đơn hàng mới nhưng không nhiều.

Trước đó, cả ba hiệp hội, gồm Vasep cùng hiệp Dệt May Việt Nam (Vitas) và Da giày -Túi xách Việt Nam (Lefaso) -ba ngành hàng xuất khẩu gần 80 tỷ USD năm qua, cùng ký văn bản kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng và các bộ ngành về tháo gỡ khó khăn cho DN trong lĩnh vực do ảnh hưởng tiêu cực của dịch COVDI-19.

Kể từ đầu tháng 3 đến nay, dịch COVID-19 có những diễn biến phức tạp, kéo theo những hậu quả nặng nề cho cả nền kinh tế và ngành thủy, hải sản nói riêng. Nhiều mặt hàng hải sản trước đây hầu hết để xuất khẩu hoặc hay xuất hiện ở trong các nhà hàng giờ được bày bán khá nhiều ở chợ.

Chị Hoa một tiểu thương buôn bán hải sản (Hà Đông, Hà Nội) cho biết , từ ra Tết đến nay, giá nhiều loại hải sản giảm mạnh. Vì thế, người tiêu dùng có cơ hội được mua hải sản giá rẻ. Nhiều loại thủy, hải sản trước đây chỉ có trong nhà hàng nhưng nay bán ở chợ như cá chạch, cá chim, cá trắm hiện giảm giá tới 1/2 so với trước Tết, còn 90.000 - 100.000 đồng/kg; tôm sú 250.000 đồng; cá điêu hồng 45.000 đồng/kg; cá thác lác 110.000 đồng/kg.

Chị Linh (Nam Từ Liêm) chia sẻ "Gia đình tôi rất thích ăn ốc hương nhưng trước đây mỗi kg ốc hương có giá hơn 300 nghìn đồng nên thỉnh thoảng mới dám mua 1kg. Nay, giá ốc hương ship đến tận nhà chỉ 200 nghìn đồng/kg loại to, ngon nên gia đình có nhiều cơ hội để thưởng thức món ăn này".

Tại các vựa thủy, hải sản, các loại tôm, cua, ốc... cũng giảm khoảng 50% so với trước, nguồn hàng khá dồi dào. Đơn cử, bạch tuộc lớn giảm còn 370.000 đồng/kg, sò dương 220.000 đồng/kg, tôm hùm xanh 650.000 đồng/kg, ốc hương biển loại lớn 550.000 đồng/kg, cá mú 300.000 đồng/kg, ghẹ 390.000 đồng/kg, cá tầm 270.000 đồng/kg, sò huyết 300.000 đồng/kg...

Không chỉ thủy, hải sản trong nước mà hàng ngoại nhập cũng giảm tương tự. Chẳng hạn, tu hài Canada giảm còn 800.000 đồng/kg, sò điệp Nhật 600.000 đồng/kg, hàu Mỹ 100.000 đồng/kg, tôm hùm Alaska 750.000 đồng/kg, bào ngư Hàn Quốc 1 triệu đồng/kg, cá bơn Hàn Quốc 550.000 đồng/kg…

Không chỉ riêng ngành thủy, hải sản, dự báo, tình hình kinh doanh của nhiều ngành nghề sẽ tiếp tục gặp khó khăn trong thời gian tới khi mà dịch viêm đường hô hấp cấp do virus Corona vẫn chưa có dấu hiệu thuyên giảm.

Đinh Hiệu