Để đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người tiêu dùng được tiếp cận, sử dụng đúng sản phẩm có xuất xứ nước ngoài đúng với tính năng, công dụng, pháp luật Việt Nam đã có những quy định cụ thể về việc ghi nhãn phụ tiếng Việt cho các sản phẩm có xuất xứ nước ngoài.
Tuy nhiên, trên thị trường hiện nay, một số tổ chức, cá nhân trực tiếp nhập khẩu hàng hóa và tổ chức, cá nhân tham gia kinh doanh chưa thực hiện đúng việc ghi nhãn phụ bằng tiếng Việt Nam đối với hàng hóa là hàng nhập khẩu, gây khó khăn cho cơ quan chức năng, người tiêu dùng khi kiểm tra kiểm soát, sử dụng sản phẩm.
Người tiêu dùng cẩn trọng khi lựa chọn mua hàng hoá nhập ngoại không nhãn phụ tiếng Việt
Hàng nhập ngoại không nhãn phụ tiếng Việt bán đầy thị trường
Mới đây, phản ánh đến Tạp chí Thương Trường, nhiều người tiêu dùng cho rằng đã mua phải các sản phẩm, hàng hoá không có tem, nhãn phụ gây khó khăn cho họ khi không biết cách sử dụng, đồng thời một số người còn cho rằng có tình trạng hàng kém chất lượng “như hàng giả” trà trộn khiến họ hoang mang.
Qua phản ánh nêu trên, PV đã “thực mục sở thị” tại một số cửa hàng bán lẻ và một số cửa hàng tiện lợi, sàn thương mại điện tử trên địa bàn thành phố Hà Nội, Nghệ An. Thực tế cho thấy, ý kiến của người tiêu dùng là hoàn toàn xác thực khi có nhiều sản phẩm hàng hóa không được dán tem, nhãn phụ bằng tiếng Việt theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Tại một cơ sở trên phố Xuân Thuỷ (Cầu Giấy), nơi đang bày bán rất nhiều sản phẩm là mỹ phẩm nhập ngoại, với nhiều xuất xứ ở nhiều nước khác nhau như: Hàn Quốc, Nhật Bản… tuy nhiên đều không có tem, nhãn phụ tiếng Việt. Trong vai người mua hàng, khi PV thắc mắc về tình trạng hàng hoá không có nhãn phụ, liệu đây có phải là hàng nhập lậu? Người bán nhanh chóng giải thích, rằng đó là hàng xách tay, nên không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ, không có tem hay nhãn phụ bằng tiếng Việt.
Tương tự, tại một số cửa hàng ở các tuyến phố như Quang Trung (Hà Đông), Nguyễn Trãi (Thanh Xuân) hay Quán Thánh (Ba Đình), Hà Nội cũng bày bán đa dạng các mặt hàng mỹ phẩm, đồ dùng tiện ích gia đình, thực phẩm, sữa cho mẹ và bé,… và được giới thiệu là có xuất xứ từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc,… Các sản phẩm bày bán ở đây trên bao bì sản phẩm đều không có tem, nhãn phụ để người tiêu dùng có thể kiểm tra về thành phần, tính năng, cách sử dụng, cảnh báo, xuất xứ hàng hóa, nhà nhập khẩu để người mua hàng có thể kiểm tra về nguồn gốc, thành phần của sản phẩm.
Trong khi tại một cửa hàng mini chuyên bán các sản phẩm sữa của nhãn hiệu Meiji dành cho em bé và mẹ bầu trên đường Nguyễn Văn Cừ (TP Vinh, Nghệ An), tại đây có rất nhiều sản phẩm từ sữa thanh, sữa hộp và đồ dùng cho mẹ và bé có xuất xứ từ Nhật Bản, nhưng không hề có tem, nhãn phụ thể hiện những nội dung cần thiết về sản phẩm. Nếu chỉ xem qua thì người tiêu dùng có thể tin rằng đó là hàng Nhật Bản vì trên sản phẩm ghi toàn bằng tiếng Nhật, nhưng tìm kỹ trên vỏ hộp, người mua không thể tìm kiếm bất cứ thông tin từ thành phần, công dụng, nguồn gốc xuất xứ. Thấy khách hàng có vẻ chưa yên tâm, người bán hàng trấn an, rằng: “các mặt hàng này đều được chúng em xánh tay từ Nhật, nên hoàn toàn yên tâm về chất lượng sản phẩm”. Có lẽ chỉ người bán mới biết rõ nguồn gốc của sản phẩm này, còn với người tiêu dùng quả thực rất khó để nhận biết thực hư xuất xứ cũng như chất lượng sản phẩm như thế nào?
Sản phẩm sữa Meiji là một trong những nhãn hàng hoá được bày bán rất nhiều trên thị trường, được giới thiệu có xuất xứ từ Nhật Bản, nhưng phần lớn đều không có nhãn phụ tiếng Việt
Không chỉ tại các cơ sở bán lẻ, trên mạng xã hội hay một số trang web, sàn thương mại điện tử cũng bán đầy sản phẩm ngoại nhập và được giới thiệu là “hàng xách tay”, “sữa nhập khẩu chính hãng”, "mỹ phẩm xách tay"... Thông thường những sản phẩm này đều được giới thiệu là hàng hóa mua trực tiếp tại các siêu thị ở nước rồi đem về nước hoặc có người thân ở nước ngoài gửi về Việt Nam, không mất thuế nên giá thấp hơn so với thị trường, chất lượng tốt..., nhằm đánh vào tâm lý người mua hàng.
Với người tiêu dùng, tem, nhãn đóng vai trò to lớn trong việc giúp hj biết được sản phẩm được sản xuất bởi doanh nghiệp hay quốc gia nào, số lượng định tính, định lượng ra sao, ngày tháng sản xuất là khi nào, nơi sản xuất ở đâu, hướng dẫn sử dụng, hướng dẫn bảo quản như thế nào... Thế nhưng, những hàng hóa nhập khẩu không có tem, nhãn phụ thì người tiêu dùng chẳng khác nào "mò kim đáy biển". Nguy hại hơn là người tiêu dùng có nguy cơ mua phải hàng hóa nhập lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng trà trộn.
Chia sẻ với PV Thương Trường, chị Lê Thị Trang (Nam Từ Liêm, Hà Nội), cho rằng nói thật mình đã gặp rất nhiều trường hợp mua hàng nhập khẩu trên mạng chỉ thấy toàn chữ nước ngoài. Nhiều khi nghe người bán họ giới thiệu cũng yên tâm, nhưng thực sự cũng khó nhận biết đượt thật – giả thế nào? Nếu có nhãn phụ tiếng Việt dán trên bao bì sản phẩm, dù không dám chắc tem, nhãn đó là thật hay giả, mình vẫn cảm thấy yên tâm hơn”.
Nhãn phụ tiếng Việt: Quy định bắt buộc đối với hàng hoá nhập khẩu
Các tổ chức, cá nhân buôn bán hàng hóa là hàng nhập khẩu có nhãn gốc bằng tiếng nước ngoài bắt buộc phải tiến hành ghi nhãn phụ bằng tiếng Việt cho sản phẩm khi đưa ra thị trường.
Cụ thể, tại Khoản 3 Điều 7 Nghị định 43/2017/NĐ-CP ngày 14/4/2017 của Chính phủ quy định về nhãn hàng hóa, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 111/2021/NĐ-CP quy định: “Hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam mà trên nhãn chưa thể hiện hoặc thể hiện chưa đủ những nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt thì phải có nhãn phụ thể hiện những nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt và giữ nguyên nhãn gốc của hàng hóa. Nội dung ghi bằng tiếng Việt phải tương ứng với nội dung ghi trên nhãn gốc". Tiếp đó, khoản 1, Điều 10 Nghị định này quy định rõ: "nhãn hàng hóa bắt buộc phải thể hiện các nội dung sau: tên hàng hóa; tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa; xuất xứ hàng hóa".
Tại khoản 4 Điều 9 Nghị định 43/2017/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 111/2021/NĐ-CP cũng quy định về trách nhiệm ghi nhãn hàng hóa: “Tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa vào Việt Nam phải ghi nhãn theo quy định về nội dung bắt buộc thể hiện trên nhãn hàng hóa nhập khẩu tại Nghị định này".
Như vậy, theo quy định này, các tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa có trách nhiệm ghi nhãn hàng hóa nhập khẩu và các tổ chức, cá nhân khi bày bán, kinh doanh hàng hóa nhập khẩu phải chấp hành đúng quy định pháp luật về ghi nhãn hàng hóa đối với hàng hóa nhập khẩu.
Cùng với sự nỗ lực của cơ quan chức năng, để mua được những sản phẩm đúng chất lượng, các chuyên gia pháp lý cho rằng người tiêu dùng cần chủ động lựa chọn mua hàng ở các điểm kinh doanh, sàn thương mại uy tín; khi mua cần có sự tham khảo, khuyến cáo của người thực sự có chuyên môn; mua hàng có hóa đơn, chứng từ, nhãn mác rõ nguồn gốc nơi nhập khẩu, sản xuất.
Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng nên kiên quyết tẩy chay với các hàng hóa thiếu thông tin, xuất xứ theo quy định; chủ động tìm hiểu về sản phẩm trên các trang thông tin của ngành chuyên môn để bảo đảm sản phẩm đã được cấp phép hoặc sản phẩm không thuộc diện bị thu hồi do phát hiện các lỗi sau khi đưa ra thị trường.
Thực tế thời gian qua, lực lượng chức năng, đặc biệt là Quản lý thị trường đã kiểm tra, phát hiện nhiều vụ vận chuyển, bán hàng hóa không có hóa đơn chứng từ, không rõ nguồn gốc xuất xứ, không có tem và nhãn phụ theo quy định. Các hàng hóa vi phạm này, ngoài bị xử phạt vi phạm hành chính, còn bị tịch thu tang vật và xử lý theo quy định.
Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin!
Minh Đức