Nhiều tỉnh ở khu vực Bắc Trung Bộ đã thí đểm thành công Thoả thuận chuyển nhượng carbon rừng. Đây là thoả thuận đầu tiên về giảm phát thải được triển khai thành công ở nước ta, và mang về khoản tài chính lớn, góp phần quản lý, bảo vệ rừng cũng như nâng cao đời sống cho người dân.
Một góc khu rừng Săng Lẻ tại Tương Dương, Nghệ An
Lần đâu tiên Việt Nam đã thu được hơn 41 triệu USD từ bán tín chỉ carbon, đây là số tiền từ rừng đầu tiên từ thỏa thuận chi trả giảm phát thải tại 6 tỉnh vùng Bắc Trung Bộ (Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế) với Ngân hàng Thế giới. Số tiền này được chuyển về cho các địa phương để chi trả cho các chủ rừng, người dân địa phương và cộng đồng quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.
Vốn là quốc gia nhiệt đới, Việt Nam có điều kiện phát triển nhiều loại rừng khác nhau, và theo nghiên cứu, nếu áp dụng diện tích từng loại rừng ở từng vùng thì tổng lượng carbon được hấp thụ và lưu giữ ở Việt Nam rất lớn. Ước tính mỗi năm Việt Nam có thể bán ra khoảng 57 triệu tín chỉ carbon cho các tổ chức quốc tế, và nếu tính theo giá 5 USD/tín chỉ, mỗi năm, Việt Nam có thể thu về hàng trăm triệu USD.
Thí điểm thành công giảm phát thải thông qua bảo vệ rừng tại Bắc Trung Bộ
Các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế là 6 tỉnh tham gia thực hiện Thỏa thuận giảm phát thải thông qua bảo vệ rừng. Hiện đã có hơn 3,1 triệu ha đất có rừng với độ che phủ gần 58%.
"Tiếp tục bảo vệ rừng đặc dụng, phòng hộ, tự nhiên để nâng cao trữ lượng carbon lên. Ngoài tăng năng suất gỗ, tăng lượng carbon, sẽ tạo giá trị gia tăng, nâng cao sinh kế cho cộng đồng dễ bị tổn thương", ông Nguyễn Quang Bảo, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, cho biết.
95% hộ dân của thôn Tra Măng, xã Thượng Lộ, huyện Nam Đông, Thừa Thiên - Huế là đồng bào dân tộc Cơ Tu, 10 năm nay, tham gia vào bảo vệ 560 ha rừng. Mỗi năm, trung bình mỗi hộ nhận được 2,4 triệu đồng từ dịch vụ môi trường rừng.
Sau khi cộng đồng thôn Tra Măng được giao rừng, họ bảo vệ rất tốt. Ngoài việc được nhận tiền từ dịch vụ môi trường rừng, lần đầu tiên cộng đồng ở đây được nhận tiền từ bán tín chỉ carbon. Tới đây, cộng đồng này sẽ được chi trả thêm 190 triệu đồng từ việc bán tín chỉ carbon.
Trong khi Việt Nam là một trong những quốc gia tiềm năng với các dự án về tín chỉ carbon. Theo ước tính, rừng Việt Nam có tiềm năng tạo ra khoảng 50 - 70 triệu tấn tín chỉ carbon rừng dôi dư, nếu xuất khẩu thành công thì nguồn thu có thể lên đến hàng nghìn tỷ đồng.
Thực tế, Việt Nam hiện có trên 14,7 triệu ha rừng với tỷ lệ che phủ trên 42%, trong đó rừng tự nhiên chiếm hơn 10 triệu ha, rừng trồng hơn 4,5 triệu ha.
Tín chỉ carbon sẽ như một loại hàng hóa. Bên mua (nơi phát thải nhiều) cần tín chỉ carbon để thực hiện các cam kết, nghĩa vụ giảm phát thải nhà kính. Còn bên bán là nơi có năng lực giảm phát thải.
Trên thị trường quốc tế, sàn giao dịch carbon đang rất sôi động
Hiện tại đã có 58 quốc gia phát triển thị trường carbon, 27 quốc gia áp dụng thuế carbon và một số quốc gia áp dụng cả hai.
Để phát triển thị trường carbon ở Việt Nam cần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon và cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ. Một số quốc gia đã đưa vào vận hành sàn giao dịch carbon.
Tháng 9, Indonesia đã khai trương sàn giao dịch carbon đầu tiên, hạn chế tác động đến khí hậu của ngành điện phần lớn sử dụng than của nước này. Sàn giao dịch carbon này có thể tạo ra một nền kinh tế bền vững mới, ước tính đạt trị giá tiềm năng ít nhất 194 tỷ USD. Ít nhất 13 giao dịch đã được tiến hành vào đầu phiên giao dịch với hơn 459.000 tấn carbon được trao đổi.
Tháng 10, sàn chứng khoán Tokyo cũng đã mở một nền tảng để giao dịch tín chỉ carbon nhằm thúc đẩy phi carbon hóa trong khu vực tư nhân. Hoạt động giao dịch này cho phép các công ty mua và bán "J-Credit", một loại tài sản được Chính phủ Nhật Bản chứng nhận cho các tổ chức đã giảm phát thải CO2 thông qua sử dụng năng lượng tái tạo, trồng cây, và nhiều biện pháp khác.
Và hiện trên toàn thế giới có 46 quốc gia và 35 vùng lãnh thổ đã áp dụng hoặc lên kế hoạch áp dụng công cụ định giá carbon, với tổng lượng khí thải nhà kính được kiểm soát 12 tỷ tấn CO2.
Theo ước tính Việt Nam có khoảng 57 triệu tín chỉ carbon có thể bán ra cho các tổ chức quốc tế và nếu tính theo giá 5 USD/tín chỉ, mỗi năm, Việt Nam có thể thu về hàng trăm triệu USD.
Rừng là tài nguyên thiên nhiên và tài nguyên có thể tái tạo được. Tuy nhiên nếu sử dụng không hợp lý, hay xâm hại, khai thác rừng, thậm chí đến mức kiệt quệ, sẽ đến lúc rừng bị suy thoái không thể tái tạo lại. Thay vào đó càng có nhiều diện tích rừng được quản lý, bảo vệ và phủ xanh, càng có nhiều tín chỉ carbon được quy đổi và đây sẽ trở thành khoản tiền, nguồn lợi bền vững cho chính người dân.
Minh Đức