Trong những năm gần đây, thương mại điện tử đang từng bước trở thành một kênh xuất khẩu được doanh nghiệp quan tâm, đầu tư để mở rộng thị trường. Thương mại điện tử xuyên biên giới mở ra cơ hội cho doanh nghiệp có sản phẩm phù hợp tiếp cận trực tiếp thị trường quốc tế, đưa sản phẩm đến tay khách hàng và đối tác tại nhiều quốc gia thông qua các nền tảng số.
Việt Nam đang từng bước tham gia sâu hơn vào mô hình xuất khẩu trực tuyến
Thị trường thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu đang chứng kiến đà tăng trưởng bứt phá theo đánh giá của nhiều tổ chức nghiên cứu. Theo dự báo từ Precedence Research, quy mô thị trường thương mại điện tử xuyên biên giới ước tính đạt 551,23 tỷ USD trong năm 2025 và dự kiến sẽ vượt 2.006 tỷ USD vào năm 2034 (CAGR 15,44%).
Cùng với đó, cũng theo báo cáo từ Business Research Insights đưa ra dự báo khả quan khi thị trường ước đạt 1.339,79 tỷ USD vào năm 2026 và tiến tới đạt 4.302,55 tỷ USD vào năm 2035; trong đó khu vực Châu Á - Thái Bình Dương chiếm ưu thế với 44% thị phần.
Cho dù có các con số thống kê khác nhau từ các tổ chức quốc tế, tuy nhiên về tổng thể quy mô thị trường cho thấy thương ng mại điện tử xuyên biên giới đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong hoạt động thương mại quốc tế khi các nền tảng TMĐT mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp.
Tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu (EU), quy mô thương mại điện tử cùng sự gia tăng của các giao dịch mua bán trực tuyến quốc tế đang thúc đẩy dòng hàng hóa phân phối trực tiếp tới khách hàng tại nhiều quốc gia. Riêng tại EU, theo số liệu của Ủy ban châu Âu, số lượng kiện hàng giá trị thấp (dưới 150 euro) nhập khẩu vào EU trong năm 2025 đạt khoảng 5,8 tỷ kiện, tăng trên 25% so với năm 2024. Sự gia tăng này cho thấy quy mô hàng hóa lưu chuyển qua các kênh xuất khẩu trực tuyến ngày càng lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với hệ thống logistics, Hải quan và cơ quan quản lý thị trường.
Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng là một ví dụ điển hình về sự phát triển bùng nổ của hệ sinh thái Thương mại điện tử xuyên biên giớiđặc biệt là xuất khẩu. Theo thống kê của phía Trung Quốc, năm 2025, quy mô toàn thị trường thương mại điện tử Trung Quốc đạt 3,45 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 47% quy mô thương mại điện tử toàn cầu. Cùng với hơn 178 khu thí điểm TMĐT xuyên biên giới quốc gia và mạng lưới khoảng 2.500 kho ngoại quan tại nhiều thị trường trên thế giới, Trung Quốc đang hình thành hệ sinh thái kết nối nền tảng số với logistics, thanh toán, kho bãi, nội dung và phân phối tại thị trường đích.
Thị trường thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu đang chứng kiến đà tăng trưởng
Trong bối cảnh đó, Việt Nam cũng đang từng bước tham gia sâu hơn vào các mô hình xuất khẩu trực tuyến này. Theo số liệu được công bố tại Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới năm 2025, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu qua thương mại điện tử năm 2025 ước đạt 78%, đưa tổng giá trị xuất nhập khẩu qua kênh này lên khoảng 4,45 tỷ USD.
Như vậy có thể thấy thương mại điện tử xuyên biên giới đang là xu hướng xuất khẩu mới, từng bước trở thành một phương thức để doanh nghiệp tiếp cận và tổ chức hoạt động kinh doanh tại thị trường quốc tế. Tuy nhiên điều này cũng đặt ra yêu cầu cho doanh nghiệp Việt Nam chủ động nâng cao năng lực ứng dụng TMĐT XBG, nắm vững pháp lý thị trường nhập khẩu, chuẩn hóa sản phẩm và từng bước làm chủ các khâu từ tiếp cận thị trường, bán hàng đến logistics và xây dựng thương hiệu ở nước ngoài.
Hình thành năng lực xuất khẩu trực tuyến cho doanh nghiệp Việt Nam
Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, trên thế giới, các mô hình TMĐT xuyên biên giới ngày càng đa dạng, tùy thuộc vào thị trường, nền tảng, nhóm khách hàng và năng lực vận hành của doanh nghiệp. Từ các sàn TMĐT quốc tế, sàn TMĐT nội địa, nền tảng B2B, website bán hàng trực tiếp đến mô hình kết hợp nội dung, livestream và TMĐT, kho ngoại quan … doanh nghiệp có nhiều lựa chọn để đưa sản phẩm tiếp cận khách hàng và đối tác nước ngoài.
Một trong những mô hình phổ biến là bán hàng trực tiếp tới khách hàng thông qua các sàn TMĐT quốc tế (Marketplace quốc tế). Với mô hình này, doanh nghiệp đưa sản phẩm lên các nền tảng như Amazon, lựa chọn thị trường mục tiêu và thực hiện các yêu cầu về sản phẩm, thuế, quy định chất lượng và đăng bán. Amazon hiện phát triển hệ thống giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp bán hàng và phân phối xuyên biên giới, trong đó có dịch vụ hoàn thiện đơn hàng FBA, xuất khẩu qua FBA, hoàn thiện đơn hàng từ xa và cửa hàng toàn cầu. Các giải pháp này cho phép doanh nghiệp tận dụng hệ thống kho, hoàn thiện đơn hàng và mạng lưới phân phối của Amazon để từng bước mở rộng bán hàng sang các thị trường quốc tế.
Tại thị trường khu vực châu Á như Singapore, Thái Lan, Malaysia, Philippines, Đài Loan …, sàn TMĐT Shopee cũng phát triển các giải pháp hỗ trợ người bán mở rộng hoạt động kinh doanh xuất khẩu sang các thị trường nói trên. Mô hình này cho phép doanh nghiệp tận dụng hệ thống nền tảng, thanh toán và logistics của sàn để tiếp cận khách hàng tại các quốc gia khác nhau, phù hợp với những doanh nghiệp có nhu cầu từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu trực tuyến tại châu Á.
Mô hình thương mại điện tử xuyên biên giới ngày càng đa dạng
Trong khi đó, Alibaba.com đại diện cho hướng tiếp cận thương mại điện tử xuyên biên giới theo mô hình B2B, tập trung kết nối doanh nghiệp xuất khẩu với các nhà nhập khẩu, nhà phân phối và khách hàng doanh nghiệp tại nhiều quốc gia. Thay vì xử lý từng đơn hàng bán lẻ, doanh nghiệp có thể sử dụng nền tảng để giới thiệu năng lực cung ứng, tìm kiếm đối tác và tiếp cận các đơn hàng thương mại có quy mô lớn hơn.
Bên cạnh các nền tảng bán hàng, mô hình kho ngoại quan và kho hàng tại thị trường đích cũng ngày càng được sử dụng nhiều trong thương mại điện tử xuyên biên giới. Theo mô hình này, hàng hóa được đưa tới kho tại nước ngoài trước khi phát sinh đơn hàng để phân phối tới khách hàng cuối cùng qua TMĐT. Việc đặt hàng hóa gần thị trường tiêu thụ giúp doanh nghiệp chủ động hơn về tồn kho, rút ngắn thời gian giao hàng và tổ chức hoạt động hoàn tất đơn hàng hiệu quả hơn.
Một xu hướng mới là thương mại điện tử kết hợp nội dung và giải trí (Discovery E-commerce/Shoppertainment), tiêu biểu như TikTok Shop. Thay vì chủ động tìm kiếm sản phẩm trên sàn, khách hàng có thể khám phá sản phẩm thông qua video ngắn, livestream và nội dung do nhà sáng tạo xây dựng (Thương mại điện tử khám phá). Với hoạt động quốc tế, mô hình này mở ra phương thức tiếp cận khách hàng thông qua nội dung bản địa, nhà sáng tạo tại thị trường mục tiêu và hoạt động bán hàng trực tiếp trên nền tảng số.
Như vậy, tùy vào tính chất sản phẩm, thị trường mục tiêu và năng lực vận hành, doanh nghiệp có thể lựa chọn một hoặc kết hợp nhiều mô hình thương mại điện tử xuyên biên giới khác nhau, từ Marketplace, B2B, B2B2C, website riêng đến nền tảng nội dung và kết hợp với hệ thống logistics tại thị trường đích để tổ chức hoạt động xuất khẩu của mình.
Theo Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương, thời gian qua, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đang tập trung hỗ trợ doanh nghiệp, địa phương nâng cao năng lực xuất khẩu qua TMĐT theo hướng kết hợp giữa đào tạo chính sách, pháp lý với đào tạo thực tiễn, khảo sát thị trường và kết nối trực tiếp các chủ thể trong hệ sinh thái.
Ở trong nước, Cục đã triển khai các hoạt động đào tạo, tập huấn tại nhiều địa phương, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh từng bước tiếp cận và ứng dụng TMĐT trong hoạt động kinh doanh, xây dựng gian hàng trực tuyến, marketing số, thanh toán điện tử, quản trị đơn hàng, quảng bá sản phẩm … hướng đến xuất khẩu trực tuyến.
Không chỉ hỗ trợ từ trong nước, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số xây dựng định hướng tổ chức đưa doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp với thị trường và hệ sinh thái TMĐT xuyên biên giới tại thị trường nước ngoài.
Thời gian tới, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (EcomDX) sẽ tiếp tục triển khai tổ chức các Khóa đào tạo thương mại điện tử xuyên biên giới tại Việt Nam cho doanh nghiệp đồng thời tổ chức các Chương trình đào tạo, khảo sát, kết nối thương mại điện tử xuyên biên giới trực tiếp tại các thị trường lớn như Trung Quốc, EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc…, tập trung hỗ trợ nâng cao năng lực tiếp cận thông tin thị trường, kỹ năng vận hành, chuẩn hóa sản phẩm đồng thời kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các nền tảng, đối tác trong hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới quốc tế; qua đó từng bước hình thành năng lực xuất khẩu trực tuyến cho doanh nghiệp Việt Nam, mở rộng phương thức đưa sản phẩm Việt tiếp cận thị trường quốc tế và khai thác hiệu quả hơn dư địa phát triển của thương mại điện tử xuyên biên giới.
Anh Đào