Miền Bắc, đang bước vào giai đoạn thời tiết nồm, độ ẩm trong không khí mùa này rất cao, có thể trên 90%, hiện tượng thời tiết này thuận lợi cho các loại nấm, mốc gây hại phát triển mạnh, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Thực phẩm dễ hư hỏng trong điều kiện độ ẩm cao
Mùa nồm ẩm thường xuất hiện ở miền Bắc từ khoảng tháng 2 đến tháng 4 hằng năm. Trong giai đoạn này, không khí chứa nhiều hơi nước khiến các bề mặt trong nhà như sàn, tường, đồ gỗ thường xuyên ẩm ướt. Đây cũng là môi trường lý tưởng để vi khuẩn và nấm mốc phát triển mạnh, đặc biệt là trên các loại thực phẩm giàu protein.
Các chuyên gia an toàn thực phẩm cho biết, khi độ ẩm trong không khí tăng cao, nhiều loại thực phẩm có khả năng hút ẩm rất nhanh như thực phẩm khô là bánh kẹo, ngũ cốc, gạo, bột, các loại hạt hoặc đồ khô nếu không được bảo quản kín rất dễ bị ẩm, vón cục và xuất hiện các đốm mốc. Chỉ sau một thời gian ngắn tiếp xúc với không khí ẩm, bề mặt thực phẩm có thể xuất hiện lớp mốc màu trắng, xanh hoặc đen. Đây là dấu hiệu cho thấy thực phẩm đã bị hư hỏng và không còn an toàn để sử dụng.
Bên cạnh đó, các loại rau củ tươi cũng dễ bị ảnh hưởng trong điều kiện thời tiết nồm. Rau xanh, củ quả nếu để lâu ở nơi kín, thiếu thông thoáng có thể nhanh chóng bị úng, mềm hoặc đổi màu. Một số loại rau lá thậm chí có thể hư hỏng chỉ sau một đến hai ngày nếu không được bảo quản đúng cách.
Đặc biệt, nhóm thực phẩm giàu protein như thịt, cá, trứng, đậu phụ cũng rất dễ ôi thiu trong thời tiết ẩm. Nếu để ở nhiệt độ như ngoài môi trường quá lâu, vi khuẩn có thể phát triển nhanh chóng, làm thực phẩm biến chất và tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc.
Ăn thực phẩm bị nhiễm nấm sẽ gây ngộ độc và có thể bị mác các bệnh nguy hiểm.
Không chỉ vậy, các sản phẩm thực phẩm đã mở bao bì nhưng không được đóng kín lại cũng dễ bị ảnh hưởng bởi độ ẩm trong không khí. Những loại bánh, kẹo, ngũ cốc ăn liền hoặc đồ ăn vặt nếu để hở trong môi trường nồm ẩm thường nhanh chóng bị mềm, mất độ giòn và có thể xuất hiện nấm mốc.
Theo các chuyên gia, độ ẩm cao kết hợp với nhiệt độ không quá lạnh của mùa xuân tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại vi sinh vật phát triển. Khi vi khuẩn và nấm mốc sinh sôi trên thực phẩm, chúng có thể sản sinh ra các chất độc hại ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng.
Nguy cơ sức khỏe từ thực phẩm nấm mốc
Việc ăn phải thực phẩm bị nấm mốc hoặc ôi thiu có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe. Thường gặp nhất là ngộ độc thực phẩm với các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy hoặc mệt mỏi. Trong nhiều trường hợp, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, tình trạng này có thể nghiêm trọng hơn nếu không được xử lý kịp thời.
Một trong những nguy cơ đáng lo ngại là độc tố aflatoxin - chất độc do một số loại nấm mốc sinh ra. Loại độc tố này thường xuất hiện trong các thực phẩm như lạc, ngô, đậu hoặc các loại hạt khi bị mốc. Theo các nghiên cứu y khoa, aflatoxin có thể gây tổn thương gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan nếu tích tụ lâu dài trong cơ thể người.
Mùa nầm ẩm cũng khiến các loại hạt nhanh bị nhiễm nấm mốc hơn các mùa khác trong năm
Vì nhiều lý do khác nhau, nhiều người vẫn có thói quen cắt bỏ phần thực phẩm bị mốc và tiếp tục sử dụng phần còn lại. Các chuyên gia cảnh báo rằng cách làm này không đảm bảo an toàn. Thực tế, các sợi nấm và độc tố có thể đã lan sâu vào bên trong thực phẩm, dù mắt thường không thể nhìn thấy. Vì vậy, việc tiếp tục sử dụng thực phẩm đã xuất hiện nấm mốc có thể gây nguy hại cho sức khỏe.
Ngoài ra, thực phẩm ôi thiu hoặc nhiễm khuẩn còn có thể gây rối loạn tiêu hóa, nhiễm trùng đường ruột hoặc phản ứng dị ứng ở một số người nhạy cảm. Những người có hệ miễn dịch yếu, phụ nữ mang thai hoặc trẻ nhỏ càng cần cẩn trọng hơn khi sử dụng thực phẩm trong mùa nồm ẩm.
Để hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm, người tiêu dùng cần chú ý một số nguyên tắc khi mua sắm và bảo quản thực phẩm. Khi đi chợ hoặc mua hàng tại siêu thị, nên lựa chọn những sản phẩm có bao bì còn nguyên vẹn, khô ráo, không bị rách hoặc có dấu hiệu ẩm mốc. Đồng thời, cần kiểm tra kỹ hạn sử dụng, màu sắc và mùi của thực phẩm trước khi mua.
Đối với thực phẩm tươi sống như thịt, cá, rau củ, nên mua với lượng vừa đủ dùng trong ngày để hạn chế việc bảo quản quá lâu. Sau khi mang về nhà, thực phẩm cần được bảo quản trong tủ lạnh hoặc nơi khô ráo, thoáng mát. Những thực phẩm đã mở bao bì nên được đậy kín hoặc cho vào hộp kín để tránh tiếp xúc trực tiếp với không khí ẩm.
Bên cạnh đó, việc giữ cho khu vực bếp và nơi bảo quản thực phẩm luôn sạch sẽ, khô ráo cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế nấm mốc phát triển. Người dân nên thường xuyên kiểm tra thực phẩm dự trữ trong gia đình, nếu phát hiện dấu hiệu mốc, hỏng hoặc có mùi lạ thì cần loại bỏ ngay.
Mùa nồm ẩm là hiện tượng thời tiết quen thuộc ở miền Bắc, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với an toàn thực phẩm. Việc nâng cao ý thức trong lựa chọn và bảo quản thực phẩm sẽ giúp mỗi gia đình phòng tránh các bệnh do thực phẩm hư hỏng gây ra, đồng thời bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.
Quốc Toản