Không phải là mục tiêu đạt khoảng 9 tỷ USD như đặt ra từ đầu năm, đến thời điểm hiện tại, cộng đồng DN và toàn ngành thủy sản đang phấn đấu đạt kim ngạch XK 10 tỷ USD trong năm nay.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP): Hiện nay, cộng đồng DN và toàn ngành thủy sản đang phấn đấu đạt kim ngạch XK 10 tỷ USD năm 2018. Trong đó, mặt hàng tôm tiến tới mục tiêu 4,8 tỷ USD, tăng 26%; cá tra 2 tỷ USD, tăng 10% và các mặt hàng hải sản đạt 3,3 tỷ USD, tăng 22%.
Trong năm nay, VASEP nhận định có một số yếu tố có thể tác động không tích cực đến XK thủy sản như: Chương trình thanh tra cá da trơn của Mỹ; thuế chống bán phá giá tôm, cá trang sang Mỹ và “thẻ vàng” hải sản của Ủy ban châu Âu… Trong khi đó, một số vấn đề nội tại như thiếu nguyên liệu cho chế biến XK, vấn đề kháng sinh, giá thành sản xuất,… vẫn đang trong quá trình cải thiện.
Từ đầu năm đến giữa tháng 4, XK thủy sản đã đạt kim ngạch 2,089 tỷ USD. Như vậy, sau gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản là mặt hàng thứ 2 của ngành nông nghiệp đã đạt giá trị XK trên 2 tỷ USD trong năm nay.
So với cùng kỳ năm ngoái, giá trị XK thủy sản từ đầu năm đến giữa tháng 4 tăng 15,93%. Như vậy mức tăng trưởng này đang thấp hơn so với mức tăng trưởng XK thủy sản năm 2017 là 18%. Trong khi đó, tại công văn gửi Văn phòng Chính phủ ngày 29/3, VASEP đã đề ra mục tiêu kim ngạch XK thủy sản năm nay là 10 tỷ USD, tăng 20,2% so với năm 2017. Vậy mục tiêu này có thể thực hiện được hay không?
Theo ông Trương Đình Hòe, Tổng thư ký VASEP, năm nay có nhiều thuận lợi về mặt thị trường cho XK thủy sản. Trước hết, kinh tế thế giới được dự báo sẽ hồi phục mạnh, đặc biệt tại các thị trường chính của thủy sản Việt Nam là Mỹ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc. Ở một số thị trường đầy tiềm năng khác như Trung Đông và Nga, sẽ thuận lợi hơn nhờ giá dầu tăng. Kinh tế Mexico và các nước Bắc Mỹ khác cũng được thúc đẩy nhờ xóa bỏ hiệp ước NAFTA. Đây là những cơ sở quan trọng để ngành thủy sản đưa ra dự báo rằng nhu cầu tiêu thụ sẽ tiếp tục tăng tại các thị trường chủ lực.
Các hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam với một số nước, khu vực, cũng là yếu tố quan trọng để thúc đẩy XK thủy sản trong năm nay. Theo VASEP, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), đang kỳ vọng được phê chuẩn vào tháng 6 tới, sẽ là cơ hội và động lực để các DN Việt Nam đẩy mạnh XK thủy sản vào thị trường quan trọng này, nhất là mặt hàng tôm nhờ được hưởng thuế ưu đãi đặc biệt.
Ngoài vấn đề XK sang thị trường Trung Quốc, VASEP còn đưa ra đề nghị thời gian tới, Bộ Công Thương phối hợp Bộ NN&PTTN và VASEP đặt mục tiêu định hướng cho những thị trường chủ lực như EU, Mỹ, Nhật Bản và những thị trường tiềm năng như Hàn Quốc, Australia,Trung Đông... nhằm giải quyết các vướng mắc, rào cản để thúc đẩy XK.
Một điểm tựa quan trọng cho việc tăng giá trị XK thủy sản trong năm nay là các sản phẩm GTGT. Bài học thành công của XK tôm thẻ chân trắng cho thấy rõ điều này. Trong 5 năm qua, XK tôm thẻ chân trắng luôn tăng trưởng ở 2 con số. Năm 2017, giá trị XK tôm thẻ chân trắng đạt 2,5 tỷ USD, gấp 3 lần so với tôm sú. Trong đó, các mặt hàng GTGT từ tôm thẻ chân trắng chiếm tới 50% giá trị XK tôm thẻ chân trắng nói chung. Ngoài tôm chân trắng, nhiều mặt hàng GTGT từ các thủy sản khác như sarimi, cá ngừ đóng hộp, cua thịt đóng hộp… cũng đang được đẩy mạnh XK.
Chính vì vậy, nhằm đạt mục tiêu XK 10 tỷ USD của ngành thủy sản trong năm 2018 cũng như gia tăng mạnh giá trị XK thủy sản trong những năm tới, VASEP cho rằng cần định hướng theo mục tiêu sản xuất, XK các mặt hàng thủy sản GTGT.
Theo đó, VASEP đề xuất và kiến nghị Chính phủ, Bộ NN-PTNT lấy mục tiêu GTGT làm định hướng cho các chỉ đạo, các chương trình ở phạm vi cấp quốc gia, đặc biệt là các chương trình kết nối thị trường, thông tin sản phẩm, truy nguyên nguồn gốc, chứng nhận xuất xứ, tôn vinh sản phẩm, xúc tiến thương mại, truyền thông quảng bá; rà soát, bổ sung chương trình tái cơ cấu ngành hoặc xây dựng riêng chương trình “Gia tăng giá trị nông, thủy sản Việt Nam” đến năm 2025.
Bên cạnh đó, một số thách thức quan trọng khác đối với sản xuất, XK thủy sản, cũng cần được các bộ, ngành, chính quyền các địa phương quan tâm giải quyết như tôm bị lây nhiễm kháng sinh, bơm tạp chất vào tôm; tháo gỡ khó khăn về XK cá tra sang Mỹ bởi thuế CBPG quá cao và chương trình thanh tra cá da trơn; gỡ thẻ vàng về khai thác IUU của EU và thực hiện quy định về IUU của Mỹ…
Thu Thủy (T/H)