Giá thu mua điều tươi hiện thấp hơn so với niên vụ 2020 sau khi đã liên tục giảm. Nghịch lý là giá điều trong nước giảm trong khi sản lượng thấp và xuất khẩu tháng đầu năm chậm lại.
Ngịch lý giá điều trong nước giảm dù mất mùa
Theo những hộ dân trồng điều, từ đầu tháng 3 giá thu mua hạt điều tươi đầu vụ là 28.000-29.000 đồng/kg. Đến cuối tháng, giá xuống hơn 20.000 đồng/kg. Nhiều hộ dân có vườn điều ít ra bông đợt đầu lo lắng sẽ tiếp tục thất thu như vụ mùa năm ngoái.
Năm nay, nhiều vườn điều bắt đầu ra bông khá muộn. Đợt ra bông thứ hai do ảnh hưởng của thời tiết nắng nóng gay gắt, mưa nhiều nên hầu hết tỷ lệ đậu trái trên cây thấp so với mọi năm. Hiện tại, nhiều diện tích điều cũng đang trong giai đoạn ra bông đợt ba, nhưng với thời tiết bất thường sẽ ảnh hưởng đến ra bông, đậu trái.
Trong khi đó, xuất khẩu hạt điều có dấu hiệu chững lại do đại dịch Covid-19 vẫn đang diễn biến phức tạp, khó lường trên toàn thế giới, đặc biệt là tại các thị trường chính, báo hiệu một năm nhiều khó khăn của ngành điều Việt Nam. Sau tháng 1 tăng, xuất khẩu trong tháng 2 đã quay đầu giảm.
Theo số liệu sơ bộ của Tổng cục Hải quan, trong tháng 2/2021, xuất khẩu hạt điều giảm mạnh so với tháng 1/2021, đạt 21.983 tấn, tương đương 127,55 triệu USD; giảm 52% cả về lượng và kim ngạch. Giá điều xuất khẩu trong tháng 2 cũng giảm 1,7% xuống 5.802 USD/tấn.
Mặc dù vậy, xuất khẩu tốt trong tháng 1 đã kéo tổng xuất khẩu trong 2 tháng đầu năm nay lên 67.185 tấn, kim ngạch 394,19 triệu USD, giá trung bình 5.867 USD/tấn; tăng 32,6% về lượng và tăng 10,4 % kim ngạch nhưng giảm 16,7% về giá so với cùng kỳ năm 2020.
Thị trường Mỹ tiếp tục đứng đầu về xuất khẩu điều của Việt Nam trong 2 tháng đầu năm nay với 26,8% trong tổng khối lượng lượng và 25% trong tổng kim ngạch xuất khẩu hạt điều của cả nước. Vị trí thứ 2 vẫn thuộc về Liên minh Châu Âu với 23% trong tổng lượng và 19,8% tổng kim ngạch, còn vị trí thứ 3 thuộc về Trung Quốc với 13,6% trong tổng lượng và chiếm 16,8% trị giá.
Ông Tạ Quang Huyên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS), Tổng giám đốc Công ty Hoàng Sơn 1 cho biết, tất cả các thị trường xuất khẩu điều của Việt Nam đều tiêu thụ tốt và mức tiêu thụ tăng từ 8 - 10%.
Quý 1/2021 ngành điều vẫn đang xuất khẩu tốt, tăng mạnh về khối lượng nhưng giá xuất khẩu thấp hơn so với quý 1/2020, vì vậy kim ngạch xuất khẩu tăng không tương xứng với mức tăng khối lượng. Giá xuất thấp là hệ quả của dịch Covid-19 làm giá đi xuống từ năm ngoái, giá xuất khẩu quý 1 năm nay là kế thừa giá năm ngoái và muốn khởi sắc cần phải có thời gian.
Năm 2021, ngành điều đặt mục tiêu xuất khẩu 3,6 tỷ USD, tăng 12,9% so với năm 2020, và đến nay, Việt Nam đã xuất khẩu nhân điều đến hơn 90 quốc gia và vùng lãnh thổ, chiếm trên dưới 80% lượng nhân điều xuất khẩu trên thế giới.
Tuy nhiên, trong chuỗi giá trị hạt điều toàn cầu, Việt Nam chủ yếu vẫn xuất khẩu điều nhân sơ chế giá trị thấp, khoảng 10 USD/kg, trong khi nhân điều thành phẩm đến tay người tiêu dùng ở các nước khoảng 30 USD/kg. Như vậy, Việt Nam chỉ chiếm khoảng 30% chuỗi giá trị ngành điều.
Lợi thế lớn nhất của ngành điều Việt Nam chính là công nghệ chế biến tiên tiến nhất thế giới do người Việt sản xuất. Song, như vậy vẫn chưa đủ và để khắc phục những vấn đề trên, ngành điều cần có chiến lược bài bản làm tăng giá trị hạt điều, chuyển từ sơ chế nhân điều và xuất khẩu bán thành phẩm sang thành phẩm chế biến tinh, đi trực tiếp vào các siêu thị.
Phương Lê (t/h)