Nhật Bản tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những thị trường xuất khẩu rau quả quan trọng hàng đầu của Việt Nam, với kim ngạch năm 2025 đạt gần 238 triệu USD, tương đương hơn 6.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý, ba mặt hàng chủ lực gồm hoa cúc, chuối và khoai lang chiếm gần 47% tổng giá trị, phản ánh xu hướng tiêu dùng ổn định và nhu cầu ngày càng cao đối với các sản phẩm có chất lượng vượt trội, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường này.
Hoa cúc, chuối, khoai lang: trụ cột tăng trưởng và phép thử chất lượng xuất khẩu
Theo số liệu mới nhất từ Cục Hải quan, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang Nhật Bản đạt 237,8 triệu USD, tăng 17,97% so với năm 2024. Quy đổi theo tỷ giá 26.000 đồng/USD, tổng giá trị tương đương khoảng 6.182,8 tỷ đồng. Đây là mức tăng trưởng đáng kể trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, cho thấy sức hấp dẫn bền vững của nông sản Việt tại một trong những thị trường khó tính nhất châu Á.
Tính trong giai đoạn 2021–2025, xuất khẩu rau quả sang Nhật Bản ghi nhận tốc độ tăng trưởng kép bình quân hơn 60% mỗi năm. Kết quả này phản ánh nỗ lực lớn của doanh nghiệp và người nông dân trong việc chuyển đổi phương thức sản xuất, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và đầu tư sâu vào chế biến, bảo quản sau thu hoạch.
Trong cơ cấu mặt hàng, hoa cúc, chuối và khoai lang tiếp tục giữ vai trò trụ cột khi đạt tổng kim ngạch 111,62 triệu USD, tương đương khoảng 2.902 tỷ đồng, chiếm gần 47% tổng giá trị xuất khẩu rau quả sang Nhật. Hoa cúc dẫn đầu với 43,6 triệu USD, chiếm 18,34% tổng kim ngạch và tăng 7,01% so với năm trước. Chuối đạt 42,6 triệu USD, tăng mạnh 33,47%, đưa tỷ trọng lên 17,93%, gần gấp ba lần so với năm 2021. Khoai lang mang về 25,3 triệu USD, chiếm 10,65% và tăng 2,52%.
Đà tăng trưởng ấn tượng của mặt hàng chuối chủ yếu đến từ việc doanh nghiệp Việt Nam xây dựng được vùng nguyên liệu lớn, ổn định và đạt tiêu chuẩn cao. Ông Đoàn Nguyên Đức, Chủ tịch Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai, cho biết doanh nghiệp đã duy trì xuất khẩu chuối sang thị trường Nhật Bản với mức giá ổn định trong nhiều năm. Ngoài vùng trồng tại Gia Lai, tập đoàn còn phát triển thêm vùng nguyên liệu tại Lào nhằm đảm bảo nguồn cung liên tục, đáp ứng yêu cầu giao hàng quanh năm của đối tác Nhật.
Theo ông Đức, chuối trồng tại khu vực cao nguyên có sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm, giúp trái phát triển chậm, tích lũy tinh bột tốt hơn, từ đó tạo độ ngọt vừa phải, hương thơm tự nhiên và cấu trúc thịt chắc. Thổ nhưỡng phù hợp giúp vỏ quả có màu vàng sáng, ít trầy xước, hạn chế dập nát trong quá trình vận chuyển, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về hình thức và chất lượng mà thị trường Nhật Bản đặt ra.
Nhật Bản – thị trường khó tính nhưng giàu dư địa cho rau quả Việt
Không chỉ tập trung vào ba mặt hàng chủ lực, nhiều nhóm rau quả khác của Việt Nam cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực. Cà tím đạt kim ngạch 19,9 triệu USD, tăng 17,72%, trong khi xoài đạt 16,8 triệu USD, tăng 13,66%. Một số sản phẩm như đỗ xanh, sơ ri, dứa, vải và dừa có mức tăng trưởng mạnh dù quy mô xuất khẩu còn khiêm tốn.
Ở chiều ngược lại, các mặt hàng như khoai mỡ, khoai tây, ngô, ớt, thanh long và gừng ghi nhận sự sụt giảm so với năm trước, phản ánh sự thay đổi trong thị hiếu tiêu dùng cũng như yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng.
Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Nhật Bản là thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn rất cao về an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, truy xuất nguồn gốc và quy cách đóng gói. Tuy nhiên, đây cũng là thị trường có sức mua ổn định và sẵn sàng trả giá cao cho những sản phẩm đạt chuẩn. Người tiêu dùng Nhật ưu tiên chất lượng đồng đều, hình thức đẹp, hương vị tự nhiên và đặc biệt coi trọng yếu tố nguồn cung ổn định quanh năm.
Hoa cúc có lợi thế về độ bền, khả năng bảo quản dài ngày và nhu cầu tiêu thụ thường xuyên trong các dịp lễ, sự kiện. Khoai lang phù hợp xu hướng ăn uống lành mạnh, nhờ vị ngọt tự nhiên, giàu dinh dưỡng và linh hoạt trong chế biến. Trong khi đó, chuối không chỉ là loại trái cây phổ biến mà còn được ưa chuộng nhờ tính tiện lợi, giá trị dinh dưỡng cao và phù hợp nhiều phân khúc tiêu dùng.
Việc ba mặt hàng hoa cúc, chuối và khoai lang chiếm gần một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu cho thấy thị trường Nhật Bản không chỉ tiêu thụ mạnh trái cây nhiệt đới mà còn duy trì nhu cầu lớn đối với nhóm rau củ và hoa tươi. Đây được xem là dư địa quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục đầu tư vào sản xuất theo tiêu chuẩn cao, phát triển chuỗi cung ứng khép kín, nâng cao giá trị gia tăng và đa dạng hóa sản phẩm.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc giữ vững thị phần tại thị trường Nhật Bản không chỉ mang ý nghĩa về kim ngạch mà còn góp phần nâng tầm thương hiệu rau quả Việt trên bản đồ xuất khẩu thế giới, tạo nền tảng để mở rộng sang các thị trường khó tính khác như EU, Mỹ và Australia trong thời gian tới.
Nhật Hạ (t/h)