Người tiêu dùng cẩn trọng trước chiêu trò nguỵ trang tem mác hàng ngoại nhập

Từ lâu người tiêu dùng vẫn luôn tin tưởng vào những mẫu tem, mác bởi chúng là chứng minh rõ nhất về nguồn gốc, xuất xứ dán trên hàng hoá, đặc biệt là với trái cây nhập khẩu. Tuy nhiên, những loại tem, mác này lại đang trở thành chiêu trò để đánh lừa khách hàng với những thủ đoạn làm giả tinh vi.

Chúng ta đang sống trong một thế giới hội nhập mạnh mẽ, mọi thứ đều thay đổi nhanh chóng. Nếu như vài năm về trước, các loại hoa quả nhập khẩu chỉ được bày bán trong các siêu thị lớn, thì giờ đây, trên nhiều đường phố ở Hà Nội đều dễ dàng bắt gặp các điểm bán hoa quả nhập khẩu. Có thể nói, sự góp mặt của các sản phẩm hoa quả nhập khẩu làm phong phú thêm thị trường, đáp ứng nhu cầu của những khách hàng có điều kiện kinh tế khá giả. Tuy nhiên, chất lượng và giá bán những sản phẩm này thiếu công khai, minh bạch, khiến thị trường hoa quả nhập khẩu đang ở trong tình trạng “vàng thau lẫn lộn”.

Tem mác hàng ngoại nhập, chiêu trò của người bán

Vốn hay quen dùng hoa quả nhập ngoại, chị Nguyễn Thị Kim (Nam Tư Liêm, Hà Nội), cho biết: "Tôi hay đi mua hoa quả để gia đình sử dụng, có những lúc để làm quà biếu. Trên thị trường có nhiều cơ sở bán lẻ, các cửa hàng chuyên trái cây cũng bày bán nhiều hoa quả nhập ngoại từ cam Úc, nho Mỹ, lê Hàn Quốc,…giá lại cũng có phần rẻ hơn so với ở siêu thị. Tại đây hầu hết các loại hoa quả đều có tem mác đầy đủ nên tôi cũng tin tưởng".

Không chỉ có chị Kim, phần lớn người tiêu dùng khi lựa chọn mua hoa quả nhập khẩu cũng đặt niềm tin vào tem mác xuất xứ trên chủng loại trái cây. Lợi dụng điều này, một số đơn vị kinh doanh đã dán mác giả để lừa dối khách hàng. Theo tìm hiểu của PV tại một cửa hàng trái cây trên địa bàn quận Nam Từ Liêm (Hà Nội) bày bán khá nhiều táo nhập khẩu. Nhân viên cửa hàng khẳng định cửa hàng chỉ bán táo New Zealand, thế nhưng chiếc tem dán trên quả táo lại có chữ USA, tức là nguồn gốc đến từ Mỹ.

Trên địa bàn thành phố Hà Nội, có rất nhiều điểm bán hoa quả, không chỉ chợ mà còn trên các vỉa hè dọc theo nhiều con phố cũng bán đầy hoa quả với đủ loại màu sắc và cũng rất bắt mắt. Tại chợ Văn Quán, khi được hỏi về táo, lê và cam, một số tiểu thương ở chợ này niềm nở giới thiệu, rằng: “Bên chị có táo, lê Hàn Quốc”, chị khác nhắn tới “hoa quả nhà chị toàn hàng nhập khẩu, táo được nhập từ Mỹ”, trong khi tiêu thương khác giới thiệu “chị có cam Hà Giang”.

Tuy nhiên, theo quan sát của PV, bên ngoài một số thùng đựng hoa quả ngay bên cạnh có in dòng chữ bằng tiếng Trung Quốc kèm hình ảnh các loại hoa quả, nhưng người bán vẫn giới thiệu là hoa quả của Việt Nam. Thắc mắc về điều này, một tiểu thương, cho biết: “Thực chất đây đều là cam Trung Quốc, nhưng do lâu nay người tiêu dùng không ưa chuộng các mặt hàng từ Trung Quốc, cho nên mới phải nói là hàng Việt Nam, nếu không sẽ không bán được hàng và không được giá”.

Không chỉ vậy, một số cửa hàng bày bán nhiều loại dưa vàng có dán tem chữ Hàn Quốc. Trong vai khách hàng mua buôn, PV đã được bà chủ cửa ki ốt tiết lộ, loại dưa này thực chất là được trồng tại Việt Nam, nhưng chỉ cần dán tem chữ Hàn Quốc là có thể nghiễm nhiên trở thành dưa nhập khẩu. Bằng cách này thì không chỉ riêng dưa vàng, các loại trái cây khác từ Trung Quốc, việc thay đổi nguồn gốc, xuất xứ trở nên vô cùng dễ. Hơn nữa, không khó để có thể tìm mua các loại tem dán cho trái cây, với giá chưa đến 100 đồng/1 tem. Thậm chí, những cửa hàng buôn bán trái cây nhập khẩu có thể đặt hàng riêng tem cho mình với chữ của các nước khác nhau.

Có thể thấy, tình trạng hoa quả gắn nhãn mác giả nhập ngoại hiện nay cũng là nguyên nhân khiến khách hàng khó có thể trở thành người tiêu dùng thông thái vì việc phân biệt thật giả rất khó, khi mà công nghệ phù phép rồi "ngụy trang tem mác" của nhiều tiểu thương đã ở mức "thượng thừa". Chẳng hạn như với sản phẩm lê Hàn Quốc, một trong những loại hoa quả nhập khẩu rất được người dân Việt Nam ưa chuộng, và vì thế thường bị trà trộn bởi lê Trung Quốc. Những loại lê này được gắn tem mác có chữ tiếng Hàn, khiến người dân dễ dàng tin tưởng mà không cần kiểm chứng.

Người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức, và cản trọng khi lựa chọn mua sắm

Hiện nay tình trạng hoa quả không bảo đảm chất lượng, giả mạo xuất xứ vẫn tràn lan trên thị trường bởi người bán hiểu rõ tâm lý người mua. Hơn thế vì lợi nhuận thu được từ “mác” hàng nhập khẩu quá lớn và dễ tiêu thụ nên nhiều cơ sở bán hàng đã sử dụng chiêu trò nguỵ trang tem mác, mặc dù biết là sản phẩm không rõ nguồn gốc, hoặc không bảo đảm chất lượng, nhưng vì chạy theo lợi nhuận cho nên cố tình bán các sản phẩm này cho người dân.

Năm ngoái, hành vi gian dối về nguồn gốc xuất xứ lê Hàn Quốc của các cửa hàng bán trái cây nhập khẩu liên tục bị lực lượng Quản lý thị trường thành phố Hà Nội làm rõ khi tiến hành kiểm tra. Cụ thể, tại địa điểm kinh doanh 97 Trần Duy Hưng thuộc Công ty TNHH Thương mại và Xuất nhập khẩu KENLYVER, địa chỉ phường Trung Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội, rất nhiều các loại Lê được trưng bày để bán trong các tủ bảo quản hàng hóa. Giới thiệu với khách hàng, nhân viên tại đây cho biết, đối với mặt hàng Lê, tại cửa hàng 97 Trần Duy Hưng có 02 loại chính là “Lê sữa” và “Lê nâu” đều có xuất xứ chính hãng từ Hàn Quốc. Tùy từng sản phẩm, mỗi loại có mức giá khác nhau, trung bình từ 169.000 đồng/ kg – 250.000 đồng/kg. Đại diện cơ sở cũng không quên “cam đoan” với khách hàng về nguồn gốc xuất xứ chính hãng của sản phẩm này.

Tuy nhiên, khi Đội QLTT số 13, Cục QLTT thành phố Hà Nội có mặt kiểm tra, đại diện cơ sở kinh doanh từ chối trả lời các câu hỏi của lực lượng chức năng, bởi lý do “chỉ trông hộ cửa hàng”. Khi các chứng cứ được lực lượng QLTT thành phố Hà Nội đưa ra khá thuyết phục bởi vỏ ngoài hộp của những quả Lê được giới thiệu là “xuất xứ Hàn Quốc” kia lại mang dòng chữ “MADE IN CHINA”, nhân viên ở đây mới thừa nhận “cái này là Lê tầu” và các sản phẩm đăng bán tại cửa hàng là “bị vào nhầm mã” chứ không phải là Lê Hàn Quốc như trong các bill đã xuất.

Theo quy định, trái cây nhập khẩu phải có thông tin về xuất xứ, giấy chứng nhận kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm, hóa đơn, chứng từ mua, bán trái cây để phục vụ việc truy xuất nguồn gốc. Thế nhưng, việc đảm bảo quy định này trở nên rất mơ hồ, khi một số lượng lớn "lê nhái Hàn Quốc" được nhập về các cơ sở kinh doanh và bày bán tràn lan.

Đại diện Bộ Nông nghiệp Hàn Quốc, cho rằng hành vi giả mạo xuất xứ lê Hàn vẫn tái diễn. Các đối tượng thiết kế tem mác ngày càng tinh vi hơn, giống với nhãn mác lê Hàn để khiến người tiêu dùng bị nhầm lẫn. Không chỉ bày bán tại cửa hàng, lê Hàn Quốc bị giả mạo xuất xứ còn đang được rao bán trên mạng xã hội Facebook hay các sàn thương mại điện tử. Đây thực sự là một thách thức trong công tác kiểm soát của cơ quan quản lý thị trường, vì việc giao dịch mua bán đều diễn ra qua mạng.

Đối với các sản phẩm lê có xuất xứ từ Hàn Quốc, ngoài nhận diện bằng sticker có dán trên sản phẩm, người tiêu dùng có thể sử dụng điện thoại thông minh để quét QR code. Sản phẩm chính hãng sẽ dẫn đến đường link giới thiệu về sản phẩm đó, còn các sản phẩm giả mạo xuất xứ người tiêu dùng sẽ không truy cập được vào link đến trang web có logo Kpear.

Theo Tổng cục Quản lý thị trường, tình trạng giả nhãn hiệu, nhái thương hiệu hoặc mượn chi tiết hình ảnh của các thương nổi tiếng đã được bảo hộ là những vi phạm phổ biến nhất hiện nay đối với các hàng hoá đang lưu thông tại thị trường Việt Nam. Đáng chú ý, là tình trạng giả mạo xuất xứ trên các sản phẩm hoa quả nhập ngoại như lê, táo… đang rất phổ biến.

Để lành mạnh hóa thị trường hoa quả, bảo đảm an toàn sức khỏe người tiêu dùng, cùng với việc tiếp tục triển khai thực hiện Đề án “Tăng cường quản lý các cửa hàng kinh doanh trái cây trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2020-2025”, các ngành chức năng cũng cần tăng cường các biện pháp trong việc kiểm soát chặt chẽ mặt hàng hoa quả nhập khẩu; có hình thức xử phạt đủ sức răn đe đối với các trường hợp thay đổi nhãn mác, tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Người tiêu dùng cũng nên trang bị những nhận biết đầy đủ về tem mác với hàng hoá nhập khẩu, lựa chọn các cửa hàng uy tín để tránh mua phải hàng hoá không rõ xuất xứ, nguồn gốc, bảo đảm chất lượng, bảo vệ sức khỏe của chính mình và cả cộng đồng.

Minh Đức