Những ngày cận Tết Nguyên đán thị trường giỏ quà Tết rất sôi động, đa dạng về mẫu mã, giá cả. Tuy nhiên đây cũng là cơ hội để nhiều người bán trà trộn những mặt hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ, thậm chí là hàng giả, nhái.
Qua khảo sát của phóng viên, tại các siêu thị, cửa hàng, các giỏ quà Tết được trưng bày khá phong phú. Tuy nhiên, bên cạnh những giỏ quà chất lượng, cũng có nhiều tiểu thương lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người tiêu dùng đã cố tình đưa vào giỏ quà Tết mặt hàng kém chất lượng, không thương hiệu và nguồn gốc hoặc hết hạn sử dụng.
Thậm chí đã tư vấn cho khách hàng mua những sản phẩm giá rẻ, nhái thương hiệu sản phẩm bằng lời quảng cáo là hàng nhập khẩu.
Tình trạng lập lờ chất lượng cũng xảy ra tại các “chợ mạng”. Các website, mạng xã hội ngập tràn hình ảnh về các giỏ quà Tết có giá trị từ trên 200.000 đồng đến vài triệu đồng. Với tâm lý ngại đi mua, nhiều người chọn đặt hàng qua mạng.
Bánh kẹo có dấu hiệu nhái các thương hiệu lớn được rao bán trên mạng xã hội.
Tuy nhiên có thực tế là các loại rượu vang Chile, bánh kẹo nhập từ Malaysia, Thái Lan,… nhưng giá rao bán trên Shopee, Lazada chỉ hơn 300.000 đồng/giỏ kèm lời quảng cáo: "Hàng xách tay, nhập ngoại 100%, cam kết không bán hàng giả, hàng kém chất lượng".
Đây là loại hàng mà người tiêu dùng cần đặc biệt lưu ý vì đặc điểm chung của nó là các giỏ quà biếu này đều đóng gói kín mít. Người mua không thể sờ tận tay, đọc thông tin, kiểm tra chất lượng hàng trong giỏ quà.
Những tưởng hàng được nhận sẽ y như quảng cáo, tuy nhiên trên thực tế có không ít trường hợp khi nhận, người tiêu dùng mới tá hỏa vì vỏ một đằng, ruột một nẻo, dù hình thức hộp đựng bên ngoài rất đẹp và bắt mắt nhưng chất lượng của sản phẩm bên trong lại không tương xứng với giá thành, thậm chí còn trộn lẫn thêm hàng nhái, không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Một hộp bánh tên 'Orio' nhái thương hiệu, bao bì với thương hiệu 'Oreo'.
Bà Nguyễn Thị Thu (Thanh Xuân, Hà Nội) cho biết, mới đây bà có mua một giỏ quà để biếu trong dịp Tết. Nhìn bề ngoài giỏ quà rất bắt mắt, nhưng nhìn kỹ bên trong lại phát hiện một gói nho xanh và mứt dừa không có chữ bên ngoài.
Khi hỏi người bán hàng, bà nhận được câu trả lời lúng túng "đây là hàng handmade". Bà Thu thở phào nhẹ nhõm vì may chưa mua, chưa biếu quà cho người thân, không thì gặp "trái đắng".
Tại một chợ truyền thống tại quận Hà Đông, khách hàng thoải mái lựa chọn bánh kẹo của các loại thương hiệu đến từ Việt Nam và nhập khẩu từ nhiều nước. Tuy nhiên, xen lẫn trong niềm tin "hàng nhập khẩu" đó, nhiều người tiêu dùng đã phát hiện có những hộp bánh giống hệt thương hiệu nổi tiếng Danisa nhưng lại lấy cái tên na ná là Damisa.
Những thương hiệu bánh hàng nhái thường không có mã vạch, xuất xứ và hạn sử dụng nhập.
Hoặc các loại bánh nhái thương hiệu Chocopie thành Chocoopie, Choocopie, Chocopai; hàng nhái của hãng Custas vẫn mang màu vàng chủ đạo, nhưng lại ghi là Custard. Loại bánh quy Oreo cũng bị làm giả với thiết kế giống đến 80-90% nhưng tên lại là Ozeo, Oroe, Borio…
Đáng nói, các gian hàng bánh kẹo ở phố Hàng Giày, Hàng Buồm (quận Hoàn Kiếm) - thủ phủ bánh kẹo cân được bày bán la liệt với tiêu chí “3 không": Không nguồn gốc xuất xứ, không hạn sử dụng, không nhãn mác.
Theo giới thiệu của người bán hàng trên phố Hàng Buồm, chúng tôi chọn mua kẹo dẻo có vị cam được giới thiệu là hàng nhập khẩu Hàn Quốc có giá 110.000 đồng/0,5kg. Còn kẹo bánh có chữ Việt Nam thì giá 30.000-50.000 đồng/kg. Khi chúng tôi đề cập đến việc đóng gói giỏ quà thì người bán hàng đon đả nhận lời, nói mẫu mã nào cũng có.
Người tiêu dùng cần làm gì để phân biệt?
Vì vậy, để tránh mua phải hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, người tiêu dùng nên cẩn thận khi chọn mua sản phẩm để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Dưới đây là những lưu ý mà người tiêu dùng nên biết:
Phân biệt tên thương hiệu
Hiện nay trên thị trường, để nhái các thương hiệu nổi tiếng mà không bị luật bản quyền, các sản phẩm hàng giả, hàng nhái sẽ có tên khác bánh kẹo thật từ 1-2 chữ cái, đọc na ná như nhau.
Ví dụ, sản phẩm bánh chính hãng trên thị trường có tên Cosy, thì bánh nhái là “Gosy” hay “Cosi”; bánh thật tên Danisa, còn bánh giả là “Camisa”; bánh thật tên Tipo, bánh nhái lại thành “Tippo”... Ngoài ra, tên của thương hiệu giả có thể phát âm giống với thương hiệu thật như “Choco-Pie” và “Choco Pai”, “Custas” và “Custard” hay “Alpenliebe” và “Annabella”…
Chính vì thế người mua nên quan sát kỹ tên thương hiệu, tìm hiểu tại các phương tiện truyền thông, xem tên nhãn hàng có chính xác hay không.
Chú ý bao bì và đóng gói
Bao bì và đóng gói là một trong những yếu tố quan trọng để phân biệt hàng thật, hàng giả, hàng nhái. Tuy nhiên nay các sản phẩm giả, nhái có độ hoàn thiện cao gần giống hàng chính hãng tuy nhiên vẫn có một số điểm để người tiêu dùng có thể phát hiện ra.
Đối với hàng chính hãng, bao bì của sản phẩm chính hãng thường được thiết kế đẹp mắt, bắt mắt, sắc nét, có đầy đủ thông tin về sản phẩm như thành phần bánh, hàm lượng năng lượng, đơn vị sản xuất, hạn sử dụng… cụ thể. Trái ngược, bao bì của sản phẩm giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng thường có thiết kế đơn giản, in ấn mờ nhạt, địa chỉ cơ sở sản xuất chung chung, một số còn không có hạn sử dụng.
Bên cạnh đó, để xác nhận chất lượng của sản phẩm bánh kẹo dễ dàng nhất đó là phần hình thức và bên trong bởi hộp bánh, kẹo giả nhái bên trong vô cùng sơ sài.
Kiểm tra tem chống hàng giả
Tem chống hàng giả là một biện pháp bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, giúp người tiêu dùng có thể dễ dàng phân biệt hàng thật, hàng giả, hàng nhái. Các “gian thương” có thể làm nhái tem chống hàng giả để hòng qua mắt người tiêu dùng. Tuy nhiên, ta vẫn có thể nhận biết thông qua một số cách.
Đầu tiên, người dung có thể dùng đèn soi tia cực tím để kiểm tra, với tem chống hàng giả thật sẽ hiển thị đầy đủ thông tin doanh nghiệp cũng như ký hiệu bảo an của Bộ Công an. Ngược lại, với tem chống hàng giả “nhái”, bề mặt tem sẽ không hiển thị các thông tin này. Bên cạnh đó, người dùng có thể quan sát ở nhiều phía khác nhau bởi tem thật hiện nay sẽ có mã vạch phản quang 7 màu, còn tem giả thì không.
Người dân cần hết sức lưu ý tìm hiểu kỹ trước khi mua giỏ quà Tết.
Tiếp đó, người tiêu dùng có thể truy cập website của nhà sản xuất, nhập mã số và mã vạch của tem chống hàng giả để xác nhận. Các sản phẩm hiện nay đều có mã vạch và QR nên rất dễ để kiểm tra thương hiệu, thông tin về sản phẩm trên thị trường bằng sử dụng các ứng dụng trên smartphone như iCheck, Barcode Việt…
Kiểm tra chất lượng bánh
Ngoài những các cách thức trên, trực tiếp kiểm tra chất lượng sản phẩm là cách làm đơn giản và hiệu nghiệm nhất để xác nhận tình trạng thật/giả của sản phẩm bánh kẹo.
Các loại bánh kẹo, mứt từ các cơ sở sản xuất hàng kém chất lượng thường có màu sắc lòe loẹt, tươi sáng thường là do sử dụng màu công nghiệp phụ gia để đánh lừa người tiêu dùng.
Thêm vào đó, mùi hương hay vị của bánh kẹo hàng giả, hàng nhái sẽ có chất lượng thấp, bị mủn, bột và mùi vị không thể giống hệt như bánh kẹo thật. Cùng tạo ra một vị chua, vị ngọt nhưng khi sản xuất sử dụng thành phần chưa được cấp phép thì vẫn có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe như thường.
Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, các loại bánh kẹo có màu sắc lòe loẹt là do sử dụng màu công nghiệp chứa nhiều kim loại nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người sử dụng.
Ngoài ra, do quy trình sản xuất không kiểm soát chất lượng, không đảm bảo vệ sinh nên bánh kẹo giả có nguy cơ cao bị nhiễm kim loại nặng như aluminum, chì cũng như các vi khuẩn như Salmonella, E. coli và nhiều vi sinh vật có hại khác dẫn đến đe dọa đến sức khỏe người dùng.
Tìm mua ở các cơ sở uy tín
Bên cạnh việc kiểm tra độ thật/giả của các sản phẩm bánh kẹo trong dịp Tết, người tiêu dùng có thể tìm đến một phương án đơn giản hơn đó là tìm mua ở các đơn vị, cửa hàng uy tín.
Quang Anh