Nguyên nhân nào đẩy giá vé máy bay tăng cao?

Theo Cục Hàng không, giá vé máy bay của các hãng hàng không Việt Nam tăng nằm trong xu hướng chung trên thế giới, do chịu tác động bởi 5 nguyên nhân chính bao gồm giá nhiên liệu tăng cao, chênh lệch tỷ giá ngoại tệ, biến động giảm về đội tàu bay, giá thuê động cơ và phụ tùng tàu bay tăng cao và một phần nguyên nhân đến từ thực tế tình hình cung cầu vận tải hàng không.

Giá vé tăng tới 50%

Từ đầu năm đến nay, giá vé máy bay trung bình hạng phổ thông trên một số đường bay (đã bao gồm thuế, phí) của các hãng hàng không Việt Nam đều tăng so với cùng kỳ năm 2023, tuy nhiên vẫn luôn bảo đảm nằm trong khung giá dịch vụ vận chuyển hành khách theo quy định hiện hành.

Cụ thể, đối với đường bay Hà Nội - TP.HCM, giá vé 1 chiều trung bình của Vietnam Airlines khoảng 2,64 triệu đồng/vé, tăng 14% so với cùng kỳ năm 2023; Vietjet Air khoảng 1,74 triệu đồng/vé, tăng 25%; Bamboo Airways khoảng 2 triệu đồng, tăng 11% và Vietravel Airlines khoảng 1,5 triệu đồng, tăng 15%.

Đối với đường bay từ Hà Nội và TP.HCM đi/đến Đà Nẵng, giá vé trung bình 1 chiều của Vietnam Airlines khoảng 1,8 triệu đồng/vé (+17-26%); Vietjet Air khoảng 1,3-1,5 triệu đồng (+32-38%); Bamboo Airways khoảng 1,3-1,6 triệu đồng (+13-29%) và Vietravel Airlines khoảng 1,1- 1,4 triệu đồng/chặng 1 chiều.

Đối với đường bay Hà Nội - Phú Quốc, giá vé trung bình của Vietnam Airlines khoảng 2,7 triệu đồng/chiều (+14%), Vietjet Air xấp xỉ 1,8 triệu đồng/chiều (+50%).

Đối với đường bay Hà Nội - Nha Trang, giá vé trung bình của Vietnam Airlines khoảng 2 triệu đồng/chiều (+7%); Vietjet Air khoảng 1,55 triệu đồng/chiều (+39%); Bamboo Airways khoảng 1,45 triệu đồng/chiều (+3%).

Cục Hàng không khẳng định mức giá này chỉ vào khoảng 38-68% so với mức giá tối đa của từng đường bay theo quy định.

Cùng với đó, đại diện cơ quan quản lý hàng không cho biết thêm trong dịp nghỉ lễ 30/4-1/5 vừa qua, nhu cầu đi lại bằng đường hàng không tăng cao, ngoài số hành khách đặt sớm có thể mua được vé máy bay ở dải giá thấp, số còn lại đặt muộn, sát ngày bay thì phải trả tiền mua cao hơn.

Cá biệt có thời điểm, đường bay sớm lấp đầy nên việc mua được vé sẽ khó khăn hơn và giá vé sẽ cao hơn.

Nguyên nhân nào đẩy giá vé máy bay tăng cao?

Trong văn bản báo cáo Bộ GTVT về tình hình giá vé máy bay nội địa trong 4 tháng đầu năm 2024, Cục Hàng không cho biết, giá vé máy bay của các hãng hàng không Việt Nam tăng nằm trong xu hướng chung trên thế giới, do chịu tác động bởi 5 nguyên nhân chính.

Thứ nhất là giá nhiên liệu tăng cao

Theo số liệu cập nhật của IATA, giá nhiên liệu Jet-A1 khu vực châu Á ngày 26/4/2024 là 100,25 USD/thùng. Cục Hàng không tính toán, với biến động của giá Jet A1 và tỷ giá USD/VND, chi phí nhiên liệu tháng 4/2024 của các hãng hàng không tăng 56,55% so với tháng 12/2014 và tăng 74,27% so với tháng 9/2015.

Điều này đã tác động làm tổng chi phí tăng 37,66% so với tháng 12/2014 và tăng 53,24% so với tháng 8/2015 (là thời điểm ban hành quy định về khung giá vận chuyển trên chặng bay nội địa).

Bên cạnh đó, tháng 4/2024, giá nhiên liệu bay Jet A1 khu vực châu Á là 100,25 USD/thùng, tương đương mức giá giai đoạn tháng 4/2023 (100,17 USD/thùng). Tuy nhiên, tỷ giá giai đoạn tháng 4/2024 (1 USD = 25.454 VND) biến động tăng 8% so với tháng 4/2023 (1 USD = 23.620 VND).

Với tỷ trọng các chi phí có gốc ngoại tệ của các hãng hàng không chiếm khoảng 75% tổng chi phí, chỉ tính riêng biến động của tỷ giá đã khiến chi phí của các hãng hàng không tăng gần 6% so với cùng kỳ.

Thứ hai là chênh lệch tỷ giá ngoại tệ

Xét về yếu tố đầu vào, khi so sánh với năm 2019, giá nhiên liệu trong quý I/2024 đã tăng 28 USD/thùng, tương đương 38,2% chi phí, qua đó làm chi phí khai thác toàn mạng phát sinh thêm 1.409 tỷ đồng. Nếu quy đổi ra đơn vị chuyến bay, mỗi 1 USD giá nhiên liệu tăng sẽ làm chi phí chuyến bay quý 1/2024 tăng thêm 56,7 USD/chuyến.

Đồng thời, tỷ giá VND/USD trong quý 1/2024 đã tăng 1.300 đồng (tương đương 5,6%) so với năm 2019, dẫn đến chi phí hoạt động vận tải hàng không phát sinh thêm khoảng 823 tỷ đồng. Tỷ giá bình quân trong quý 2/2024 tăng làm chi phí tăng mỗi chuyến bay 23 triệu đồng.

Chưa kể, do nhiều chi phí vận hành hoạt động của hãng hàng không (thuê tàu bay, giá điều hành bay quốc tế …) được thanh toán bằng ngoại tệ (chủ yếu là USD) dẫn đến tăng chi phí cho hãng hàng không.

Thứ ba, do biến động giảm về đội tàu bay

Theo Cục Hàng không, đến ngày 2/5/2024, tổng số tàu bay của các hãng hàng không Việt Nam là 199 chiếc, giảm 32 tàu bay so với năm 2023. Trong đó, số lượng tàu bay đang khai thác thực tế dao động từ 165-170 tàu bay, giảm khoảng 40-45 tàu bay so với bình quân tàu bay khai thác trong năm 2023.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm số lượng tàu bay của các hãng là nhà sản xuất động cơ Pratt&Whitney (PW) đã thực hiện triệu hồi động cơ PW1100 để kiểm tra và sửa chữa chuyên sâu nhằm khắc phục lỗi sản xuất (ước tính có thể ảnh hưởng đến 600-700 động cơ PW1100 đang khai thác trên các đội bay hoạt động trên toàn thế giới).

Tại Việt Nam, các động cơ này đang được sử dụng trên một số tàu bay A321NEO khai thác bởi Vietnam Airlines và VietJet Air nên sự việc này làm cho một số tàu bay phải dừng khai thác trong năm 2024 và năm 2025 (thời điểm dừng tàu bay bắt đầu từ tháng 1/2024).

Thời gian đưa động cơ đi sửa chữa bị kéo dài. Năm 2019 chỉ cần 75 ngày thì hiện nay (2024) theo thông báo của PW cần 140-160 ngày, trường hợp đặc biệt lên đến 365 ngày.

Ngoài ra, kế hoạch nhận tàu bay của các hãng HKVN trong năm 2024 bị ảnh hưởng. Vietjet Air sẽ không nhận thêm bất kỳ tàu bay nào; Vietnam Airlines chỉ nhận thêm 02 tàu bay B787 vào tháng 6 và tháng 7/2024; các hãng hàng không khác đều thông báo không tìm được tàu bay thuê theo kế hoạch.

Đồng thời, các hãng hàng không Pacific Airlines và Bamboo thực hiện việc tái cơ cấu đội tàu bay nhằm tối ưu công tác quản trị, tiết giảm chi phí, tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh. Theo đó, hiện tại Pacific Airlines không khai thác tàu bay nào (giảm 10 tàu so năm 2023) và Bamboo chỉ khai thác 5 tàu (giảm 25 tàu so với năm 2023).

Thứ tư là giá thuê động cơ và phụ tùng tàu bay tăng cao

Đơn cử, giá thuê động cơ đối với Airbus A321 là 48-50 nghìn USD/tháng vào năm 2019, tăng lên 80-100 nghìn USD/tháng vào năm 2024. Giá thuê tàu bay Boeing B-787 là 160 nghìn USD/tháng vào năm 2022, tăng lên 370 nghìn USD/tháng vào năm 2024.

Chưa kể, giá phụ tùng vật tư cũng đều tăng từ 10-13% so với thời điểm trước năm 2019.

Cuối cùng là thực tế tình hình cung cầu vận tải hàng không

Theo đó, việc giảm cung vận tải nội địa do giảm tàu bay là nguyên nhân ảnh hưởng đến biến động về giá vé, đặc biệt trong thời điểm cầu vận chuyển hàng không tăng cao do nhu cầu đi lại của hành khách tăng vào các dịp lễ, tết.

Cục Hàng không dự báo, tình trạng chênh lệch cung cầu này, dự báo sẽ tiếp tục xảy ra trong giai đoạn cao điểm Hè 2024. Điều này cũng gây ra áp lực nhất định lên giá vé trên các chặng bay nội địa, đặc biệt là các chặng bay đến các điểm du lịch, nghỉ dưỡng.

Giá sẽ còn tăng?

Theo Cục Hàng không, giá vé máy bay của các hãng hàng không Việt Nam tăng nằm trong xu hướng chung trên thế giới do chịu tác động bởi các nguyên nhân chính gồm giá nhiên liệu tăng cao, chênh lệch tỷ giá ngoại tệ, việc triệu hồi động cơ của nhà sản xuất Pratt & Whitne, giá thuê tàu bay tăng cao và tình hình cung cầu vận tải hàng không.

Đến ngày 2/5, tổng số tàu bay của các hãng là 199 chiếc, giảm 32 tàu bay so với năm 2023, trong đó số lượng tàu bay đang khai thác thực tế dao động 165-170 tàu bay, giảm khoảng 40-45 tàu bay so với bình quân tàu bay khai thác trong năm 2023.

Bên cạnh đó, kế hoạch nhận tàu bay của các hãng trong năm 2024 cũng bị ảnh hưởng. Vietjet Air cho biết sẽ không nhận thêm bất kỳ tàu bay nào trong khi Vietnam Airlines chỉ nhận thêm 2 tàu bay B787 vào tháng 6 và tháng 7 năm nay. Các hãng hàng không khác đều thông báo không tìm được tàu bay thuê theo kế hoạch.

Ngoài ra, việc giảm cung vận tải nội địa do giảm tàu bay là nguyên nhân ảnh hưởng đến biến động về giá vé, đặc biệt trong thời điểm cầu vận chuyển hàng không tăng cao do nhu cầu đi lại của hành khách tăng vào các dịp lễ, Tết.

Theo Cục Hàng không, tình trạng chênh lệch cung cầu này sẽ tiếp tục xảy ra trong giai đoạn cao điểm hè 2024. Điều này cũng gây ra áp lực nhất định lên giá vé trên các chặng bay nội địa, đặc biệt là các chặng bay đến các điểm du lịch, nghỉ dưỡng.

Theo những nghiên cứu và đánh giá của Hiệp hội các hãng hàng không châu Á - Thái Bình Dương (AAPA), giá vé máy bay trên thế giới hiện nay và trong thời gian tới sẽ có xu hướng tăng cao hơn.

Hồng Quang