Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm lãi suất tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5%/năm đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời tập trung giảm lãi suất cho vay 1,5–2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Ngân hàng không thực hiện nghiêm chỉ đạo có thể bị xem xét điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cuối năm 2026 và giao room thấp hơ
Yêu cầu giảm lãi suất huy động, cho vay
Ngày 18/10, NHNN ban hành Công văn số 9608/NHNN-CSTT về triển khai các giải pháp hoạt động của tổ chức tín dụng nhằm góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng. Theo đó, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và cơ quan quản lý về lãi suất; tập trung tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và triển khai đồng bộ các giải pháp để giảm mặt bằng lãi suất.
Trước mắt, các ngân hàng phải điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5%/năm đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, không đua tăng lãi suất huy động hoặc cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn an ninh tài chính – tiền tệ. Đối với lãi suất cho vay, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng tập trung giảm từ 1,5–2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.
Ngân hàng Nhà nước yêu cầu giảm lãi suất
Cùng với việc giảm lãi suất, các ngân hàng được yêu cầu hướng dòng vốn tín dụng vào sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng kinh tế; ưu tiên cấp tín dụng cho các công trình, dự án trọng điểm, khả thi phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, cũng như các ngành, lĩnh vực được khuyến khích như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Tuy nhiên, NHNN nhấn mạnh yêu cầu không hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng, không đánh đổi chất lượng tín dụng để tăng quy mô cho vay. Các tổ chức tín dụng phải bảo đảm cân đối giữa huy động vốn và tín dụng, kiểm soát rủi ro thanh khoản, mất cân đối kỳ hạn và tăng cường quản lý việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn.
Không tuân thủ sẽ bị siết 'room' tín dụng
Đáng chú ý, NHNN nêu rõ các biện pháp có thể áp dụng đối với tổ chức tín dụng không thực hiện nghiêm chỉ đạo về lãi suất hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường, làm phát sinh rủi ro trong hoạt động ngân hàng.
Theo văn bản, từ nay đến cuối năm 2026, ngoài việc xử lý theo quy định pháp luật, căn cứ tính chất và mức độ rủi ro, NHNN có thể xem xét điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026, giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp trong năm 2027 hoặc yêu cầu tổ chức tín dụng thực hiện một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.
Như vậy, việc chấp hành chỉ đạo về lãi suất có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dư địa tăng trưởng tín dụng của từng ngân hàng, không chỉ trong những tháng cuối năm nay mà còn trong năm 2027.
NHNN đồng thời yêu cầu chủ tịch hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng thành viên, tổng giám đốc cùng các bộ phận kiểm tra, kiểm toán, giám sát và tuân thủ chịu trách nhiệm về việc thực hiện chỉ đạo, cũng như bảo đảm an toàn, hiệu quả hoạt động của tổ chức tín dụng.
Siết kiểm soát rủi ro, không che giấu nợ xấu
Bên cạnh yêu cầu giảm lãi suất, NHNN yêu cầu các ngân hàng kiểm soát chặt hoạt động cấp tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng và nhóm khách hàng có dư nợ lớn. Các tổ chức tín dụng cần theo dõi rủi ro tập trung tín dụng, cơ cấu tín dụng theo khách hàng và các dự án quy mô lớn; đồng thời đa dạng hóa danh mục cho vay, kết hợp theo dõi diễn biến giá bất động sản, thanh khoản thị trường, tồn kho dự án và tình hình phát hành trái phiếu doanh nghiệp để nhận diện rủi ro.
Yêu cầu các ngân hàng kiểm soát chặt tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro
Cơ quan quản lý cũng yêu cầu kiểm soát việc cấp tín dụng để góp vốn, mua cổ phần chưa niêm yết; góp vốn thực hiện dự án chưa đủ điều kiện kinh doanh hoặc bù đắp tài chính không đáp ứng quy định. NHNN nghiêm cấm việc lập hồ sơ tín dụng nhằm rút vốn sử dụng sai mục đích, lách giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng hoặc nhóm khách hàng liên quan, hay né tránh sự kiểm soát dòng tiền.
Đối với tài sản bảo đảm, các ngân hàng phải định giá sát giá trị thị trường, thường xuyên đánh giá lại và có biện pháp xử lý khi giá trị tài sản suy giảm, phù hợp với mức độ rủi ro và khả năng thanh khoản của từng loại tài sản.
Về chất lượng tín dụng, NHNN yêu cầu theo dõi sát nợ nhóm 2, nợ xấu, các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro, nợ ngoại bảng và nợ đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Việc phân loại nợ, trích lập dự phòng phải đầy đủ, kịp thời, phản ánh trung thực chất lượng tín dụng; không che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro.
Các tổ chức tín dụng cũng phải kiểm soát chặt các khoản lãi dự thu có giá trị lớn, kéo dài hoặc tiềm ẩn khó thu hồi; bảo đảm việc chia cổ tức và phân phối lợi nhuận phản ánh thực chất tình hình hoạt động.
Ngoài ra, NHNN yêu cầu các ngân hàng rà soát danh mục khách hàng có dư nợ lớn, xác định và kiểm soát các pháp nhân, cá nhân có mối quan hệ tiềm ẩn rủi ro, đồng thời tăng cường giám sát các giao dịch với cổ đông và người có liên quan của cổ đông.
Trung Anh