Cuộc khủng hoảng kéo dài trong lĩnh vực bất động sản của Trung Quốc là gánh nặng lớn nhất đối với giá thép. Sản lượng cũng có khả năng giảm vào năm tới do nhu cầu yếu hơn và sự tích tụ của các kho dự trữ sẽ gây thêm áp lực lên giá thép.
Nhiều rào cản giá thép hồi phục
Trong nước, thị trường thép nội địa và xuất khẩu của Việt Nam dự báo phục hồi tích cực cả về giá và sản lượng trong năm 2024 do tăng giải ngân đầu tư công và thị trường bất động sản hồi phục.
Thực tế, giá thép trong nước đã tăng 4 lần liên tiếp trong khoảng một tháng qua với mức tăng lũy kế hơn 300.000-500.000 đồng/tấn. Đợt điều chỉnh giá bắt đầu từ cuối tháng 11 sau gần 3 tháng đứng yên. Tuy nhiên, mặt bằng giá cả loại vật liệu này cũng chỉ ngang mức tháng 7 năm nay và tiệm cận tháng 8/2022, tức vẫn nằm trong vùng giá thấp của khoảng 3 năm gần đây.
Giá thép tăng liên tục khi thị trường đang vào mùa cao điểm xây dựng cuối năm. Tuy các dự án bất động sản dân cư vẫn còn đình trệ, thói quen xây và sửa chữa nhà ở của người dân giúp ngành xây dựng ấm dần lên. Thêm vào đó, các công trình công cộng cũng được gấp rút triển khai để kịp hoàn thành trước năm mới.
Tuy nhiên, với vị thế luôn chiếm hơn 50% sản lượng thép sản xuất hàng năm trên thế giới, hoạt động của ngành thép Trung Quốc có ảnh hưởng lớn tới ngành thép toàn cầu. Ngay cả giá thép tại thị trường nội địa của nước này cũng có tác động lớn tới thị trường thép toàn cầu.
Dữ liệu lịch sử cũng cho thấy, giá thép tại Việt Nam có biến động khá tương đồng, đôi khi là chậm hơn so với phản ứng của giá thép Trung Quốc.
Hoạt động xây dựng Trung Quốc vẫn trầm lắng
Theo Reuters, các quan chức tại Viện Nghiên cứu và Kế hoạch Công nghiệp Luyện kim Trung Quốc (MPI) cho biết trong một cuộc họp báo rằng nhà sản xuất thép hàng đầu thế giới sẽ tiêu thụ 890 triệu tấn trong năm nay, khiến nước này thặng dư đáng kể nguồn cung.
Dữ liệu chính thức vào tuần trước cho thấy Trung Quốc đã sản xuất 952 triệu tấn thép thô trong 11 tháng đầu năm 2023, tăng 1,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Giả sử sản lượng trong tháng 12 ít nhất là 75 triệu tấn thì tổng sản lượng hàng năm có thể đạt khoảng 1,03 tỷ tấn, cao hơn mức 1,01 tỷ tấn vào năm 2022.
Nước này cũng đã xuất khẩu 83 triệu tấn sản phẩm thép trong năm nay, mức cao nhất kể từ năm 2016 và nhiều hơn dự báo trước đó.
Ngành thép của nước này đã chịu áp lực đáng kể từ lĩnh vực bất động sản ngập trong nợ nần. Các nhà nghiên cứu tại MPI cho biết nhu cầu thép xây dựng trong năm nay sẽ giảm 4,8% so với năm 2022 xuống còn 506 triệu tấn. Năm 2024, nhu cầu thép sẽ giảm xuống còn 875 triệu tấn, trong đó, nhu cầu thép xây dựng giảm 4%.
Xây dựng bất động sản chiếm khoảng 35% nhu cầu thép của Trung Quốc và lĩnh vực này đã gặp khó khăn trong năm nay bởi các nhà phát triển lớn gặp phải khủng hoảng thanh khoản và doanh số bán hàng giảm. Doanh số bán hàng theo diện tích sàn trong 10 tháng giảm 7,8% so với cùng kỳ năm ngoái.
Tuy nhiên, hy vọng về sự phục hồi trong những tháng tới đã được khơi dậy bởi các động thái của Trung Quốc nhằm kích thích lĩnh vực này bằng cách nới lỏng các yêu cầu cho vay. Tâm lý thị trường được chấn an hơn khi giá nhà mới tăng nhẹ trong tháng 11, mức tăng hàng tháng thứ ba liên tiếp.
Hoạt động tiêu thụ thép ở một số ngành khác vẫn tăng trưởng, trong đó, sản xuất ô tô của Trung Quốc đạt mức cao kỷ lục trong tháng 11 với gần 3,1 triệu chiếc, tăng 7% so với tháng 10 và 29% so với tháng 11 năm ngoái.
Nhu cầu từ lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng sẽ giúp bù đắp phần nào sự suy giảm của thị trường bất động sản.
Ông Xiao Bangguo, Phó Chủ tịch MPI cho biết: “Việc phát hành một nghìn tỷ nhân dân tệ nợ chính phủ cũng như các khoản nợ của chính quyền địa phương sẽ được giải quyết trong quý IV/2023, hỗ trợ lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng vào năm 2024”.
Trong khi đó, ông Guan Zhijie, Phó Tổng kỹ sư tại MPI, cho biết xuất khẩu thép của Trung Quốc trong năm tới có thể giảm nhẹ do tăng trưởng kinh tế ở nước ngoài chậm lại.
Thép Trung Quốc 'tấn công' thị trường Việt Nam
Đông Nam Á là thị trường xuất khẩu trọng điểm thép của Trung Quốc. Số liệu ghi nhận hồi tháng 9 cho biết, xuất khẩu thép của quốc gia tỷ dân sang Thái Lan đã tăng khoảng 60% so với cùng kỳ năm ngoái, xuất khẩu vào Malaysia tăng khoảng 80%, xuất khẩu sang Indonesia tăng gấp đôi và sang Việt Nam tăng gấp hơn 4 lần.
Nguồn thép xuất ra bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc tăng cao trong bối cảnh cầu trên thị trường bất động sản nước này vẫn chưa thực sự cải thiện. Phía Nam của Trung Quốc đã bắt đầu xuất hiện mưa và tuyết, đóng băng tại các sông gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới giao thông và việc vận chuyển, xây dựng ngoài trời.
Riêng 4 thành phố lớn là Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu và Thâm Quyến đã có thêm các giải pháp cho thị trường bất động sản. Nhiều khả năng đà giảm sẽ chậm dần lại nhưng nếu muốn tăng được chắc chắn phải có cú huých mạnh từ chính sách.
Giới phân tích nhận định thị trường thép tại đất nước tỷ dân nhìn chung vẫn còn yếu, giá các mặt hàng thép xây dựng giảm 10-50 nhân dân tệ/tấn tùy khu vực, một số nơi tăng nhẹ 10 nhân dân tệ/tấn nhưng giao dịch ảm đạm.
Nhằm giải tỏa áp lực tồn kho lớn, việc thép giá rẻ từ Trung Quốc tràn vào các thị trường Đông Nam Á là điều hoàn toàn dễ hiểu. Tuy nhiên, điều này cũng đồng thời gây sức ép lên các nhà sản xuất thép khu vực này trong đó có Hòa Phát, Nam Kim,..
Trung Anh