Phát triển mô hình lưu trú ngắn hạn bền vững tại TPHCM cần đặt trong khuôn khổ quản lý phù hợp

Sở Du lịch TP.HCM cho rằng, mô hình lưu trú ngắn hạn qua nền tảng cần đặt trong khuôn khổ quản lý phù hợp nhằm vừa phát huy hiệu quả kinh tế, vừa bảo đảm an ninh trật tự, quyền lợi của du khách, cộng đồng cư dân và sự phát triển ổn định của thị trường lưu trú du lịch thành phố.

Xu hướng phát triển tất yếu

Sở Du lịch TP.HCM đánh giá sự phát triển của các nền tảng đặt phòng trực tuyến như Airbnb, Agoda hay Booking.com đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của mô hình kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực lưu trú tại thành phố. Đây cũng là xu hướng phát triển tất yếu, phản ánh sự năng động của thị trường du lịch cũng như khả năng hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của thành phố.

Sau đại dịch COVID-19, xu hướng du lịch toàn cầu đã có nhiều thay đổi. Nhiều du khách có nhu cầu lưu trú dài ngày hơn, kết hợp nghỉ dưỡng và làm việc từ xa (digital nomads), cũng như ưu tiên các không gian lưu trú có tính riêng tư, linh hoạt và mang lại trải nghiệm sinh hoạt gần gũi như tại địa phương. Mô hình căn hộ lưu trú ngắn hạn với đầy đủ tiện ích như bếp, máy giặt, không gian sinh hoạt chung… đã phần nào đáp ứng nhu cầu của nhóm khách gia đình, khách đi theo nhóm hoặc khách quốc tế lưu trú dài ngày.

Bên cạnh đó, mô hình lưu trú ngắn hạn qua nền tảng đang trở thành một kênh bổ trợ hiệu quả cho ngành du lịch thành phố trong bối cảnh kinh tế số và xã hội công nghệ phát triển mạnh mẽ hiện nay.

Trước hết, mô hình này góp phần đa dạng hóa và tối ưu hóa nguồn cung lưu trú. Song song với hệ thống khách sạn truyền thống, các căn hộ lưu trú ngắn hạn cung cấp thêm nhiều lựa chọn đa dạng về mức giá, loại hình không gian và vị trí lưu trú, phù hợp với nhu cầu của nhiều phân khúc khách khác nhau. Đặc biệt vào các dịp cao điểm du lịch, lễ, Tết hoặc khi thành phố tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao, hội nghị, triển lãm quy mô lớn, nguồn cung từ các nền tảng lưu trú trực tuyến đã góp phần hỗ trợ nâng cao năng lực phục vụ và hạn chế tình trạng quá tải cục bộ tại một số khu vực trung tâm.

Đồng thời, mô hình này cũng góp phần thu hút nhóm khách quốc tế, chuyên gia nước ngoài, khách lưu trú dài ngày và khách gia đình - những nhóm khách có xu hướng ưu tiên không gian lưu trú linh hoạt, riêng tư và gần gũi với đời sống địa phương. Thông qua trải nghiệm lưu trú tại các khu dân cư, du khách có điều kiện tiếp cận sâu hơn với văn hóa, ẩm thực và sinh hoạt thường nhật của người dân thành phố.

Một tác động tích cực khác là góp phần lan tỏa dòng khách và nguồn thu du lịch ra ngoài khu vực trung tâm. Hoạt động lưu trú tại các căn hộ ở nhiều khu vực khác nhau đã thúc đẩy nhu cầu sử dụng các dịch vụ ăn uống, mua sắm, vận chuyển và tiêu dùng tại địa phương, từ đó tạo thêm nguồn thu cho các hộ kinh doanh, dịch vụ phụ trợ và cộng đồng dân cư xung quanh.

Cần có cơ chế quản lí phù hợp

Bên cạnh những mặt tích cực, Sở Du lịch cũng nhận thấy việc phát triển nhanh và mang tính tự phát của mô hình này trong thời gian qua đã đặt ra nhiều vấn đề trong công tác quản lý Nhà nước, nhất là liên quan đến các nội dung như điều kiện kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch; đăng ký kinh doanh và thực hiện nghĩa vụ thuế; bảo đảm an ninh trật tự; phòng cháy, chữa cháy; quản lý cư trú; bảo vệ môi trường; bảo đảm quyền và lợi ích của cư dân sinh sống tại các khu chung cư.

Quan điểm xuyên suốt của Sở Du lịch là khuyến khích phát triển đa dạng các loại hình dịch vụ du lịch nhằm nâng cao sức cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách. Tuy nhiên, mọi hoạt động kinh doanh cần được thực hiện trên cơ sở tuân thủ đúng quy định pháp luật, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển du lịch, quyền lợi của du khách, cộng đồng dân cư và yêu cầu quản lý đô thị của thành phố.

Để mô hình này phát triển bền vững, cần đặt trong khuôn khổ quản lý phù hợp nhằm vừa phát huy hiệu quả kinh tế, vừa bảo đảm an ninh trật tự, quyền lợi của du khách, cộng đồng cư dân và sự phát triển ổn định của thị trường lưu trú du lịch thành phố.

Đảm bảo chất lượng điểm đến

Để phát huy những mặt tích cực của mô hình lưu trú ngắn hạn qua nền tảng trực tuyến, cũng như bảo đảm công tác quản lý Nhà nước, an ninh trật tự và chất lượng điểm đến du lịch, Sở Du lịch TP.HCM đề xuất hoàn thiện đồng bộ hành lang pháp lý.

Cụ thể, Sở kiến nghị các cơ quan Trung ương (Bộ Xây dựng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) sớm có hướng dẫn cụ thể tháo gỡ điểm nghẽn giữa Luật Nhà ở và Luật Du lịch; cần có quy định rõ ràng về việc kinh doanh các căn hộ trong khu đô thị như khu vực nào được phép kinh doanh căn hộ phục vụ khách du lịch, quy mô căn hộ như thế nào, và bắt buộc phải có sự đồng thuận của Ban quản trị/cư dân liên quan.

Sở này cũng kiến nghị các cơ quan quản lý Trung ương yêu cầu các nền tảng xuyên biên giới (Airbnb, Agoda, Booking...) phải phối hợp với cơ quan quản lý Nhà nước tại Việt Nam; theo đó, chỉ cho phép đăng tải và nhận đặt phòng đối với các cơ sở đã có giấy phép kinh doanh, mã số thuế, thông báo kết quả kiểm tra điều kiện tối thiểu của Sở Du lịch hoặc quyết định xếp hạng sao (đối với các căn hộ đã được xếp hạng). Đồng thời, nền tảng phải có trách nhiệm cung cấp dữ liệu giao dịch cho cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan Thuế định kỳ.

Cùng với đó, yêu cầu bắt buộc 100% các cơ sở kinh doanh lưu trú (bao gồm cả ngắn hạn, homestay, căn hộ du lịch) phải thực hiện khai báo lưu trú (bao gồm cả người nước ngoài và người Việt Nam). Việc này giúp tự động hóa công tác khai báo lưu trú, đảm bảo an ninh trật tự và quản lý hoạt động lưu trú của khách du lịch một cách chặt chẽ nhất.

Trong thời gian tới, Sở Du lịch sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan và chính quyền địa phương tăng cường rà soát, kiểm tra hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch trên địa bàn; kịp thời hướng dẫn, chấn chỉnh và xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định pháp luật, đặc biệt đối với các trường hợp không bảo đảm điều kiện tối thiểu phục vụ khách du lịch, không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, môi trường hoặc hoạt động không đúng quy định pháp luật hiện hành.

Nguyễn Trang