Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho biết Bộ Thương mại và Công nghiệp Philippines (DTI) đã ban hành kết luận sơ bộ vụ việc điều tra áp dụng biện pháp tự vệ đối với sản phẩm xi măng nhập khẩu vào Philippines.
Theo đó, sản phẩm bị điều tra là xi măng thuộc các mã HS 2523.29.90 và 2523.90.00. Giai đoạn điều tra: từ năm 2019 đến tháng 6 năm 2024.
Vụ việc được Bộ Công Thương Philippines khởi xướng điều tra sơ bộ theo quy định tại Điều 6, Luật điều tra tự vệ số 8800 (Safeguard Measure Act – Repulic Act No. 8800) trên cơ sở các thông tin ban đầu do Cục Hải quan Philippines và các thành viên của Hiệp hội các nhà sản xuất xi măng Philippines cung cấp cho thấy sự gia tăng của xi măng nhập khẩu đã dẫn đến những thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất xi măng trong nước.
Trong danh sách 38 doanh nghiệp xuất khẩu xi măng vào Philippines do Cục Hải quan Philippines cung cấp cho cơ quan điều tra có 18 doanh nghiệp Việt Nam. Cơ quan điều tra (Bộ Công Thương Philippines) sẽ đặt ra các câu hỏi và yêu cầu các doanh nghiệp có liên quan trả lời và cung cấp thông tin.
Sau khi ban hành thông báo khởi xướng điều tra vào ngày 31/10/2024, DTI đã gửi bản câu hỏi cho các bên liên quan bao gồm các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam. Trong số các nhà xuất khẩu nước ngoài được biết, có 05 công ty Việt Nam được nêu tên đã nộp bản trả lời câu hỏi tới DTI.
Theo đó, DTI sơ bộ kết luận trong giai đoạn 2019 đến 2024, lượng nhập khẩu sản phẩm bị điều tra đã gia tăng cả về mặt tuyệt đối và tương đối so với sản lượng sản xuất của ngành công nghiệp; đồng thời tồn tại mối quan hệ nhân quả giữa sự tăng lượng nhập khẩu sản phẩm bị điều tra và thiệt hại nghiêm trọng đối với ngành sản xuất nội địa Philippines. Ngoài ra, số liệu của DTI cho thấy thị phần nhập khẩu của Việt Nam vào Philippines chiếm tỷ lệ cao nhất, 94,4% năm 2024 (tăng từ 79,4% năm 2019).
Ngoài ra, căn cứ Mục 8 của Đạo luật RA8800, trong đó quy định rằng “trong những trường hợp nghiêm trọng mà sự chậm trễ có thể gây ra thiệt hại khó khắc phục và theo quyết định sơ bộ rằng việc gia tăng hàng nhập khẩu là nguyên nhân chủ yếu gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho ngành công nghiệp trong nước”, biện pháp tự vệ tạm thời dưới hình thức đặt cọc tiền mặt trị giá 400 peso/MT (tương đương khoảng 178.500 VNĐ/MT) hoăc 16 peso/bao 40kg xi măng (tương đương khoảng 7.140 VNĐ/bao 40kg) sẽ được áp dụng trong thời gian vụ việc được Ủy ban thuế quan điều tra chính thức.
Thời hạn áp dụng là 200 ngày kể từ ngày Cục Hải quan Philippines ban hành Lệnh áp thuế. Việt Nam không thuộc danh sách các nước đang phát triển được loại trừ do có lượng nhập khẩu đáng kể vào Philippines.
Tiếp theo kết luận sơ bộ này, vụ việc sẽ được chuyển đến Ủy ban thuế quan (Tariff Commission) điều tra chính thức nhằm xác định xem có cần thiết áp dụng biện pháp tự vệ chính thức hay không.
Thương vụ Việt Nam tại Philippines cho biết trước đây, Philippines cũng đã từng điều tra và áp thuế tự vệ tạm thời đối với xi măng Việt Nam, đồng thời điều tra chống bán phá giá đối với xi măng nhập khẩu từ Việt Nam. Đến năm 2022, mặc dù Ủy ban thuế Philippines kiến nghị tiếp tục áp thuế tự vệ đối với xi măng nhập khẩu từ Việt Nam nhưng Bộ Công Thương Philippines đã không đồng tình và quyết định không tiếp tục áp thuế tự vệ mà chỉ áp thuế chống bán phá giá đối với xi măng nhập khẩu từ Việt Nam.
Việc Bộ Công Thương Philippines lại tiếp tục khởi xướng điều tra tự vệ xi măng Việt Nam là một động thái mới nhằm tạo thêm gánh nặng thuế cho xi măng Việt Nam nhập khẩu vào thị trường Philippines, qua đó bảo vệ ngành sản xuất xi măng trong nước. Điều này sẽ tạo thêm nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu xi măng của Việt Nam.
Nếu như trong điều tra chống bán phá giá, cơ quan điều tra phải điều tra đối với từng doanh nghiệp xuất khẩu và áp thuế chống bán phá giá riêng đối với từng doanh nghiệp thì trong điều tra tự vệ sẽ điều tra và áp thuế chung. Sự khác biệt của điều tra tự vệ là trong điều tra tự vệ, phía Philippines sẽ điều tra và áp thuế đối với tất cả các nguồn xi măng nhập khẩu (quốc gia) và mức thuế áp cho các doanh nghiệp là như nhau (tức là các đoanh nghiệp bị áp cùng một mức thuế). Đây chính là điểm mà các doanh nghiệp trong nước cần lưu ý để tập hợp lại cùng nhau có tiếng nói, chia sẻ thông tin nhằm đảm bảo tốt nhất lợi ích của ngành xi măng trong nước.
Trung Anh