Việc Việt Nam và Canada nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược mở thêm cơ hội hợp tác trong thương mại, năng lượng, logistics và công nghệ. Theo Mirae Asset Securities (Vietnam), tác động đến kinh tế vĩ mô chưa lớn trong ngắn hạn do thị trường Canada hiện chỉ chiếm khoảng 1,5-1,6% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, nhưng ảnh hưởng có thể rõ hơn tại một số ngành xuất khẩu và năng lượng.
Thương mại Việt Nam - Canada hướng tới mốc 10 tỷ USD
Ngày 24/9/2026, Việt Nam và Canada công bố Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác Chiến lược, xác định 8 trụ cột hợp tác, trong đó có thương mại, đầu tư, kinh tế, giao thông vận tải, chuyển đổi số, năng lượng, nông nghiệp và giáo dục. Hai bên đồng thời tái khẳng định ủng hộ việc hoàn tất đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Canada và tiếp tục phát huy hiệu quả của CPTPP.
Theo Mirae Asset, thương mại tiếp tục là lĩnh vực có tác động rõ nhất trong ngắn hạn. Việt Nam duy trì xuất siêu lớn với Canada và tổng kim ngạch thương mại hai chiều năm 2026 được dự báo có thể vượt 10 tỷ USD.
Năm 2025, tổng kim ngạch thương mại Việt Nam - Canada đạt khoảng 8,6 tỷ USD, tăng 18,8% so với năm trước. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Canada đạt 7,5 tỷ USD, tăng 18,2%, còn nhập khẩu đạt 1,07 tỷ USD, tăng 23,7%, đưa thặng dư thương mại của Việt Nam lên khoảng 6,4 tỷ USD.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch hai chiều đạt khoảng 6,91 tỷ USD, tăng hơn 25% so với cùng kỳ. Xuất khẩu sang Canada đạt khoảng 5,89 tỷ USD, tăng 20,4%, trong khi nhập khẩu tăng mạnh hơn, khoảng 48,9%, lên 1,01 tỷ USD. Thặng dư thương mại của Việt Nam trong 8 tháng đạt khoảng 4,88 tỷ USD.
Cơ cấu xuất khẩu tiếp tục tập trung vào máy móc, thiết bị, máy tính và linh kiện điện tử, dệt may, điện thoại và linh kiện, giày dép, sản phẩm gỗ, thủy sản và nông sản. Trong 8 tháng đầu năm, xuất khẩu máy móc, thiết bị đạt 861 triệu USD, tăng 50,4%; máy tính và linh kiện điện tử đạt 851 triệu USD, tăng 49,5%.
Trong khi đó, dệt may vẫn là một trong những nhóm xuất khẩu lớn với kim ngạch 804 triệu USD, dù giảm 3% so với cùng kỳ. Theo Mirae Asset, việc Canada không còn áp dụng ưu đãi GPT cho Việt Nam từ năm 2025 khiến việc tận dụng các ưu đãi trong CPTPP và đáp ứng quy tắc xuất xứ trở nên quan trọng hơn, đặc biệt với ngành dệt may.
Bốn kênh tác động từ thương mại đến năng lượng
Theo Mirae Asset, tác động của quan hệ Đối tác Chiến lược đến kinh tế Việt Nam có thể được nhìn qua bốn kênh chính.
Thứ nhất là tạo thuận lợi hơn cho xuất khẩu. Việc gia hạn hợp tác về vệ sinh, kiểm dịch động thực vật và tăng cường phối hợp trong nông nghiệp, hải quan có thể giúp giảm một số vướng mắc khi đưa hàng hóa vào Canada, nhất là đối với nông sản, thủy sản và thực phẩm. Tuyên bố chung cũng xác định thương mại và đầu tư là một trong những trụ cột của quan hệ mới.
Thứ hai là triển vọng từ Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Canada. Theo Mirae Asset, nếu hiệp định được hoàn tất với cơ chế cộng gộp xuất xứ trong ASEAN, các doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu từ các nước trong khu vực có thể có thêm điều kiện tận dụng ưu đãi khi xuất khẩu sang Canada. Đây là yếu tố có ý nghĩa đối với những ngành phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu đầu vào trong khu vực như dệt may và điện tử.
Thứ ba là hợp tác năng lượng. Tuyên bố chung xác định an ninh năng lượng là một lĩnh vực quan trọng, bao gồm LNG, hydrogen, năng lượng tái tạo và các công nghệ năng lượng mới. Hai bên cũng nhấn mạnh nhu cầu bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định, chi phí hợp lý và hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng.
Mirae Asset cho biết LNG từ Canada đã được đưa về Thị Vải, tạo cơ sở ban đầu cho việc mở rộng hợp tác nguồn cung. Tuy nhiên, hiện chưa có hợp đồng mua bán LNG dài hạn mang tính ràng buộc được công bố, do đó tác động đến hoạt động của các doanh nghiệp năng lượng trong ngắn hạn vẫn khó định lượng.
Thứ tư là kết nối và công nghệ. Hai bên định hướng hợp tác về vận tải biển, hàng không, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Tuyên bố chung cũng đề cập việc tăng cường hợp tác về quản lý chuỗi cung ứng, hạ tầng, chuyển đổi số và AI.
Theo Mirae Asset, các lĩnh vực này mở thêm cơ hội cho hàng không, logistics và công nghệ, nhưng phần lớn vẫn ở giai đoạn định hướng và hợp tác, chưa hình thành nhiều dự án thương mại cụ thể để tạo tác động đáng kể đến lợi nhuận doanh nghiệp trong ngắn hạn.
Tác động rõ hơn ở một số ngành xuất khẩu
Mirae Asset đánh giá tác động vĩ mô của việc nâng cấp quan hệ Việt Nam - Canada chưa quá lớn do quy mô thị trường Canada trong tổng hoạt động xuất khẩu của Việt Nam còn hạn chế. Tuy nhiên, ảnh hưởng có thể rõ hơn tại các ngành có kim ngạch xuất khẩu lớn hoặc có nhu cầu hợp tác trực tiếp với Canada.
Dệt may là một trong những ngành được kỳ vọng hưởng lợi khi kim ngạch xuất khẩu sang Canada trong 8 tháng đầu năm đạt khoảng 804 triệu USD. Tỷ lệ tận dụng CPTPP với Canada hiện khoảng 18,4%, cho thấy dư địa cải thiện vẫn còn nếu doanh nghiệp nâng khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ.
Thủy sản và nông sản cũng có thêm cơ hội khi hai nước tăng cường hợp tác về an toàn thực phẩm và kiểm dịch. Theo Mirae Asset, thương mại nông sản, thực phẩm và thủy sản giữa hai nước đạt khoảng 1,7 tỷ CAD trong năm 2025, qua đó tạo dư địa mở rộng thị trường khi các thủ tục và tiêu chuẩn được phối hợp tốt hơn.
Với logistics và hàng không, việc tăng cường hợp tác vận tải biển và tạo cơ sở cho kết nối hàng không có thể mở thêm dư địa trong trung hạn. Tuy nhiên, tác động thực tế còn phụ thuộc vào việc các hãng hàng không công bố và khai thác đường bay trực tiếp cũng như các dự án kết nối cụ thể.
Trong lĩnh vực năng lượng, hợp tác LNG được đánh giá có ý nghĩa đối với quá trình đa dạng hóa nguồn cung của Việt Nam. Tuy vậy, Mirae Asset lưu ý cần theo dõi thêm các thỏa thuận cung cấp LNG dài hạn trước khi có thể đánh giá rõ hơn tác động đến hoạt động kinh doanh.
Quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam - Canada tạo thêm nền tảng cho mở rộng thương mại, đa dạng hóa thị trường và tăng cường hợp tác năng lượng, logistics và công nghệ. Tác động trong ngắn hạn chủ yếu đến từ việc giảm vướng mắc thương mại và cải thiện khả năng tận dụng CPTPP, trong khi những lợi ích lớn hơn từ LNG, công nghệ và kết nối sẽ phụ thuộc vào các hợp đồng, dự án và cơ chế hợp tác cụ thể trong thời gian tới.
Trung Anh