Từ ngày 9/2/2026, quy định xử phạt và tịch thu vàng miếng giao dịch không có giấy phép chính thức được áp dụng theo Nghị định 340/2025/NĐ-CP. Chính sách này nhằm tăng cường kỷ cương thị trường vàng, đồng thời đặt ra yêu cầu rõ ràng về cách hiểu và cách thực thi để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan.
Theo quy định tại Nghị định số 340/2025/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, kể từ ngày 9/2/2026, các hành vi sản xuất, kinh doanh, mua bán vàng miếng không có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền sẽ bị xử phạt nghiêm khắc, bao gồm phạt tiền và áp dụng biện pháp xử phạt bổ sung là tịch thu tang vật vi phạm. Quy định này nhanh chóng thu hút sự quan tâm của dư luận bởi vàng là loại tài sản đặc biệt, có giá trị kinh tế cao và gắn bó lâu dài với đời sống xã hội.
Ảnh minh họa
Việc Nhà nước tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý đối với thị trường vàng không phải là vấn đề mới. Trong nhiều năm qua, hoạt động quản lý vàng luôn được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống tiền tệ. Vàng, dù không còn là phương tiện thanh toán, vẫn có ảnh hưởng nhất định tới tâm lý thị trường, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế chịu tác động từ các yếu tố trong nước và quốc tế.
Nghị định 340 được ban hành sau khi cơ chế quản lý thị trường vàng đã có những điều chỉnh quan trọng, trong đó có việc sửa đổi quy định liên quan đến sản xuất và kinh doanh vàng miếng. Trên cơ sở đó, nghị định mới tập trung vào việc thiết lập chế tài đủ mạnh nhằm bảo đảm các hoạt động kinh doanh vàng miếng diễn ra đúng khuôn khổ pháp luật, hạn chế tình trạng giao dịch không phép, buôn lậu và các hoạt động mang tính đầu cơ, trục lợi.
Về mặt pháp lý, quy định xử phạt và tịch thu vàng miếng được xây dựng trên nguyên tắc: hoạt động kinh doanh vàng miếng là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Do đó, các tổ chức, cá nhân tham gia vào quá trình sản xuất, mua bán, trao đổi vàng miếng vì mục đích thương mại phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về giấy phép, tiêu chuẩn và nghĩa vụ liên quan. Biện pháp tịch thu chỉ được áp dụng đối với tang vật của hành vi vi phạm hành chính đã được xác định theo đúng trình tự, thủ tục luật định.
Một điểm cần được nhấn mạnh là nghị định không điều chỉnh hành vi sở hữu vàng hợp pháp của cá nhân với mục đích tích trữ, tiết kiệm hoặc sử dụng trong đời sống dân sự. Tuy nhiên, trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh trên mạng xã hội, đã xuất hiện những cách hiểu chưa đầy đủ, thậm chí sai lệch, khiến một bộ phận người dân lo ngại về khả năng bị xử lý khi không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc vàng. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của công tác truyền thông chính sách trong việc giúp xã hội tiếp cận và hiểu đúng quy định pháp luật.
Từ góc độ quản lý nhà nước, việc áp dụng chế tài mạnh đối với hành vi kinh doanh vàng miếng trái phép nhằm hướng tới mục tiêu lập lại trật tự thị trường. Trong thực tế, các giao dịch ngoài hệ thống chính thức có thể gây khó khăn cho công tác thống kê, quản lý, thu thuế và kiểm soát dòng chảy tài sản. Bên cạnh đó, thị trường thiếu minh bạch cũng tiềm ẩn rủi ro cho người tiêu dùng, đặc biệt là nguy cơ mua phải vàng không đạt tiêu chuẩn chất lượng.
Tuy nhiên, khi chính sách đi vào thực tiễn, một số vấn đề cần được cân nhắc thận trọng. Thứ nhất là tính khả thi trong quá trình thực thi. Thị trường vàng Việt Nam có đặc điểm là mạng lưới kinh doanh nhỏ lẻ, phân bố rộng, với sự tham gia của nhiều hộ kinh doanh truyền thống. Không phải tất cả các chủ thể này đều có điều kiện tiếp cận thông tin pháp lý đầy đủ hoặc khả năng nhanh chóng hoàn thiện các thủ tục cần thiết để đáp ứng yêu cầu cấp phép.
Thứ hai là yêu cầu bảo đảm nguyên tắc công bằng và minh bạch trong xử lý vi phạm. Việc xác định hành vi kinh doanh vàng miếng trái phép cần dựa trên tiêu chí rõ ràng, tránh nhầm lẫn với các giao dịch dân sự thông thường. Cùng với đó, quy trình kiểm tra, xử phạt, tịch thu và xử lý tang vật cần được thực hiện thống nhất, có cơ chế giám sát và giải quyết khiếu nại theo đúng quy định pháp luật.
Thứ ba là tác động của chính sách tới tâm lý thị trường. Với đặc thù là loại tài sản nhạy cảm, mọi thay đổi trong quản lý vàng đều có thể ảnh hưởng tới kỳ vọng và hành vi của người dân. Nếu thông tin không được cung cấp đầy đủ, kịp thời, nguy cơ phát sinh tâm lý phòng ngừa quá mức hoặc phản ứng không cần thiết là điều cần được tính đến.
Ở góc độ kinh tế, quản lý chặt chẽ thị trường vàng có thể góp phần giảm thiểu các biến động bất thường, thu hẹp khoảng cách giữa giá vàng trong nước và giá thế giới, đồng thời hỗ trợ mục tiêu ổn định thị trường tài chính. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách không chỉ phụ thuộc vào mức độ nghiêm khắc của chế tài, mà còn phụ thuộc vào sự đồng bộ giữa quy định pháp luật, năng lực thực thi và mức độ tuân thủ của các chủ thể tham gia thị trường.
Trong bối cảnh đó, việc triển khai Nghị định 340 đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương và các tổ chức nghề nghiệp liên quan đến kinh doanh vàng. Công tác hướng dẫn, giải thích và phổ biến quy định pháp luật cần được thực hiện song song với hoạt động kiểm tra, xử lý vi phạm, nhằm hạn chế tối đa những hệ quả không mong muốn.
Nhìn tổng thể, quy định xử phạt và tịch thu vàng miếng giao dịch không có giấy phép là một bước đi tiếp theo trong quá trình hoàn thiện thể chế quản lý thị trường vàng. Chính sách này thể hiện yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động kinh doanh, đồng thời đặt ra trách nhiệm cao hơn đối với các chủ thể tham gia thị trường. Việc chính sách đạt được mục tiêu đề ra hay không sẽ phụ thuộc lớn vào cách thức tổ chức thực hiện, mức độ minh bạch và khả năng bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Đình Sáng