QUẢNG CÁO SAI SỰ THẬT: CẦN THẮT CHẶT QUẢN LÝ NGƯỜI NỔI TIẾNG TRÊN MẠNG XÃ HỘI

Sự có mặt của nghệ sĩ, KOL giúp tăng sức hút và sự tin tưởng cho người tiêu dùng, tuy nhiên không phải cứ nổi tiếng là gắn với sản phẩm uy tín.

KHÔNG PHẢI CỨ NỔI TIẾNG LÀ GẮN VỚI SẢN PHẨM UY TÍN

Thời gian vừa qua, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin và các nền tảng mạng xã hội , nhiều nghệ sĩ, KOL đã có những cách thức đến gần hơn với công chúng thông qua việc chia sẻ hoạt động nghệ thuật, thậm chí cả cuộc sống cá nhân, nổi bật là hình thức livestream (tính năng phát video trực tiếp).

Có thế thấy quảng cáo trực tuyến và livestream bán hàng đang là xu hướng thịnh hành. Bên cạnh việc các chủ shop tự quảng bá, thêm một phương thức đó là sự có mặt của những nghệ sĩ, người nổi tiếng ở nhiều lĩnh vực, cho đến các ngôi sao mạng xã hội, thường được gọi là các KOL hoặc KOC trong những quảng cáo hoặc bài nhận xét sản phẩm. Nó giúp tăng sức hút và sự tin tưởng cho người tiêu dùng, tuy nhiên không phải cứ nối tiếng là gắn với sản phẩm uy tín.

Người sử dụng mạng xã hội hiện nay vẫn gặp vô số các quảng cáo dưới hình thức chia sẻ trải nghiệm sử dụng sản phẩm được chuyển tải bởi những người nổi tiếng cho đến những người dễ tạo uy tín trong cộng đồng.

Sản phẩm được quảng cáo cũng thiên hình vạn trạng, từ việc cho con theo học tiếng Anh, uống sữa tăng chiều cao đến sử dụng các loại mỹ phẩm… Các nội dung quảng cáo này rất dễ thuyết phục người tiêu dùng mặc dù khó xác định người chuyển tải chúng có thực sự sử dụng sản phẩm, dịch vụ mà họ quảng cáo hay không.

Một MC, diễn viên có tiếng thừa nhận quảng cáo thổi phồng công dụng của sản phẩm gây ảnh hưởng đến người tiêu dùng. Sản phẩm sữa được cô quảng cáo có thể điều trị dứt điểm bệnh tiếu đường. Đáng nói không chỉ có mình cô, mà còn thêm một diễn viên, MC nam có tiếng khác cũng quảng cáo loại sữa này. Khán giả đã phản ứng dữ dội khi biết sự thật. Với họ đó là sự cô nghê nghiệp ,còn với người tiêu dùng đó là những trải nghiệm đáng quên.

“Tôi đã mua rất nhiều sản phẩm qua các KOL review, tuy nhiên, không phải sản phẩm nào được review từ KOL cũng mang lại cảm giác hài lòng, có một vài lần tôi đã mua phải sản phẩm không như mình ưng ý” chị Huyền Trang (Hà Nội) cho biết.

ĐỀ XUẤT SIẾT CHẶT QUẢNG CÁO CỦA NGƯỜI NỔI TIẾNG TRÊN MẠNG XÃ HỘI

Theo dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo đang được lấy ý kiến, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề xuất bổ sung quy định về hoạt động của người chuyền tải sản phẩm quảng cáo có tầm ảnh hưởng.

Theo đó, luật bổ sung khoản 2a vào sau khoản 2 Điều 36 như sau: Người chuyển tải sản phẩm quảng cáo có tầm ảnh hưởng là người có ảnh hưởng theo quy định tại Luật Bảo vệ người tiêu dùng hoặc những người sở hữu tài khoản mạng xã hội trên nền tảng xuyên biên giới có số lượng người theo dõi, đăng ký từ 500.000 người trở lên. Hoạt động của người chuyển tải sản phẩm quảng cáo có tầm ảnh hưởng phải tuân thủ quy định pháp luật về quảng cáo và quy định về tính năng, chất lượng hàng hóa dịch vụ.

Người quảng cáo phải có hợp đồng bằng văn bản với tổ chức, cá nhân có sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ và phải được tổ chức, cá nhân đó đồng ý, xác nhận vào nội dung quảng cáo trước khi thực hiện. Khi đăng tải ý kiến, cảm nhận về việc sử dụng hàng hóa, dịch vụ trên mạng xã hội, người quảng cáo phải có bằng chứng cụ thể về việc trực tiếp sử dụng sản phẩm.

Tại dự thảo tờ trình, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - cơ quan soạn thảo cho rằng, hoạt động quảng cáo đang phát triển mạnh mẽ, kéo theo việc nhiều người lợi dụng sự phổ biến và thông dụng của phương tiện quảng cáo, đặc biệt là mạng xã hội để truyền tải nội dung sai sự thật, ảnh hưởng đến người tiêu dùng.

Thời gian gần đây, xuất hiện nhiều người dùng mạng xã hội (đặc biệt là các nghệ sĩ nổi tiếng) giới thiệu, mời chào, quảng cáo cho các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ không bảo đảm chất lượng khiến người tiêu dùng bức xúc.

Theo ông Nguyễn Văn Hậu, Phó Chủ nhiệm Liên đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh, việc sử dụng uy tín, tên tuổi của người nổi tiếng để quảng cáo sản phẩm, dịch vụ là xu hướng chung trên thế giới. Người nổi tiếng được quyền thực hiện quảng cáo theo hợp đồng dịch vụ quảng cáo. Tuy nhiên, khi tham gia hoạt động này, họ phải có trách nhiệm về độ xác thực của nội dung quảng cáo, yêu cầu đối tác cung cấp thông tin, các chứng nhận kèm theo.

Nhưng vì thù lao quảng cáo, ít người thực hiện đầy đủ các khâu này. Với các quảng cáo theo kiểu chia sẻ trải nghiệm của bản thân cũng phải chính xác. Nếu là những chia sẻ về sử dụng dịch vụ hay sản phẩm thì phải chứng minh được họ từng sử dụng dịch vụ, sản phẩm đó từ thời gian nào, chứng minh được hiệu quả bằng thực tế, chứ không thể nói chung chung. “Nếu sử dụng thực phẩm chức năng nào đó để hỗ trợ chữa bệnh của bản thân, họ phải có hồ sơ bệnh án, có xác nhận của bác sĩ điều trị. Nếu nói tôi bị tiểu đường, bị thấp khớp, hết bệnh nhờ sử dụng sản phẩm này hay sản phẩm kia mà không chứng minh được là lừa dối người tiêu dùng”, ông Hậu chia sẻ.

Trong dự thảo cũng nêu rõ, Luật Quảng cáo hiện hành không quy định quyền và nghĩa vụ của người chuyển tải sản phẩm quảng cáo mà chủ yếu tập trung vào trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.

Do đó, chưa có chế tài hoặc ràng buộc đối với người chuyển tải sản phẩm quảng cáo trong trường hợp nội dung quảng cáo là không đúng sự thật hoặc yêu cầu người chuyển tải sản phẩm quảng cáo phải là người đã tìm hiểu, sử dụng sản phẩm đó và có trách nhiệm về các nội dung mình cung cấp.

TĂNG NẶNG MỨC XỬ PHẠT NGƯỜI NỔI TIẾNG PHÁT NGÔN LỆCH CHUẨN, QUẢNG CÁO SAI SỰ THẬT

Tại buổi họp báo thường kỳ tháng 3/2024 vừa qua, Bộ TT&TT cho biết sẽ bổ sung hình phạt đối với người nổi tiếng phát ngôn lệch chuẩn và quảng cáo sai sự thật, vi phạm pháp luật.

Theo Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử (Bộ TT&TT), hiện mức xử phạt đối với hành vi phát ngôn lệch chuẩn trên mạng xã hội còn thấp và chưa đủ sức răn đe.

Cục trưởng Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử Lê Quang Tự Do cho biết, theo quy định, mức xử phạt đối với hành vi phát ngôn lệch chuẩn trên mạng xã hội từ 5 - 10 triệu đồng; các Sở Thông tin và Truyền thông thường lựa chọn mức xử phạt 7,5 triệu đồng. Đối với một bộ phận lớn người dân, mức xử phạt này có tác động lớn, tuy nhiên đối với một số nghệ sĩ, người nổi tiếng, KOL (chuyên gia có mức độ ảnh hưởng đáng kể đến cộng đồng ...), người kinh doanh sản phẩm..., mức xử phạt này có thể còn thấp.

"Từ kinh nghiệm quốc tế cho thấy khó có mức xử phạt đủ sức răn đe vì nhiều trường hợp nghệ sĩ có mức thu nhập hàng tỷ thì mức xử phạt trăm triệu cũng chưa đủ sức răn đe", ông Tự Do nhận định.

Để ngăn chặn việc phát ngôn lệch chuẩn trên mạng xã hội, Bộ Thông tin và Truyền thông đã đưa ra nhiều biện pháp. Hiện Bộ đang trình Chính phủ xem xét ban hành Nghị định thay thế Nghị định số 72/2013/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng, trong đó có những quy định cụ thể về sử dụng mạng xã hội.

Dự kiến giữa năm 2024, Nghị định mới sẽ được Chính phủ ban hành. Khi đó, Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ ban hành các quy định xử phạt hành chính, trong đó có nội dung tăng mức phạt tiền và xử phạt bổ sung hành vi phát ngôn lệch chuẩn, quảng cáo bán hàng sai sự thật trên mạng xã hội.

Ngoài ra, Bộ cũng đang phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng quy định hạn chế hình ảnh đối với những nghệ sĩ, người nổi tiếng có hành vi này trên sóng truyền hình và các phương tiện biểu diễn, phương tiện thông tin đại chúng nhằm bảo đảm mức răn đe cao hơn.

Theo Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, một số trường hợp vi phạm không thể xác định được đối tượng do danh tính giả, cũng như nơi sinh sống không ở Việt Nam. Do đó, thời gian tới Bộ sẽ bổ sung quy định xác thực danh tính người dùng mạng xã hội bằng số điện thoại để khắc phục tình trạng này.

Bên cạnh đó, Bộ Thông tin và Truyền thông cần sự phối hợp và vào cuộc của các bộ, ngành có liên quan trong việc thẩm định được chất lượng sản phẩm hàng hóa, bởi Bộ Thông tin và Truyền thông không đủ sức xử lý các hành vi buôn bán hàng giả, hàng nhái, quảng cáo sai sự thật trên mạng xã hội nếu không có sự phối hợp của các bộ chuyên ngành.

Ông Lê Quang Tự Do cũng đề nghị phóng viên gửi thông tin về các hành vi, thủ đoạn lừa đảo về Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử thông tin trên kênh thông tin xử lý tin giả để cảnh báo người dân.

Thanh Phong