Từ năm 2017, các doanh nghiệp sẽ ít có cơ hội được Chính phủ bảo lãnh vay vốn thực hiện các dự án. Điều này đã được cụ thể hóa trong Nghị định số 04/2017/NĐ-CP (NĐ 04) về cấp và quản lý bảo lãnh chính phủ.
![Ảnh minh họa (nguồn: Internet)]()
Ảnh minh họa (nguồn: Internet)
Nghị định có 3 điểm mới so với Nghị định 15/2011/NĐ-CP: Giảm mức bảo lãnh từ 80% tổng mức đầu tư xuống 70%/dự án; mức phí bảo lãnh tối thiểu tăng từ 1,5%/năm lên 2%/năm; doanh nghiệp được bảo lãnh phải có tài sản thế chấp giá trị tối thiểu bằng 120% trị giá gốc của khoản vay, khoản phát hành trái phiếu mà Chính phủ bảo lãnh.
Theo các chuyên gia, sở dĩ có vấn đề này là vì trước đó có không ít doanh nghiệp nhà nước (DNNN) được Chính phủ bảo lãnh vay vốn nước ngoài, nhưng làm ăn thua lỗ, thậm chí mất khả năng trả nợ mà Chính phủ phải trả nợ thay. Xin đưa ra thống kê của Bộ Tài chính: Năm 2010, số nợ của Chính phủ là 11,9 tỉ USD; cuối năm 2015, Chính phủ bảo lãnh nợ khoảng 21 tỉ USD, chiếm tỉ lệ 17,8% tổng dư nợ công và bằng 11,1% GDP năm 2015. Như vậy, nếu không có “rào cản hợp lý” thì nguy cơ nợ công của Chính phủ tiến mức trần 65% GDP mà Quốc hội khống chế là rất khả thi. Đây là mốc không ai mong muốn.
Các chuyên gia phân tích, nguyên nhân chính là một số DNNN lập dự án thiếu căn cứ khoa học, đầu tư vào lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro, mạo hiểm; công tác quản lý tài chính, quản lý doanh nghiệp yếu kém dẫn đến tham nhũng, lãng phí... Và kết luận, nếu Nhà nước còn bao bọc thì các DNNN còn “chưa cai sữa”, mặc dù đã “biết đi”, “biết chạy” từ lâu. Thế nên, việc “quản lý chặt” vấn đề này sẽ giúp hạn chế gánh nặng về nợ nước ngoài của Chính phủ trong tương lai. Ngoài ra, NĐ/04 cũng quy định thêm nội dung rất đáng lưu tâm (tuy chưa cụ thể), những đơn vị tham gia thẩm định, phê duyệt các dự án được Nhà nước bảo lãnh vay vốn nước ngoài cũng phải chịu trách nhiệm và bị xử lý khi doanh nghiệp đó làm ăn thua lỗ.
Lâu nay, một số DNNN “dựa hơi”, được Chính phủ bảo lãnh vay vốn nước ngoài mà vẫn “còi cọc”, “giậm chân tại chỗ”, thậm chí “đi lùi”, gây bức xúc trong dư luận đã cho thấy nhiều lỗ hổng, yếu kém trong quản lý. NĐ/04 ra đời từ “Chính phủ kiến tạo”, nhằm thắt chặt hơn nội dung này sẽ là cơ hội để DNNN “tự bơi” trong thương trường vốn khốc liệt như chiến trường. Dư luận đang kỳ vọng bởi những quyết sách ngày càng được rõ ràng, mang định tính và định lượng cao, nhưng vẫn có hướng mở, phát huy sự năng động, dám nghĩ, dám làm của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Nguyễn Loan