Tái định vị để phát triển bền vững: Doanh nghiệp gỗ, dệt may đang gặp những thách thức gì?

Tại Diễn đàn "Tái định vị doanh nghiệp để phát triển bền vững" do Tạp chí Diễn đàn doanh nghiệp tổ chức, lãnh đạo một số hiệp hội đã chỉ rõ những khó khăn, thách thức cũng như giải pháp để thực hiện tái định vị doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay.

Doanh nghiệp dệt may khó tiếp cận vốn tín dụng

Do đó, để chuyển đổi sản xuất theo xu hướng này, TS. Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết, Hiệp hội Doanh nghiệp Dệt may đã đưa ra mô hình phát triển bền vững với 3 tiêu chí: doanh nghiệp sản xuất kinh doanh có lãi, đảm bảo đời sống người lao động và không gây ô nhiễm môi trường.

"Đây cũng là ba trụ cột phát triển bền vững của doanh nghiệp" - ông Trương Văn Cẩm nhấn mạnh.

Dệt may là ngành sử dụng nhiều lao động, kim ngạch xuất khẩu lớn và đang chuyển đổi sản xuất theo xu hướng phát triển bền vững và xanh hoá dệt may.

Đầu năm 2023, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1643 phê duyệt Chiến lược phát triển ngành dệt may và da giày Việt Nam đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2035. Theo Chiến lược, mục tiêu đến năm 2030, ngành dệt may đạt doanh thu từ 68 - 70 tỷ USD và  chuyển dần sang phát triển bền vững, kinh doanh tuần hoàn. 

Để thực hiện mục tiêu trên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam Trương Văn Cẩm cho rằng, trước hết doanh nghiệp phải nâng cao nhận thức, xác định phát triển bền vững và kinh doanh tuần hoàn là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, với 86% doanh nghiệp trong ngành là doanh nghiệp vừa và nhỏ nên tuỳ vào điều kiện của mình, doanh nghiệp xây dựng lộ trình, bước đi phù hợp để chuyển đổi kinh doanh tuần hoàn.

Trong việc kinh doanh tuần hoàn, theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, các doanh nghiệp trong ngành tại một khu công nghiệp cần có sự phối kết hợp với nhau trong việc sử dụng điện áp mái để tăng hiệu quả, tránh lãng phí, tiết kiệm nguồn lực. Đặc thù của ngành là tỷ lệ gia công lớn nên doanh nghiệp cần phối hợp với nhãn hàng trong phát triển bền vững để chia sẻ chi phí.

Về kiến nghị, đại diện Hiệp hội Dệt may Việt Nam mong muốn các bộ, ngành cần thực hiện nghiêm túc, đồng bộ nhiệm vụ, trách nhiệm được phân công trong Chiến lược phát triển ngành dệt may và da giày Việt Nam đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2035. Trong đó, nhiệm vụ quan trọng là xây dựng khu công nghiệp dệt may quy mô lớn, các tổ hợp sản xuất lớn để giải quyết các khâu còn yếu như nguyên liệu, năng lượng… 

Đặc biệt, Hiệp hội Dệt may Việt Nam đề xuất Bộ Tài chính có chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp dệt may thực hiện xanh hoá và phát triển bền vững.

"Hiện nay, dư nợ tín dụng chỉ chiếm 1,5% tổng dư nợ tín dụng cả nước cho thấy doanh nghiệp dệt may khó tiếp cận vốn tín dụng" - ông Cẩm nêu rõ. 

Ngành gỗ đã và đang phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Mỹ

Cũng ở góc độ đại diện cho các doanh nghiệp ngành gỗ, ông Ngô Sỹ Hoài - Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và lâm sản Việt Nam cho biết, so với các ngành như dệt may, da giày,… quy mô ngành gỗ nhỏ hơn nhiều, hiện tại ngành xếp thứ 6 trong mặt hàng xuất khẩu. Trong những năm qua, mức tăng trưởng cũng trên 2 con số, là tín hiệu tích cực không chỉ riêng của ngành gỗ mà của hầu hết các doanh nghiệp xuất khẩu.

Tuy nhiên, theo ông Ngô Sỹ Hoài thống kê hiện nay ngành gỗ có trên 6000 doanh nghiệp (bao gồm cả 800 doanh nghiệp FDI), sử dụng trên 500 nghìn lao động,… nhưng bên cạnh những tăng trưởng đã đạt được trong những năm qua, việc sử dụng nhân công và nguyên liệu giá rẻ cũng đã và đang trở thành thách thức khi liên tục giảm đi.

Cùng với đó, sản phẩm gỗ liên quan đến rừng và cây nên liên tục bị soi xét về mặt nguyên liệu, đồ gỗ hiện nay vẫn mượn thương hiệu nước ngoài dù là nước xuất khẩu gỗ lớn, đáng nói, một thách thức lớn khác là việc đã và đang phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Mỹ…

Trước những thách thức trên, lãnh đạo Hiệp hội Gỗ và lâm sản Việt Nam cho rằng, trong thời gian tới, để tái định vị, các doanh nghiệp ngành gỗ cần xây dựng chuỗi liên kết theo chiều sâu từ các doanh nghiệp; đổi mới thiết bị công nghệ theo hướng kinh tế xanh, thương mại xanh; tăng cường trách nhiệm giải trình chế biến gỗ theo hướng kinh tế tuần hoàn, đảm bảo truy xuất nguồn gốc; tăng cường năng lực thiết kế, xây dựng thương hiệu gỗ Việt; thúc đẩy thương mại điện tử đa dạng hóa thị trường.

Nhiều thách thức cho ngành gỗ và sản phẩm gỗ Việt Nam Triển vọng ngành gỗ sản phẩm gỗ năm 2023 vẫn kém khả quan do nhu cầu yếu ở cả thị trường Mỹ và EU Bên cạnh đó thách thức nhiều hơn thuận lợi cho các doanh nghiệp gỗ và sản phẩm gỗ Việt Nam sau khi Trung Quốc mở cửa trở lại

Hải Minh