Thạch rau câu ‘cốt trái cây tươi’: Khi tên gọi dễ dẫn dắt nhận thức người tiêu dùng

Trên thị trường thực phẩm hiện nay, không khó để bắt gặp những sản phẩm được quảng bá bằng các cụm từ như “cốt trái cây tươi”Những tên gọi giàu hình ảnh và cảm xúc này dễ tạo thiện cảm, nhất là với nhóm người tiêu dùng trẻ em và phụ huynh. Tuy nhiên, thực tế thành phần của một số sản phẩm lại đặt ra câu hỏi về tính trung thực và khả năng có thể gây hiểu nhầm như sản phẩm Thạch rau câu cốt trái cây

Tên gọi có phản ánh đúng bản chất sản phẩm?

Theo thông tin thể hiện trên nhãn sản phẩm, thạch rau câu cốt trái cây tươi Fruit Gel chỉ chứa 2% nước cốt trái cây, trong khi 98% còn lại là nước, đường kính, chất tạo gel, chất tạo màu, hương liệu tổng hợp và các chất phụ gia khác. Dù vậy, cụm từ “cốt trái cây tươi” lại được đưa lên làm điểm nhấn chính trong tên gọi.

Trong ngôn ngữ thông thường, “cốt” được hiểu là phần tinh chất, đóng vai trò chủ đạo trong cấu thành sản phẩm. Còn từ “tươi” gợi liên tưởng mạnh mẽ tới sự tự nhiên, ít qua xử lý, bảo quản gần với trái cây thật và có giá trị dinh dưỡng cao. Khi hai khái niệm này được kết hợp trong tên sản phẩm, người tiêu dùng có cơ sở để tin rằng trái cây tươi là thành phần chính hoặc chiếm tỷ lệ đáng kể nếu khách hàng không đọc hết các phần thông tin được in bằng khổ chữ nhỏ ở phía dưới.

Với hàm lượng chỉ 2%, việc sử dụng “cốt trái cây tươi” trong tên gọi dễ tạo ra ấn tượng sai lệch về vai trò và giá trị thực của trái cây trong sản phẩm.

Công ty Cổ phần Thực phẩm Việt Nam - Vietfoods có tiền thân là Nhà máy Poke Foods, thành lập năm 2003 tại phường Sài Đồng, quận Long Biên, Hà Nội. Đến năm 2007, doanh nghiệp chính thức mang tên Vietfoods và duy trì cho tới nay.

Theo thông tin đăng tải trên website chính thức của doanh nghiệp, Vietfoods đang sản xuất và kinh doanh nhiều dòng sản phẩm thạch và kẹo, như: Thạch rau câu cốt trái cây tươi Jellio Z; Thạch rau câu cốt trái cây tươi Fruit Gel; Thạch hình bút chì cốt trái cây tươi; Thạch hương sữa chua Newjoy; Kẹo Newjoy trái cây… Bên cạnh đó là một số sản phẩm nhập khẩu như dầu ăn hướng dương SunoilOne.

Dễ nhận thấy, trong danh mục sản phẩm của Vietfoods, các cụm từ “trái cây”, “cốt trái cây tươi” xuất hiện với tần suất dày đặc. Tuy nhiên, ở một số sản phẩm, tỷ lệ trái cây thực tế lại chỉ chiếm một phần rất nhỏ, mang tính tạo hương vị hơn là thành phần chính.

Ngoài việc tên gọi thạch rau câu cốt trái cây tươi Fruit Gel có thể khiến người tiêu dùng hiểu nhầm thì sản phẩm này còn chứa tới 15% hàm lượng đường kính. Đây là loại carbohydrate khi đưa vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành năng lượng; nếu không được tiêu thụ hết, phần dư thừa sẽ tích tụ thành mỡ, làm tăng nguy cơ béo phì, gan nhiễm mỡ và các rối loạn chuyển hóa khác.

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thực phẩm có hàm lượng đường ≤ 5% được coi là phù hợp và nên khuyến khích sử dụng; từ 5–10% là mức chấp nhận được nhưng cần kiểm soát; còn ≥ 10% được xếp vào nhóm cao và nên hạn chế. Với mức 15% đường, sản phẩm này nằm trong nhóm WHO khuyến cáo người tiêu dùng cần thận trọng, đặc biệt là trẻ em - đối tượng sử dụng thạch rau câu khá phổ biến.

Ngôn ngữ quảng cáo và “vùng xám” pháp lý

Phản hồi Thương Trường về cách gọi tên này, trong văn bản trả lời từ Công ty Cổ phần chế biến Thực phẩm Việt Nam cho rằng: “tên sản phẩm Thạch rau câu cốt trái cây tươi Fruit Gel được Công ty sử dụng với mong muốn cung cấp thông tin cho người tiêu dùng rằng đây là sản phẩm thạch rau có bổ sung cốt trái cây được làm từ trái cây tươi, phản ánh đúng thành phần, bản chất và công dụng của sản phẩm.”

Trái lại, một chuyên gia trong lĩnh vực truyền thông, TS. Nguyễn Nga Huyền, Phó Chủ nhiệm Khoa Marketing và Truyền thông, Trường Quản trị và Kinh Doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội lại cho rằng: “Về bản chất, mục đích chính của việc sử dụng những cụm từ như ‘cốt trái cây tươi’, ‘từ thiên nhiên’… là mục đích truyền thông - thương mại, chứ không phải thông tin thuần túy. Những từ này đánh trúng tâm lý người tiêu dùng hiện nay vốn ưu tiên các sản phẩm được cho là lành mạnh, tự nhiên”.

Theo chuyên gia này, trong bối cảnh thị trường cạnh tranh cao, tên gọi và ngôn ngữ trên nhãn mác trở thành công cụ marketing quan trọng, giúp sản phẩm nổi bật trên kệ hàng và tạo cảm nhận giá trị cao hơn so với thực chất cấu thành.

Cũng theo bà, doanh nghiệp có thể đã lợi dụng “vùng xám” pháp lý là có cơ sở vì hiện nay pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể, định lượng rõ ràng tỷ lệ bao nhiêu phần trăm thì được phép sử dụng các từ như “cốt”, “tinh chất”, “từ thiên nhiên” trong tên sản phẩm.

Tuy nhiên, Luật Quảng cáo và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đều nhấn mạnh nguyên tắc không được gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng, dù bằng chữ viết, hình ảnh hay hàm ý. Điều này có nghĩa, không chỉ thông tin sai mới bị điều chỉnh, mà cả thông tin đúng nhưng được trình bày theo cách dễ gây hiểu nhầm cũng có thể đi ngược lại tinh thần của luật?

“Việc lấy thành phần chỉ chiếm 2% để đưa lên làm điểm nhấn tên gọi là rất dễ gây hiểu nhầm. Trong nhận thức phổ thông, khi một thành phần được đặt trong tên sản phẩm, người tiêu dùng sẽ mặc định đó là thành phần chính hoặc có tỷ lệ đáng kể”, bà nhấn mạnh thêm.

Bà còn cho hay: “Từ góc độ truyền thông chuyên nghiệp, cách đặt tên như “thạch rau câu cốt trái cây tươi” trong trường hợp này có dấu hiệu đánh tráo khái niệm giữa yếu tố biểu trưng và bản chất cấu thành sản phẩm. Dù doanh nghiệp có thể lập luận rằng họ không ghi sai thành phần, nhưng sự lệch pha giữa tên gọi và thực tế dễ làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng.”

Về lâu dài, điều này không chỉ ảnh hưởng tới quyền lợi người mua, mà còn gây tổn hại chính uy tín thương hiệu. Bởi truyền thông hiệu quả không phải là khiến người tiêu dùng hiểu theo hướng có lợi nhất cho doanh nghiệp, mà là giúp họ hiểu đúng và đủ về sản phẩm mình lựa chọn. Đặt tên theo kiểu “thổi phồng” rất dễ bị người tiêu dùng quay lưng.

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm tới sức khỏe và tính minh bạch, việc rà soát lại cách đặt tên, ghi nhãn sản phẩm không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là trách nhiệm đạo đức của doanh nghiệp đối với xã hội.

Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin!

Quốc Toản