Thế giới ngày càng nóng, các cam kết về kinh doanh 'bền vững' đang đi lùi

Các mục tiêu đầy tham vọng về môi trường đang xung đột với thực tế của một thị trường bất ổn, các quy định mới và sự thay đổi chính trị, đe dọa sự tiến bộ vốn mong manh ở thời điểm quan trọng và hết sức cấp bách này.

Các thương hiệu kinh doanh hàng đầu toàn cầu từ thời trang cho đến dầu khí đang có dấu hiệu chững lại, “như một sự phai nhạt chậm rãi” trước các cam kết về sáng kiến “bền vững”. Phần lớn các thương hiệu cho biết họ đang tái cấu trúc để phù hợp hơn với các tiêu chuẩn và thực tế kinh doanh đang thay đổi, thay vì hạ thấp tham vọng phát triển bền vững của họ để ứng phó với những bất ổn mới của thị trường và áp lực chính trị. Nhưng những thay đổi này đe dọa sẽ trì hoãn hoặc làm chệch hướng tiến trình khí hậu vốn đã chậm trễ, ngay cả khi chuỗi 13 tháng nhiệt độ phá kỷ lục đã làm cho hậu quả của việc không hành động ngày càng rõ ràng.

Theo bà Catherine Harris, giám đốc kinh doanh bền vững tại khu vực châu Mỹ của công ty tuyển dụng Acre, "rất nhiều tham vọng đã bị tạm dừng hoặc thu hẹp trong thời điểm khá quan trọng này".

Tham vọng môi trường xung đột với lợi ích ưu tiên

Sau Thỏa thuận chung Paris năm 2015 - hiệp ước lịch sử do Liên hợp quốc làm trung gian nhằm hạn chế tình trạng nóng lên toàn cầu xuống dưới mức gây ra thảm họa cho nhân loại cũng như trong bối cảnh người tiêu dùng "thức tỉnh" vì đại dịch, các thương hiệu lớn đã vội vã đặt ra và công bố các mục tiêu phát triển bền vững đầy tham vọng mà không hề suy nghĩ đến cách họ thực sự đạt được các mục tiêu đó hay không.

Thời hạn đặt ra cho năm 2030 còn cách xa hơn một thập kỷ, vẫn còn nhiều điểm tiếp thị cần đạt được trong thời gian tới và vì các cam kết là tự nguyện nên không có ràng buộc thực sự nào.

Các mục tiêu cam kết về sự “bền vững” đang xung đột với các ưu tiên kinh doanh vốn đang có thay đổi, khi các công ty tìm cách cắt giảm chi phí và củng cố tăng trưởng trong một thị trường đầy biến động.

Tính bền vững, thường đóng góp vào lợi nhuận ròng theo những cách khó định giá như một mục tiêu dễ dàng. Càng dễ hơn nữa vì một số nhà đầu tư đã “nguội lạnh” với các chiến lược ưu tiên cho vấn đề về môi trường, xã hội và quản trị cùng với tăng trưởng doanh số. Xu hướng này đang ngày càng mở rộng ra ngoài lĩnh vực thời trang, đặc biệt là ở Hoa Kỳ, nơi phản ứng dữ dội của chính trị đối với "chủ nghĩa tư bản thức tỉnh" đã thúc đẩy một số công ty từ bỏ cả mục tiêu về đa dạng và khí hậu.

Tính bền vững và đa dạng, công bằng và hòa nhập “là hai chức năng thực sự quan trọng vào năm 2020. Có những cam kết lớn, những khoản đầu tư lớn khi các công ty đang phát triển mạnh mẽ”, Lisa Butkus Yae, đối tác tại công ty tìm kiếm giám đốc điều hành Hanold Associates, cho biết. Nhưng theo bà Yae, "ngay khi mọi thứ bắt đầu lắng xuống, đây là hai chức năng có sự rút lui nhanh chóng hoặc dành ít nguồn lực hơn”.

Theo một cuộc điều tra của The Oregonian/OregonLive và ProPublica được công bố vào tháng trước, cho thấy có khoảng 30% nhân viên tập trung vào tính bền vững của Nike đã bị sa thải hoặc tự nguyện nghỉ việc kể từ khi công ty công bố nỗ lực cắt giảm chi phí 2 tỷ USD vào tháng 12. Gã khổng lồ về thời trang thể thao, cho biết những thay đổi đối với nhóm phản ánh chiến lược đưa công tác phát triển bền vững vào toàn bộ doanh nghiệp, thay vì giao cho nhân viên chuyên trách.

Cùng với Nike, hãng Canada Goose cũng đã sa thải gần một nửa trong số bảy nhân viên của đội ngũ công dân doanh nghiệp sau khi công bố cắt giảm việc làm vào tháng 3, mặc dù công ty cho biết họ có kế hoạch mở rộng đội ngũ một lần nữa với các vai trò mới. Cả hai công ty đều cho biết họ vẫn cam kết sâu sắc với tính bền vững.

Ở quy mô toàn ngành của lĩnh vực thời trang, các nhóm tái cấu trúc phải đối mặt với nhiệm vụ ngày càng khó khăn hơn là đáp ứng các mục tiêu phát triển bền vững vốn đã chậm trễ.

Theo phân tích từ công ty tư vấn McKinsey & Company được công bố vào đầu năm nay, khoảng 2/3 các thương hiệu thời trang đang chậm tiến độ thực hiện kế hoạch giảm phát thải carbon của riêng họ. Gần một nửa đã chứng kiến ​​lượng khí thải carbon của họ tăng lên kể từ khi có những cam kết cắt giảm. Trong khi đó, các công ty đã đạt được tiến bộ cần phải đẩy nhanh nỗ lực của mình. Điều đó có nghĩa là phải tăng cường đầu tư và tập trung vào thời điểm mà cả hai yếu tố này đều đang thiếu hụt.

Lượng khí thải của Nike đã giảm vào năm ngoái, nhưng vẫn còn cách xa mục tiêu năm 2030 của gã khổng lồ đồ thể thao này là giảm 30% lượng khí thải từ chuỗi cung ứng (nơi diễn ra phần lớn tác động carbon của ngành thời trang) so với mức năm 2015. Thay vào đó, lượng khí thải tăng nhẹ so với mức cơ sở này, mặc dù đã giảm kể từ khi công ty đưa ra cam kết vào năm 2019.

Trong khi đó, Canada Goose đang đặt mục tiêu hoàn tất quá trình đặt ra các mục tiêu dựa trên khoa học cho lượng khí thải từ chuỗi cung ứng của mình trong năm nay.

Thực tế không như cam kết của các thương hiệu

Những thay đổi này cũng phản ánh quy định chặt chẽ hơn và các tiêu chuẩn đang phát triển thúc đẩy các công ty đánh giá lại cũng như tập trung lại cách tiếp cận của họ đối với các sáng kiến ​​phát triển bền vững. Nhiều công ty đã trở nên thận trọng hơn trong cách họ truyền đạt thành tích và đặt ra mục tiêu trong bối cảnh cuộc đàn áp tẩy xanh trên diện rộng.

Vào tháng 3, Gap Inc, Prada Group và Capri Holdings - công ty sở hữu Versace nằm trong số hàng trăm công ty không nộp hoặc không đặt ra được các kế hoạch khí hậu dài hạn đủ tham vọng để được sáng kiến ​​Mục tiêu dựa trên khoa học do tổ chức Trọng tài hàng đầu thế giới về các mục tiêu khí hậu của doanh nghiệp xác nhận.

Các công ty đã cam kết nhiều năm trước đó sẽ thiết lập các mục tiêu phát thải ròng bằng 0 phù hợp với Thỏa thuận chung Paris vào đầu năm 2024, một tiêu chuẩn khắt khe hơn nhiều so với mong muốn trước đây của nhiều công ty.

Trong một cuộc khảo sát do SBTi công bố hồi tháng 3, cho thấy các công ty đã đồng loạt đưa ra một loạt lý do khiến họ không đạt được thời hạn. Lý do phổ biến nhất bao gồm thiếu các tiêu chuẩn rõ ràng, sự không chắc chắn về việc liệu các mục tiêu có thực sự đạt được hay không và thách thức cực độ khi kiểm soát lượng khí thải trong chuỗi cung ứng.

Gap và Prada cho biết họ vẫn cam kết đạt được mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Gap cho biết họ đã đệ trình mục tiêu sửa đổi lên SBTi vào đầu năm nay. Prada đang đặt mục tiêu hoàn thành việc cập nhật cam kết của mình vào nửa đầu năm 2025. Trong khi Capri không trả lời yêu cầu bình luận liên quan về vấn đề này.

Theo Business of Fashion, các quy định sắp tới cũng đang định hình lại cách các công ty xây dựng đội ngũ phát triển bền vững của mình, chuyển trọng tâm sang tuân thủ quy định và tránh xa các mục tiêu đầy tham vọng. Hãng thời trang xa xỉ Prada, cho biết họ đang mở rộng đội ngũ phát triển bền vững của mình sau khi cam kết thực hiện các mục tiêu công khai mà họ cần báo cáo. Canada Goose cũng đang có kế hoạch mở rộng đội ngũ truy xuất nguồn gốc của mình.

Các nhà tuyển dụng cho biết cấu trúc của các nhóm cũng đang thay đổi. Các vị trí C-suite (quản lý cấp cao) ngày càng bị cắt giảm, với các hoạt động chính được phân lớp thành các vai trò hoạt động nhiều hơn. Các nhà tuyển dụng cũng cho rằng những người mới được tuyển dụng thường tập trung nhiều vào quản lý thay đổi hơn là chiến lược lớn. Sự thay đổi này tương tự như những gì đã xảy ra với các vai trò mà các công ty tạo ra để điều hướng sự gia tăng của thương mại điện tử vào giữa những năm 2000; các phòng ban chuyên biệt do các giám đốc kỹ thuật số điều hành ngày càng mờ nhạt khi các kỹ năng mà họ đại diện trở nên gắn chặt hơn với doanh nghiệp.

Với những thay đổi này, bà Lisa Butkus Yae chia sẻ, rằng: “Quá đơn giản khi nói rằng đó là sự thoái lui”. Theo bà Yae, “đó là quá trình học hỏi để hiểu cách tính bền vững phù hợp với một tổ chức như thế nào và cách bạn có thể thiết lập cho ai đó thành công”.

Không chỉ với các “ông lớn” trong ngành thời trang, những thách thức này cũng xảy ra với các nhóm ngành quan trọng khác. Vào tháng 3/2024, “ông lớn” dầu mỏ Shell đã hủy bỏ mục tiêu năm 2035 nhằm hạn chế khí thải nhà kính và giảm bớt mục tiêu đặt ra cho năm 2030. Trong khi gã khổng lồ hàng tiêu dùng Unilever cũng đã hạ thấp các mục tiêu chủ chốt nhằm cắt giảm ô nhiễm nhựa và bảo tồn đa dạng sinh học vào tháng 4. Và mới đây nhất là vào tuần trước, Air New Zealand đã trở thành hãng hàng không lớn đầu tiên hủy bỏ mục tiêu phát thải năm 2030…

Các công ty đổ lỗi cho các cột mốc di chuyển một phần là do các lực lượng ngoài tầm kiểm soát của họ. Các công nghệ mới đang chứng minh là quá chậm để đưa ra thị trường; các chính phủ chưa làm đủ để hỗ trợ hành động; và các biện pháp kiểm soát cũng như các tiêu chuẩn theo quy định không đủ mạnh mẽ.

Trong khi đó, thế giới ngày càng nóng lên.

Minh Đức