Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump buộc Việt Nam phải xem lại mô hình phát triển, trong đó cốt lõi là thị trường trong nước.
Thị trường nội địa tương lại của doanh nghiệp
Tại Tọa đàm "Giải pháp củng cố và phát triển thị trường trong nước", diễn ra ngày 25/5, PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho biết, năm nay xuất khẩu của Việt Nam có thể gặp khó khăn và triển vọng đầu tư chưa rõ ràng. Ba động lực đó đóng vai trò cốt lõi đối với tăng trưởng kinh tế, liên thông với nhau, từ đó các giải pháp cần liên thông với nhau, không nên rời rạc, riêng biệt.
PGS. TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh, chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump buộc Việt Nam phải xem lại mô hình phát triển, trong đó cốt lõi là thị trường trong nước.
Dữ liệu cho thấy trong cấu trúc GDP, khu vực tư nhân chiếm sản lượng 51% còn khu vực FDI chiếm 20-22%. Tuy nhiên, xuất khẩu của khu vực trong nước chỉ chiếm 25-27%, trong đó khu vực FDI chiếm hơn 70%. Kim ngạch xuất khẩu tương đương GDP của Việt Nam.
Từ đó, doanh nghiệp nội địa chủ yếu phục vụ thị trường nội địa và tương lai của khu vực doanh nghiệp trong nước là thị trường nội địa. Cần đặt vấn đề khảo sát thị trường nội địa gắn với khu vực tư nhân nội địa, vốn chiếm 84% thị trường lao động. Nếu khu vực này không ổn, động lực tăng trưởng sẽ không được đảm bảo. Những vấn đề căn cơ không được bàn đến nơi đến chốn.
PGS-TS. Trần Đình Thiên (Ảnh: nhadautu.vn)
Tổng thống Trump đánh thuế quan không chỉ nhắm vào xuất khẩu của Trung Quốc mà còn thị trường tiêu dùng trong nước của Trung Quốc, bởi thị trường nội địa Trung Quốc hiện rất yếu, trong khi Trung Quốc không thể thay đổi mô hình phát triển nhanh được. Trong khi đó, tỷ lệ tiêu dùng trên GDP ở Việt Nam cao, nhưng cấu trúc thị trường gặp nhiều điểm nghẽn, tốc độ lưu thông thị trường chậm, vòng quay tiền ở Việt Nam thấp. Ông Thiên đề xuất phân tích, bàn thảo tác động của chính sách thuế quan Mỹ ảnh hưởng đến thị trường nội địa Việt Nam ra sao.
Đây là vấn đề cơ bản để đi tìm giải pháp chiến lược. Chính sự suy giảm của kinh tế Trung Quốc có tác động mạnh đến thị trường nội địa, nền sản xuất, việc làm và thu nhập của lao động Việt Nam. Về ngắn hạn, câu chuyện suy giảm của thị trường Trung Quốc là nguy cơ đối với Việt Nam.
Đơn cử, khi sàn thương mại điện tử Trung Quốc Temu vừa đăng ký hoạt động tại Việt Nam, thị trường thương mại điện tử Việt Nam có nhiều xáo trộn. Do đó, cần đánh giá xem chính sách tín dụng hiện nay có giúp doanh nghiệp Việt Nam ứng phó với Temu được không? Đối với chương trình kích cầu nội địa, cần bàn xu hướng, triển vọng, tác động của thị trường thương mại điện tử trong bối cảnh thị trường thế giới biến động như hiện nay, từ đó đề ra các giải pháp về thay đổi mô hình phát triển kinh tế.
Về cơ bản, đất nước cần tập trung bàn những vấn đề căn cơ, gắn với doanh nghiệp, công nghiệp, cấu trúc thương mại, gồm những vấn đề sinh tử, buộc chúng ta tư duy lại toàn bộ cấu trúc phát triển, sống còn hiện nay.
Trong bối cảnh rủi ro suy thoái thế giới rõ ràng, Việt Nam cần bơm tiền để "tháo" đầu tư ra, tăng dòng chảy của tiền. Đó là những cách cơ bản, khơi thông được thị trường vốn lớn.
Áp lực thúc đẩy thị trưởng tăng gấp đôi
Cũng tại Tọa đàm, ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng, trước đây khi kinh tế thế giới suy giảm thì các nước xuất khẩu cũng giống như mình là phải đa dạng hóa thị trường. Song bây giờ tính cấp bách, cấp thiết tăng gấp đôi nên đừng làm chiến lược mà hãy làm kế hoạch hành động và cụ thể hóa bằng chương trình kèm theo nguồn lực rõ ràng, có trọng tâm trọng điểm.
Đây là điều quan trọng. Còn truyền thông thì ý thức tiêu dùng người dân là điều cần quan tâm, mục đích quan trọng nhất là sau chiến lược truyền thông khách hàng sẽ mua hàng. Về thuế đối ứng, Hoa Kỳ có quyền quan ngại, song quan ngại này không thực sự có cơ sở thuyết phục như việc lẩn tránh xuất xứ.
Cơ cấu xuất nhập khẩu của Việt Nam là kết quả của chính sách chuỗi toàn cầu, có nghĩa là thấy nguyên liệu ở đâu rẻ sẽ nhập, chứ không phải Việt Nam có ý đồ gì ở đây, nhiều khi đây là sự ngẫu nhiên của mô hình kinh doanh của doanh nghiệp theo chuỗi toàn cầu trong những năm qua. Về lâu dài, cần kiểm soát minh bạch xuất sứ, đảm bảo tin cậy về xuất sứ, nhằm đảm bảo uy tín của Việt Nam.
Ngoài ra, trọng tâm bây giờ là phải rà soát toàn bộ rào cản kỹ thuật phi thuế quan. Chính phủ cũng nên cân nhắc đề xuất về thay đổi Thuế Tiêu thụ đặc biệt theo chiều hướng tăng thuế vì bối cảnh hiện đã khác so với thời điểm trình kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XV.
Anh Đào