Thực phẩm tiện lợi trở thành xu hướng tiêu dùng toàn cầu

Đô thị hóa, số hóa và thay đổi lối sống đang thúc đẩy sự phát triển của thực phẩm tiện lợi tại nhiều quốc gia. Theo Statista, thị trường thực phẩm chế biến sẵn trên toàn cầu dự kiến sẽ vượt 450 tỷ USD vào năm 2027, cho thấy nhu cầu mạnh mẽ đối với các sản phẩm đề cao tính tiện lợi, cả trong hệ thống phân phối bán lẻ lẫn lĩnh vực dịch vụ ăn uống.

Thực phẩm tiện lợi phát triển cùng quá trình đô thị hóa và số hóa

Từ châu Á đến châu Âu và châu Mỹ, các sản phẩm thực phẩm tiện lợi, sẵn sàng sử dụng đang góp phần thay đổi thói quen ăn uống và chiến lược phân phối. Được thúc đẩy bởi quá trình đô thị hóa, số hóa và những thay đổi trong lối sống, tính tiện lợi ngày càng trở thành một động lực quan trọng của ngành thực phẩm toàn cầu, với những biểu hiện khác nhau tùy theo văn hóa và điều kiện kinh tế của từng thị trường.

Theo Statista, thị trường thực phẩm chế biến sẵn toàn cầu dự kiến vượt 450 tỷ USD vào năm 2027. Sự gia tăng nhu cầu đối với các sản phẩm đề cao tính tiện lợi được ghi nhận trong cả hệ thống phân phối bán lẻ và lĩnh vực dịch vụ ăn uống. Bên cạnh đó, sự phát triển của hệ sinh thái giao hàng và các nền tảng kỹ thuật số cũng đang tác động đến cách người tiêu dùng tiếp cận và sử dụng thực phẩm.

Tại châu Á, sự phát triển của thực phẩm tiện lợi gắn liền với những thay đổi về nhân khẩu học và công nghệ. Ở Ấn Độ, quá trình đô thị hóa nhanh chóng và sự thay đổi trong mô hình làm việc đang thúc đẩy nhu cầu đối với các món ăn sẵn sàng sử dụng, phục vụ cả thị trường nội địa và cộng đồng người Ấn Độ trên toàn thế giới. Các sản phẩm tiêu dùng tại nhà ngày càng kết hợp hương vị truyền thống với hình thức đóng gói hiện đại, đáp ứng nhu cầu của những người muốn duy trì khẩu vị quen thuộc nhưng không có nhiều thời gian chế biến.

Tại Đông Á, Hàn Quốc là một trong những thị trường thực phẩm tiện lợi phát triển nhất. Với hơn 60% sản phẩm thực phẩm nhập khẩu trong năm 2024, quốc gia này có mức độ cởi mở cao đối với các sản phẩm quốc tế, đặc biệt là đồ ăn nhẹ, bánh kẹo và thực phẩm chăm sóc sức khỏe. Sự phổ biến của các cửa hàng tiện lợi và sản phẩm khẩu phần cá nhân phản ánh nhịp sống đô thị nhanh, đồng thời gắn với tỷ lệ hộ gia đình một người cao.

Ở Việt Nam, thương mại điện tử và hệ thống phân phối hiện đại đang từng bước thay thế các kênh phân phối truyền thống. Nhu cầu đối với các sản phẩm tiện lợi, hữu cơ và lành mạnh hơn tiếp tục tăng. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến tính tiện lợi, đổi mới, tính bền vững và giá trị dinh dưỡng.

Tại những thị trường này, tính tiện lợi không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn đáp ứng những lối sống ngày càng linh hoạt và mang tính cá nhân hóa.

Tiện lợi song hành cùng chất lượng và tính bền vững

Tại châu Âu, sự phát triển của thực phẩm tiện lợi gắn với yêu cầu cân bằng giữa tính thực tiễn và chất lượng. Italia, quốc gia có truyền thống ẩm thực lâu đời, đang đa dạng hóa ngành thực phẩm sang những phân khúc đổi mới như sản phẩm thay thế có nguồn gốc thực vật và thực phẩm chế biến sẵn. Nhu cầu đối với các sản phẩm lành mạnh hơn, bao bì bền vững và thương mại điện tử thực phẩm cũng đang gia tăng.

Tại Áo, tính tiện lợi ngày càng được tích hợp vào hệ thống phân phối và lĩnh vực dịch vụ ăn uống. Tình trạng thiếu nhân lực trong ngành khách sạn, nhà hàng và dịch vụ đang thúc đẩy các cơ sở sử dụng nhiều hơn sản phẩm bán thành phẩm và thực phẩm chế biến sẵn nhằm tối ưu hóa hoạt động. Trong khi đó, nhu cầu của người tiêu dùng đối với thực phẩm hữu cơ, sản phẩm quan tâm đến phúc lợi động vật và các thương hiệu nhãn hàng riêng cao cấp vẫn duy trì ở mức cao.

Tại Na Uy, ngành thực phẩm ghi nhận mối liên hệ giữa tính tiện lợi và quá trình số hóa. Thị trường giao đồ ăn được ước tính đạt khoảng 259 triệu euro vào năm 2024, với tốc độ tăng trưởng dự kiến trên 5% mỗi năm đến năm 2028. Dịch vụ giao hàng trực tuyến được dự báo tăng trưởng trên 10% mỗi năm trong cùng giai đoạn. Mặc dù phân khúc thực phẩm chế biến sẵn tăng trưởng chậm hơn, thị trường này vẫn duy trì sự ổn định nhờ mức độ số hóa cao của dân số và sự phổ biến của các dịch vụ thực phẩm trực tuyến.

Tại khu vực Địa Trung Hải và Bắc Phi, thực phẩm tiện lợi phát triển song song với những thay đổi trong thương mại và tiêu dùng. Ở Ai Cập, nhu cầu đối với các sản phẩm chế biến và thực phẩm sẵn sàng sử dụng ngày càng tăng cùng với sự phát triển của ngành dịch vụ ăn uống, bao gồm các chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh và nền tảng đặt món trực tuyến. Người tiêu dùng ngày càng tìm kiếm sản phẩm có chất lượng cao hơn, đa dạng về hương vị và quan tâm nhiều hơn đến các lựa chọn hữu cơ.

Algeria cũng ghi nhận xu hướng gia tăng nhu cầu đối với thực phẩm chế biến, đồ ăn nhẹ và các món ăn chế biến sẵn. Quốc gia này có dân số hơn 45 triệu người, tỷ lệ dân số trẻ cao và chi tiêu cho thực phẩm chiếm hơn 40% ngân sách hộ gia đình. Quá trình đô thị hóa và sự phát triển của các kênh phân phối hiện đại đang thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng. Dù chịu áp lực lạm phát kéo dài, nhu cầu vẫn được duy trì, cùng với sự quan tâm ngày càng tăng đối với các sản phẩm đạt chứng nhận Halal và thực phẩm hướng đến sức khỏe.

Tại các thị trường Địa Trung Hải và Bắc Phi, thực phẩm tiện lợi được tích hợp vào những thói quen ăn uống sẵn có, mang đến sự linh hoạt hơn mà không thay thế hoàn toàn văn hóa ẩm thực truyền thống.

Thực phẩm tiện lợi gắn với sức khỏe và tính thực tế

Tại châu Mỹ, thực phẩm sẵn sàng sử dụng ngày càng chịu ảnh hưởng từ mối quan tâm về sức khỏe và điều kiện kinh tế. Ở Chile, nhu cầu đối với thực phẩm đông lạnh và các món ăn chế biến sẵn đang gia tăng, đặc biệt trong nhóm người tiêu dùng có quỹ thời gian hạn chế và nhu cầu tiêu dùng ngoài gia đình. Cùng với đó, sự quan tâm đến protein thực vật, các loại đậu và thực phẩm hữu cơ phản ánh mối quan tâm ngày càng lớn đối với sức khỏe và tác động môi trường.

Tại Canada, người tiêu dùng đang quan tâm trở lại đến những bữa ăn đơn giản được chuẩn bị tại nhà với các nguyên liệu tiện dụng, thay vì chuyển hoàn toàn sang các sản phẩm chế biến sâu. Người tiêu dùng ưu tiên thực phẩm ít chế biến, đồ uống chức năng và những hương vị độc đáo từ nước ngoài. Các yếu tố kinh tế cũng tác động đến hành vi mua sắm, khiến người tiêu dùng vừa duy trì yêu cầu cao đối với sản phẩm, vừa chú trọng hơn đến tương quan giữa chất lượng và giá cả.

Nhìn chung, tại nhiều quốc gia ở châu Mỹ, tính tiện lợi không còn đồng nghĩa với sự đánh đổi. Người tiêu dùng xem đây là khả năng thích ứng với những hạn chế về thời gian, chi phí và sức khỏe mà không phải từ bỏ các kỳ vọng và tiêu chuẩn của mình.

Sự phát triển của thực phẩm sẵn sàng sử dụng phản ánh những thay đổi trong cách thức sản xuất, phân phối và tiêu dùng thực phẩm. Mặc dù đô thị hóa, số hóa và thay đổi lối sống là những yếu tố thúc đẩy chung, mỗi thị trường có cách tiếp cận khác nhau tùy theo bối cảnh văn hóa, kinh tế và nhân khẩu học. Đối với ngành thực phẩm, đổi mới cần đáp ứng nhu cầu về tốc độ và khả năng tiếp cận, đồng thời quan tâm đến sức khỏe, tính bền vững và tính minh bạch.

Trung Anh