Trước sức ép đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp đang dần tăng cao, Hiệp hội trái phiếu doanh nghiệp đã có các buổi hội thảo cùng các quỹ trái phiếu, công ty chứng khoán và đã có một số đề xuất một số phương án trình lên cơ quan quản lý. Tuy nhiên, vấn đề này sẽ cần nhiều thời gian để các ban ngành có thể đưa ra hướng xử lý cuối cùng.
Tại một hội thảo diễn ra mới đây, Bộ trưởng Bộ Tài Chính Hồ Đức Phớc nhận định, thời gian vừa qua, thị trường trái phiếu doanh nghiệp bộc lộ hạn chế. Trong đó, dù không đại diện cho toàn thị trường nhưng những sai phạm trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đã làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư vào kênh trái phiếu doanh nghiệp. Việc lấy lại niềm tin cho thị trường cũng là trách nhiệm của cơ quan quản lý và các chủ thể tham gia thị trường. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục “gỡ” các điểm nghẽn trong thủ tục về phát hành trái phiếu ra công chúng, để đảm bảo những doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện phát hành ra công chúng sẽ nhanh chóng và khẩn trương phát hành trái phiếu dưới hình thức này.
Và sau nhiều lần dự thảo, ngày 16/9/2022, Nghị định 65/2022/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 153 cũng chính thức có hiệu lực. Theo nhận định của Công ty chứng khoán VNDirect, việc chính thức ban hành Nghị định 65 là một điểm tích cực đối với thị trường vốn trong dài hạn. Tuy nhiên, nhóm chuyên gia này cũng cho rằng, các thành viên thị trường (doanh nghiệp phát hành, doanh nghiệp tư vấn và nhà đầu tư) cần thời gian để điều chỉnh cho phù hợp với những quy định mới. Vì vậy, thị trường trái phiếu doanh nghiệp nhiều khả năng sẽ tiếp tục trầm lắng trong một vài quý tới.
Thực tế, từ đầu năm nay, Chính phủ cũng đã phê duyệt Chiến lược tài chính đến năm 2030, trong đó mục tiêu dư nợ thị trường trái phiếu doanh nghiệp đạt tối thiểu 20% GDP. Tuy nhiên, trong khi 9 tháng đầu năm 2022, quy mô của thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới chỉ chiếm khoảng 16% GDP.
Có thể thấy, trong dài hạn định hướng của cơ quan quản lý là đẩy mạnh sự phát triển của thị trường, nâng cao vai trò của trái phiếu doanh nghiệp là kênh huy động vốn cho doanh nghiệp. Do đó, các động thái rà soát, siết chặt thị trường trái phiếu gần đây là động thái tích cực để lành mạnh hoá thị trường. Thông tin với báo chí gần đây, phía Bộ Tài Chính cho biết, khi các công ty chứng khoán cung cấp dịch vụ tư vấn và phát hành bị xử lý về pháp luật, cơ quan này đã làm việc với các nhà phát hành để đảm bảo quyền lợi cho các nhà đầu tư. Các công ty phát hành đều đã cam kết sẽ trả đúng hạn những trái phiếu đến hạn trả nợ. Còn theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung và thị trường trái phiếu nói riêng vẫn được vận hành và hoạt động bình thường.
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp: Kỳ vọng trang mới tươi sáng hơn trong năm 2023.
Về phía cung, tổng giá trị phát hành trái phiếu có thể phục hồi trở lại từ nửa cuối năm 2023. Nghị định 65/2022/NĐ-CP mới được ban hành cho phép các doanh nghiệp được phát hành trái phiếu doanh nghiệp với mục đích cơ cấu nợ. Đây là một trong những điểm trọng yếu theo hướng nới lỏng hơn, giúp các doanh nghiệp với mục đích tái cơ cấu nợ (theo đúng quy định) vẫn có thể tiếp cận được với kênh phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Về phía cầu, số lượng nhà đầu tư chuyên nghiệp đủ điều kiện sẽ sụt giảm trong ngắn hạn.
Ông Simom Chen - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Xếp hạng tín nhiệm đầu tư Việt Nam (Visrating), đánh giá về những điểm mới, tích cực của Nghị định 65/2022/NĐ-CP: “Đây là bước tiến lớn và quan trọng nhằm tăng cường trách nhiệm giữa các bên liên quan trong việc chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ; nâng cao tính minh bạch thông tin và chất lượng trái phiếu; đồng thời khôi phục niềm tin vào thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đang phát triển nhanh chóng và là kênh huy động vốn tin cậy cho các doanh nghiệp.
Ông Simon Chen phân tích, với Nghị định 65/2022/NĐ-CP, người sở hữu trái phiếu có quyền yêu cầu doanh nghiệp phát hành mua lại trái phiếu nếu doanh nghiệp phát hành vi phạm quy định, hoặc không thực hiện đầy đủ cam kết theo kế hoạch phát hành. Người sở hữu trái phiếu sẽ được tiếp cận với nhiều thông tin hơn để đánh giá và giám sát rủi ro đầu tư, bao gồm các quyền lợi hợp pháp đối với tài sản đảm bảo.
Bên cạnh đó, trái chủ (người mua trái phiếu) cũng có thể tham khảo các tài liệu hồ sơ chào bán trái phiếu từ doanh nghiệp phát hành và các tổ chức cung cấp dịch vụ trung gian - bao gồm đại diện người sở hữu trái phiếu, tổ chức tư vấn về hồ sơ chào bán trái phiếu, tổ chức đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành trái phiếu, đại lý quản lý tài sản bảo đảm… để đảm bảo doanh nghiệp phát hành trái phiếu tuân thủ các yêu cầu theo quy định của pháp luật.
“Các nhà đầu tư trái phiếu cá nhân chuyên nghiệp cần tự xác nhận đủ điều kiện đầu tư và hiểu rõ thông tin về trái phiếu và rủi ro đầu tư. Đây là một biện pháp bảo vệ quan trọng giúp nhà đầu tư nâng cao nhận thức và tận dụng tất cả thông tin trước khi quyết định đầu tư. Đối với trái phiếu yêu cầu xếp hạng tín nhiệm, nhà đầu tư có thể sử dụng kết quả xếp hạng tín nhiệm để đánh giá rủi ro tương ứng, có phù hợp với khả năng chấp nhận rủi ro và lợi tức có tương xứng với rủi ro hay không” - Tổng giám đốc Visrating cho hay.
Đánh giá về thị trường trái phiếu doanh nghiệp thời gian tới, ông Simon Chen cho rằng, thị trường cần điều chỉnh theo quy định mới và các điều kiện tài chính thắt chặt hơn sẽ trì hoãn trái phiếu phát hành phục hồi rõ nét sang nửa cuối năm 2023. Thị trường phát hành trái phiếu ra công chúng vẫn ổn định và có thể đóng vai trò kết nối doanh nghiệp phát hành với đông đảo nhà đầu tư hơn.
Hồng Quang