Mùa đông là mùa các loại virut, đặc biệt là các loại virut gây bệnh về hô hấp có điều kiện phát triển, do đó chế độ dinh dưỡng cho mùa này cũng khác. Dưới đây là những lời khuyên hữu ích từ PGS.TS.BS Nguyễn Thị Lâm, nguyên Phó Viện trưởng viện Dinh dưỡng Quốc gia, mọi người cần áp dụng để tăng sức đề kháng cho con trẻ và người thân.
Trước hết, mùa nào cũng đảm bảo đủ chất dinh dưỡng theo khuyến cáo, chất đạm phải đủ, với trẻ em cần bổ xung các vitamin, khoáng chất. Ăn đầy đủ chất dinh dưỡng, cân đối giữa các chất, đa dạng thực phẩm ít nhất một ngày ăn 5/8 nhóm, đạm có trong các loại thực phẩm là trứng, sữa, thịt cá, tôm. Vitamin và chất sơ có trong các loại rau, củ quả ngũ sắc, đây là những loại rau củ quả chứa nhiều chất chống oxi hóa làm tăng sức đề kháng.
Tại Việt Nam, theo khuyến cáo của Viện Dinh dưỡng thuộc Bộ Y tế, trẻ em là một trong ba nhóm đối tượng được tiêu thụ nhiều chất béo hơn. Trung bình, trẻ từ 7 tháng – 6 tuổi cần tiêu thụ tối đa 50g chất béo mỗi ngày để đáp ứng nhu cầu phát triển của cơ thể. Nhu cầu chất béo ở trẻ em theo từng độ tuổi cụ thể như sau: trẻ từ 6 – 12 tháng tuổi cần khoảng 35g chất béo/ngày; trẻ từ 1 – 3 tuổi: cần khoảng 55g chất béo/ngày; trẻ từ 4 – 6 tuổi cần khoảng 40g chất béo/ngày. (Chất béo động vật là mỡ động vật có trong heo, cá dầu cá, chế phẩm từ sữa bơ, phomai. Chất béo thực vật: các loại đậu nành, đậu phộng, các loại hạt mè, hướng dương, óc chó, hạnh nhân,…, các loại trái, quả dừa, bơ ca cao,…)
Tháp dinh dưỡng cho trẻ 3 em Việt Nam từ 3 - 5 tuổi (ảnh internet)
Đối với trẻ từ 3 đến 5 tuổi, trẻ bắt đầu đến trường mầm non, học tập và vui chơi với bạn bè nên cần rất nhiều năng lượng và dinh dưỡng. Đây cũng là giai đoạn mà trẻ phát triển chiều cao và cân nặng rất nhanh, do vậy ngoài việc bổ sung đầy đủ 4 nhóm chất chính thì cha mẹ cần bổ sung cho con lượng sữa nhất định để giúp phát triển chiều cao của trẻ. Cha mẹ nên khuyến khích và cho trẻ sử dụng các loại sữa tươi không đường, ít đường hoặc sữa công thức, với liều lượng khoảng 500ml/ngày.
Ngoài ra cũng cần gia tăng lượng rau củ quả, trái cây trong khẩu phần ăn của trẻ. Các món ăn cũng nên được trình bày thật bắt mắt và hấp dẫn để kích thích khẩu vị, hứng thú ăn trái cây, rau củ cho trẻ.
Hiện nay, trên địa bàn Hà Nội đang có dịch cúp A, các trẻ từ 3 – 5 tuổi bắt đầu đi học mầm non, tiếp xúc với nhiều bạn trong lớp, có nguy cơ bị lây nhiễm các bệnh về hô hấp, để có dinh dưỡng giúp các cháu phát huy được hệ miễn dịch, các cháu nên được ăn đủ số bữa, hàng ngày nên ăn từ 4 – 5 bữa. Trong đó 3 bữa chính và 2 bữa phụ, bữa phụ có thể là ăn hoa quả, uống sữa, bánh… đặc biệt mùa đông nên ăn ở trạng thái ấm, trong các món ăn bổ sung các loại gia vị mang tính nóng, ví dụ như gừng…, uống đủ nước ở trạng thái nước ấm, hạn chế uống nước lạnh. Bậc phụ huynh cũng cần để ý, tìm hiểu các chương trình uống vitamin A liều cao miễn phí
Để giúp trẻ hấp thụ được vitamin D, cần cho trẻ tiếp xúc ánh nắng, mùa đông khoảng 9 – 10h sáng, buổi chiều từ 15h, mỗi lần khoảng 30 phút, cho trẻ hoạt động cũng khoảng 30 phút một ngày.
PGS.TS.BS Nguyễn Thị Lâm, nguyên Phó Viện trưởng viện Dinh dưỡng Quốc gia (ảnh nhân vật cung cấp)
Đối với trẻ 6-11 tuổi, tuổi hệ miễn dịch vẫn còn cần hoàn thiện, đảm bảo đủ các dinh dưỡng cho trẻ sẽ giúp hệ miễn dịch của trẻ tăng khả năng chống chọi tốt hơn với các loại bệnh cúm mùa. Các bậc phụ huynh cần tìm hiểu, nắm vững tháp dinh dưỡng cho từng lứa tuổi của con trẻ, tháp dinh dưỡng theo chiều từ trên xuống (từ đỉnh tháp xuống đến đáy tháp), các nhóm thực phẩm được khuyến nghị cho trẻ ăn với số lượng khác nhau, từ ít đến nhiều. Tầng trên cùng là đỉnh của tháp: Là nhóm thực phẩm nên ăn hạn chế đối với trẻ. Để trẻ có được đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết với tỷ lệ cân đối phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị, cần cho trẻ ăn theo đúng số lượng đơn vị ăn tương ứng với mỗi nhóm thực phẩm được thể hiện trên tháp.
Ví dụ: Việc trẻ ăn đồ ăn nhẹ giữa các bữa ăn chính cũng quan trọng, vì những món ăn vặt này có thể đóng góp tới 1/3 lượng calorie nạp vào trong ngày. Tuy nhiên, bạn nên nhắc nhở trẻ thay vì chọn ăn snack, bánh ngọt, nước có ga,... hãy chọn ăn những đồ ăn tốt cho sức khỏe như trái cây, sữa, bánh mì sandwich, phô mai, bánh quy,...
Đối với lứa tuổi của người trưởng thành mùa đông này cũng cần chú ý hơn tới sức khỏe bằng việc bổ xung đủ chất dinh dưỡng và Lối sống hợp lý, và giữ ấm cơ thể, có như vậy cơ thể mới tăng cường được sức đề kháng.
Bổ sung Vitamin C (có nhiều trong cam, chanh, quýt, bưởi) và các khoáng chất Kẽm, Sắt (có trong hải sản, thịt đỏ, đậu hạt, ngũ cốc nguyên cám); Bổ sung Vitamin D (có trong cá hồi, cá thu, lòng đỏ trứng) hoặc phơi nắng vào buổi sáng; Thực phẩm Giữ ấm là các món ăn ấm nóng như cháo gà, xúp, món hầm, và thêm gia vị ấm như gừng, nghệ hoặc uống trà thảo mộc.
Uống nước ấm thường xuyên. Ngoài ra, có thể bổ sung nước qua các món xúp và canh. Mặc quần áo ấm mỗi khi cần ra ngoài; Duy trì tập thể dục nhẹ nhàng để giữ cơ thể khỏe mạnh và cải thiện tuần hoàn máu. Tránh tiếp xúc nơi đông người.
Quốc Toản