Đã có rất nhiều nước trên thế giới như Anh, Singapore, Italya… áp dụng thành công việc thu phí vào nội đô. Vậy họ đã thực hiện thế nào để đạt được kết quả mong đợi này?
"Chiêu độc" thu phí vào nội đô
Ngay sau khi Sở Giao thông vận tải (GTVT) Hà Nội trình UBND thành phố đề án thu phí xe cơ giới vào nội đô đã có rất nhiều tranh cãi xung quanh phương án này. Phần lớn các ý kiến đều khẳng định, việc thu phí vào nội đô ở thời điểm hiện tại là chưa phù hợp. Tuy nhiên, cũng có ý kiến trái ngược cho rằng, đã có rất nhiều nước trên thế giới thực hiện thành công phương án này, vì vậy, chúng ta cần học hỏi, áp dụng theo.
Thực tế trong những năm qua, nhiều nước trên thế giới như Singapore, Anh, Thụy Điển, Italia... đều đã thực hiện thu phí phương tiện khi vào nội đô trong giờ cao điểm, và đó được xem như 1 biện pháp quản lý giao thông vô cùng hiệu quả. Nói đến thu phí vào nội đô, chắc chắn phải kể đến Singapore, nước đầu tiên trên thế giới áp dụng mô hình này để giải quyết tình trạng tắc đường nghiêm trọng. Qua nhiều năm thử nghiệm và liên tục cải tiến về công nghệ, hiện Singapore đang vận hành hệ thống thu phí đường bộ điện tử (gọi tắt là ERP), hoạt động đơn giản mà hiệu quả.
 |
Hiện Singapore đang vận hành hệ thống thu phí đường bộ điện tử hoạt động đơn giản mà hiệu quả. |
Theo đó, các phương tiện cần lắp đặt thiết bị thu phí (IUs) và nạp trước thẻ tiền mặt. Khi di chuyển qua hệ thống ERP, thẻ sẽ tự động bị trừ tiền thông qua sóng radio, mà các phương tiện không cần dừng lại hay giảm tốc độ. Một trung tâm điều khiển hoạt động 24/7 sẽ đảm bảo việc vận hành trơn tru, thu phí tùy theo mật độ, loại xe, thời gian và nút giao thông.
Theo Cục quản lý Giao thông đường bộ Singapore (LTA), trong 10 năm áp dụng, mật độ giao thông trên các trục đường chính của nước này đã giảm 20%, nhiều người dân chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng, lượng khí thải CO2 và bụi cũng giảm đáng kể.
Thủ đô London (Anh) cũng là 1 trong những thành phố thu phí nội đô thành công trên thế giới, góp phần giảm ách tắc, tai nạn giao thông và cải thiện chất lượng không khí. Từ năm 2003, khu vực trung tâm thành phố đã áp dụng thu phí chống ùn tắc giờ cao điểm, từ 7h - 18h các ngày trong tuần, trừ dịp lễ, Tết. Quy định này không áp dụng với các phương tiện giao thông công cộng như xe bus, taxi; cư dân nội đô và người khuyết tật cũng sẽ được giảm 90-100% tiền phí.
Hệ thống camera được lắp đặt tại các điểm ra vào khu vực nội đô sẽ tự động ghi lại biển số xe để đối chiếu với dữ liệu các phương tiện đã nộp phí. Nếu không tuân thủ quy định, người điều khiển phương tiện có thể bị phạt đến 100 bảng Anh (khoảng hơn 2,7 triệu VND).
Bên cạnh đó, chính quyền thành phố đã đơn giản và tối ưu hóa hoạt động thu phí nhằm tránh ảnh hưởng đến nhu cầu đi lại thông suốt của người dân. Các tài xế có thể trả phí qua mạng, tin nhắn, hoặc tại các địa điểm bán lẻ có trang bị hệ thống trả tiền tự động PayPoint, và chỉ cần trả 1 lần cho nhiều lần ra vào khu vực nội đô.
Chính quyền đã thuyết phục người dân thế nào?
Mặc dù Singapore có thể thực hiện hệ thống thu phí chống tắc nghẽn mà không cần hỏi ý kiến người dân, nhưng quốc gia này đã thực hiện một chương trình nâng cao ý thức và đánh giá kéo dài cả năm. Họ lắng nghe phản ứng của người dân bằng cách điều chỉnh chương trình thu phí trước khi thực hiện. Chính phủ tiếp tục điều chỉnh và mở rộng chương trình thu phí từ năm 1975 tới nay.
Singapore đã tuyên truyền về hệ thống thu phí này để người dân ngày càng chấp nhận hơn. Các lãnh đạo đã nêu bật những cải tiến cả trước và trong quá trình áp dụng thu phí. Trong suốt hơn 30 năm qua, Singapore đã vừa mở rộng chương trình thu phí chống tắc nghẽn giao thông, vừa cải cách và mở rộng chính sách đánh thuế phương tiện, đồng thời nâng cao đáng kể dịch vụ giao thông công cộng như đưa vào sử dụng và mở rộng hệ thống xe buýt, đường sắt nhẹ, giao thông đại chúng tốc độ cao. Nhờ đó, Singapore điều hành giao thông hiệu quả, trở thành mô hình cho hệ thống thu phí chống tắc nghẽn ở thành phố.
Người dân đã ý thức được thành công, hiệu quả của loại hình thu phí này về các mặt như an toàn, phúc lợi, sức khỏe, an ninh thu nhập, cơ hội việc làm. Do đó, họ coi thu phí chống tắc nghẽn chỉ là một chính sách khác cần thiết để đảm bảo tăng trưởng kinh tế lâu dài và chất lượng cuộc sống.
|
London là một trong những thành phố thu phí chống ùn tắc hiệu quả nhất. |
Nhìn chung, người dân Singapore phản ứng tích cực với loại phí này, cho dù lúc đầu họ coi đây là hệ thống “cướp tiền hàng ngày”. Những hoài nghi ban đầu này đã được giải quyết hiệu quả thông qua thông tin và trải nghiệm thực tế. Do vậy, Singapore được xem là một mô hình mẫu về thành công của chính sách thu phí phương tiện vào nội đô.
Còn tại London, theo tờ The Conversation, phí chống ùn tắc của nước này thành công vì hai lý do chính: Thứ nhất, chương trình này có một tiền đề rõ ràng và thuyết phục, mà quan trọng nhất trong đó là nỗ lực sắp xếp và quản lý các phương tiện lưu thông một cách hợp lý hơn trong thành phố.
Thứ hai, chương trình thu phí này mang đến hai lợi ích chính: Làm giảm lưu lượng giao thông trong trung tâm thành phố và tạo ra nguồn vốn để tái đầu tư vào việc cải thiện các dịch vụ vận tải công cộng. Vào ngày phí chống ùn tắc được giới thiệu tại London, đã có thêm 300 xe buýt mới được triển khai như một giải pháp thay thế cho người lái xe không muốn mất phí cũng như ngăn chặn tình trạng lộn xộn có thể xảy ra.
Một năm sau, các nhà chức trách ghi nhận số lượng hành khách đi vào trung tâm thu phí của thành phố tăng đột biến lên tới 29.000 người trong giờ cao điểm buổi sáng. Từ năm 2002 đến năm 2014 , số lượng xe ô tô đi vào khu vực này cũng giảm 39%.
An Vũ (T/H)