Tìm giải pháp gỡ "điểm nghẽn" logistics tại TP.HCM

TPHCM đã có Đề án phát triển ngành logistics trở thành ngành dịch vụ mũi nhọn, đóng góp từ 10-12% GRDP. Một trong những giải pháp của Thành phố là phát triển 7 trung tâm logistics. Đến nay chỉ có một khu vực đang trong các bước lựa chọn nhà đầu tư, 6 khu vực còn lại vẫn vướng vấn đề hạ tầng kết nối.

Phát triển ngành logistics trở thành ngành dịch vụ mũi nhọn

Thông tin được ghi nhận tại Diễn đàn Logistics TP.HCM lần 1 năm 2022 (HCMC Log 2022) do Sở Công Thương TP.HCM, trường Đại học Hoa Sen và Hiệp hội Logistics TP.HCM (HLA) phối hợp tổ chức chiều ngày 30.9. Hiện nay TP.HCM tập trung triển khai chuỗi kế hoạch tổng thể phát triển ngành logistics đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

Theo Đề án này, căn cứ vào nhu cầu sản xuất, lưu thông hàng hóa trong khu vực và xuất nhập khẩu trên cơ sở rà soát nguồn quỹ đất hiện có của TP.HCM, Thành phố cần có bảy trung tâm logistics đạt chuẩn với năng lực thông qua hàng hoá (TEU) của các trung tâm logistics.

Cụ thể, Trung tâm Logistics Long Bình khoảng 2.500.000 - 3.000.000 TEUs, Trung tâm Logistics Cát Lái từ 3.100.000 - 3.500.000 TEUs, Trung tâm Logistics Linh Trung khoảng 480.000 - 520.000 TEUs, Trung tâm Logistics Khu công nghệ cao SHTP khoảng 300.000 TEUs, Trung tâm Logistics Tân Kiên từ 450.000 - 500.000 TEUs, Trung tâm Logistics Củ Chi khoảng 282.150 - 319.770 TEUs, và Trung tâm Logistics Hiệp Bình Phước 1.430.000 - 1.600.000 TEUs.

Để đạt được mục tiêu trở ngành kinh tế mũi nhọn theo lộ trình nói trên, TP.HCM phấn đấu: Tốc độ tăng trưởng doanh thu dịch vụ logistics của doanh nghiệp TP.HCM đạt 15% vào năm 2025 và đạt 20% vào năm 2030. Tỷ trọng đóng góp của logistics vào GRDP TP.HCM đến năm 2025 đạt 10% và đến năm 2030 đạt 12%. Góp phần kéo giảm chi phí logistics cả nước so với GDP quốc gia đến năm 2025 còn khoảng 10 - 15%. 

Bà Phan Thị Thắng - Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh nhận định, với quy mô thị trường hơn 12 triệu người, Thành phố vừa là thị trường tiêu thụ, vừa là trung tâm phân phối hàng hóa lớn nhất nước. Bên cạnh đó, với vai trò là một đô thị đặc biệt, là đầu tàu, động lực phát triển kinh tế của cả nước, TP. Hồ Chí Minh luôn ý thức rất rõ, mỗi một bước đi của mình đều có sự tác động, lan tỏa đến sự tăng trưởng không chỉ của Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam mà còn là cả nước.

Bà Phan Thị Thắng chia sẻ thêm, trong quá trình xây dựng chính sách và phát triển kinh tế của mình, TP. Hồ Chí Minh xác định logistics là một ngành rất quan trọng, có tác động đến sự phát triển bền vững, lâu dài cho tăng trưởng kinh tế Thành phố. Vai trò quan trọng đó cũng đã được Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ XI xác định “Đề án Phát triển ngành logistics Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” là một trong 49 Chương trình, Đề án trọng tâm phát triển kinh tế Thành phố. 

Theo đó, Thành phố đặt mục tiêu phải phát triển logistics trở thành 1 ngành dịch vụ mũi nhọn, đóng góp tích cực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn và phấn đấu: Tốc độ tăng trưởng doanh thu dịch vụ logistics của doanh nghiệp TP. HCM đạt 15% vào năm 2025 và đạt 20% vào năm 2030; Tỷ trọng đóng góp của logistics vào GRDP TP. Hồ Chí Minh đến năm 2025 đạt 10% và đến năm 2030 đạt 12%; Góp phần kéo giảm chi phí logistics cả nước so với GDP quốc gia đến năm 2025 còn khoảng 10 - 15%. 

Theo Phó Chủ tịch UBND Thành phố, đến nay, sau thời gian khẩn trương chuẩn bị, TP. Hồ Chí Minh đã định hình được hướng đi và đang tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm của ngành trong chuỗi kế hoạch tổng thể phát triển ngành logistics đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Trong đó, tập trung hình thành các trung tâm logistics, phát triển nguồn nhân lực là các nhiệm vụ then chốt trong 3 trụ cột chính phát triển ngành logistics Thành phố. 

Tìm giải pháp gỡ "điểm nghẽn"

Để tìm giải pháp gỡ điểm nghẽn logistics và đảm bảo những mục tiêu đề ra, ông Lê Huỳnh Minh Tú, Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM cho rằng cần tiếp cận logistics ở góc độ tổng thể với đa dịch vụ vận tải, kho bãi, đóng gói, kiểm định, giao nhận hàng hóa… trong chuỗi cung ứng từ khâu chuyên chở nguyên vật liệu đến từng nhà máy sản xuất... cho đến vận chuyển toàn bộ sản phẩm đến tay người tiêu dùng.

Hay nói cách khác, logistics là “mạch máu” kết nối chuỗi sản xuất - lưu thông hàng hóa trong nước và giao thương với thị trường thế giới. Đồng thời, nếu bản chất của logistics là tối ưu hóa hệ thống dòng lưu chuyển hàng hóa qua nhiều công đoạn thì công nghệ thông tin chính là "chìa khóa" liên kết và tối ưu hóa từng công đoạn, dịch vụ logistics cụ thể.

Theo nhận định của các chuyên gia tại diễn đàn, TP. Hồ Chí Minh có thế mạnh về vị trí địa lý khi nằm giữa các trục giao thông Bắc - Nam, Đông - Tây nên trở thành trung tâm lưu chuyển hàng hóa trong nước và xuất nhập khẩu cho khu vực các tỉnh phía nam. Tuy nhiên, vướng mắc hiện nay là hệ thống đường giao thông chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của Thành phố, đặc biệt là các tuyến đường vành đai kết nối Thành phố với các tỉnh Đông - Tây Nam Bộ triển khai còn chậm. Do đó, giao thương hàng hóa 2 chiều giữa Thành phố với các tỉnh còn chưa tương xứng với tiềm năng. 

Nhiều ý kiến của các chuyên gia tại diễn đàn nhấn mạnh, để khơi thông nguồn lực logistics, cần đẩy mạnh liên kết vùng giữa TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố lân cận trong vấn đề phát triển hạ tầng giao thông, quy hoạch các trung tâm logistics cũng như vấn đề đào tạo nguồn nhân lực, làm sao cho phát huy được tổng hòa lợi ích.

Đặc biệt, phát triển nguồn nhân lực về chất và lượng theo định hướng quốc tế để ứng dụng thành tựu khoa học - kỹ thuật (trí tuệ nhân tạo, di động, người máy và máy bay không người lái, blockchain, thực tế ảo tăng cường) là yếu tố cốt lõi trong việc thúc đẩy các chiến lược phát triển ngành. Đồng thời, liên kết vùng thúc đẩy phân bổ và dịch chuyển nguồn lao động logistics giữa các địa phương góp phần giảm chi phí cạnh tranh, giảm áp lực đào tạo và cơ hội việc làm. 

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ - Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh chia sẻ, để giải quyết các vấn đề quan trọng của hạ tầng logistics, thì việc hình thành các trung tâm logistics hiện đại, đáp ứng nhu cầu thực tế hiện nay là hết sức cần thiết. 

Các chuyên gia cũng cho rằng, một trong những điểm cần lưu ý, cần làm ngay, là giải quyết rốt ráo các vấn đề hạ tầng giao thông, tạo thuận lợi cho các hoạt động logistics. Một điểm sáng cho vấn đề này là, thời gian gần đây, nhiều tuyến đường huyết mạch đang được TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh triển khai, đặc biệt là tuyến đường vành đai 3 được kỳ vọng lớn, tạo thuận lợi cho các hoạt động logistics giữa TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành lân cận, góp phần giải tỏa được áp lực giao thông hiện nay vốn đang quá tải, gây nhiều ách tắc trong các hoạt động vận chuyển.

Theo bà Đặng Minh Phương - Chủ tịch Hiệp Hội logistics TPHCM (HLA), ngành logistics chiếm ~ 8,9% GRDP TP. Hồ Chí Minh. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 6 tháng đầu năm 2022 là 73,15 tỷ USD tăng 10,6% so với cùng kỳ (chiếm 19.7% kim ngạch xuất khập khẩu cả nước). 

Sản lượng hàng hóa qua cảng biển tăng 7,34% giai đoạn 2015-2020 (dự kiến tăng trung bình 5% trong giai đoạn 2021-2025). Việt Nam hiện nay hiện đang nằm trong TOP 10 chỉ số logistics do nhà cung cấp dịch vụ kho vận thế giới Agility công bố. 

Để phát triển ngành logistics phát triển đúng mục tiêu đến năm 2025, tốc độ tăng trưởng doanh thu logistics tại TP. Hồ Chí Minh đạt 15% và tỷ trọng đóng góp của logistics vào GRDP Thành phố đạt 10%, Chủ tịch Hiệp Hội logistics TP. Hồ Chí Minh đề xuất một số vấn đề.

Đối với cơ quan quản lý, cần có hành lang pháp lý và chính sách ưu đãi dành cho ngành dich vụ logistics, quy hoạch quỹ đất để phát triển cơ sở hạ tầng và các trung tâm logistics của TP. Hồ Chí Minh. Đồng thời, duy trì và phát triển các cảng đường thủy (sông, biển), đường bộ, đường sắt, xây dựng các tuyến đường vành đai để kết nối và đồng bộ hóa với cơ sở hạ tầng đang có; cũng như khuyến khích các doanh nghiệp chuyển các trung tâm logistics ở các tỉnh lân cận về TP. Hồ Chí Minh…

Anh Đào (T/H)